Ο εφ' όλης της ύλης και διαχρονικά ιδιοσυγκρασιακός δημιουργός Μανώλης Γαλιάτσος κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες ταυτόχρονα την κατά σειρά δέκατη τρίτη και δέκατη τέταρτη δουλειά του. Τα «Η Θερμότητα Των Πραγμάτων» και «Τρέξε Σαν Σφαίρα» έχουν αντίστοιχα ως αφετηρία την – κατά τον συνθέτη προφανώς – προσωπική και πολιτική διάσταση όσων συμβαίνουν γύρω μας τον τελευταίο ενάμισυ περίπου χρόνο και κατ' αναλογία το πρώτο κινείται σε ένα ύφος «εσώτερου λυρισμού» ενώ το δεύτερο είναι πιο «εξωστρεφές», ρυθμικό και άμεσο, ίσως ακόμα και «επιθετικό», δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι κατά μιαν έννοια αποτελεί τη «συνέχεια» και σε ένα βαθμό την «προέκταση» του «Άφοβοι Έφηβοι» του 2010. Η ταυτόχρονη κυκλοφορία δύο τόσο διαφορετικών και ανεξάρτητων μεταξύ τους albums και μάλιστα σε μια τόσο χαλεπή για την δισκογραφία εποχή αποτελεί όχι μόνο τόλμημα αλλά και κάτι εξαιρετικά ασυνήθιστο ακόμα και για έναν τόσο αντισυμβατικό δημιουργό, πόσο μάλλον για οποιονδήποτε άλλο, προσωπικά αδυνατούμε να θυμηθούμε πότε και ποιος επιχείρησε κάτι ανάλογο! Είναι αυτό το γεγονός του «ρίσκου» σε έναν καιρό που τα πάντα λειτουργούν και επιζητούν μιαν αίσθηση απελπιστικής – και γι΄ αυτό τόσο ανιαρής – ασφάλειας μαζί με έναν ακόμα παράγοντα, το ότι ο Μανώλης Γαλιάτσος είναι ένας από τους πολύ λίγους συνθέτες που είναι προικισμένος με το χάρισμα του λόγου και μάλιστα του γραπτού (είχαμε την ευκαιρία να το διαπιστώσουμε κατ' αρχήν από το ότι έγραφε ο ίδιος τους στίχους όλους των τραγουδιών του και στη συνέχεια με τις, όντως λογοτεχνικών αξιώσεων, σημειώσεις του στα ένθετα των δίσκων του από τότε, στα μισά περίπου της διαδρομής του, που στράφηκε σχεδόν αποκλειστικά στην ορχηστρική μουσική) το οποίο μας οδήγησε σε μια, τηρουμένων βέβαια των αναλογιών, εξίσου «παράδοξη» - και γι' αυτό ελπίζουμε και ενδιαφέρουσα – επιλογή με τις δικές του. Αντί δηλαδή να του θέσουμε μια σειρά από δικές μας ερωτήσεις όπως συμβαίνει στις περισσότερες συνεντεύξεις προτιμήσαμε να τον προκαλέσουμε να έρθει ενώπιος ενωπίω με τον δημιουργικό εαυτό του, να «συνομιλήσει» δηλαδή κατά κάποιο τρόπο με τις συνθέσεις των δύο τελευταίων δίσκων του. Ομολογουμένως αρχικά εξεπλάγη αλλά τελικά – όπως άλλωστε κάνει πάντα και στο μουσικό του έργο – αποδέχθηκε την πρόκληση μας και πιστεύουμε ότι, αν μη τι άλλο, το αποτέλεσμα δικαιώνει την επιλογή μας καθώς αληθινά πρόκειται για μιαν «αλλιώτικη» συνέντευξη.
Της Ευτέρπης Ερωμένου
«Φεύγει Το Αππία»: Το «Η Θερμότητα Των Πραγμάτων» εγκαινιάζεται ως μίνι δράμα για τρία πρόσωπα, το πλοίο (τρομπόνι), η θάλασσα (πιάνο) και το μικρό κορίτσι (έγχορδα) ανακαλύπτουν την αρχική θερμότητα εκεί όπου φωλιάζει, δηλαδή στο βαθύτερο εντός. Ο νόστος, ο χωρισμός, η απώλεια ως αυθύπαρκτη συνθήκη προσφέρουν την πρώτη καυτή ύλη η οποία δεν μπορεί παρά να παράγεται στον πυρήνα της ύπαρξης.
«Η Σφοδρότητα Της Στιγμής»: Το απότομο ξέσπασμα, η αποκάλυψη του εσωτερικού πεδίου, η εκτίναξη της λάβας δικαιολογούν την αιφνίδια μεγάλη ορχήστρα. Στην εξέλιξή της η σύνθεση φαίνεται να δικαιώνει την συναισθηματική έκρηξη με μία σταδιακά αποκαταστημένη, καινούργια ισορροπία του πάθους.
«Ανθοφορία»: Μια μεταφορά για τις εσωτερικές διεργασίες – του ίδιου του έργου τέχνης αλλά και γενικότερα - και μια πρωτογενής καταγραφή για την αφανή πρώτη σύλληψη ως και την τελική παρουσία, οργασμός και γέννηση ως ακατάπαυστη και παράλληλη δράση της γης με την ανθρώπινη δημιουργία.
«Ήλιος Μετά Τη Βροχή Στις 11 Το Πρωί»: Η «πλυμένη» εικόνα, διαυγής ως νοητική αποκάλυψη ή μια ακόμα μεταφορά και ταυτόχρονα παραλληλισμός με το έργο τέχνης. Η μελωδική ύφανση της σύνθεσης είναι «αμετάβατη» και η ενορχηστρωτική απoτύπωση «συμπαγής» ώστε να λειτουργούν αυτοστιγμεί.
«Το Φεγγάρι Απ ' Την Άκρη Του Πεζοδρόμιου Με Τη Στάση Ενός Βατράχου»: Ένα τρίπτυχο, το βρόμικο, ως οικεία και αναγνωρισμένα θερμή αίσθηση για την ανθρώπινη φύση (το πεζοδρόμιο), το έλασσον (ο άνθρωπος στη στάση του βατράχου, ο βάτραχος) και το άπειρο με την μορφή του σύμπαντος (το φεγγάρι). Μια σκηνή διαλογισμού...Η παρατεταμένη εκκρεμότητα της σύνθεσης λύνεται σε μια λυρική έξοδο που συμφιλιώνει τις αντιθέσεις και θερμαίνεται απ' τη σκέψη τους.
«Η Έκσταση Του Πολέμου»: Ένας ακόμη διαλογισμός με εστία συγκέντρωσης της προσοχής ένα εξ ορισμού θερμό αντικείμενο, τον πόλεμο ως ενατένιση, εσωτερική παρατήρηση και άσκηση ζωής. Η σύνθεση ξεκινάει δείχνοντας τη εσωτερική της προδιάθεση, εξελίσσεται σαν πολεμική χαρά - χορός και καταλήγει ως παιχνίδι.
«Του Θέρους Μας Του Μυστικού»: Με φόντο την άνοδο του θέρους μια παραβολή για τον ανθρώπινο συγχρωτισμό, το υψηλό και το χαμηλό, τον πλούσιο και τον φτωχό, τον ελεήμονα και τον επαίτη, τον κοινωνικά ενταγμένο και τον απόβλητο, εντέλει τον καλλιτέχνη και τον εαυτό του...Κάπως ως εσωτερικός μονόλογος, δηλαδή...ένα βαλς!
«Η Ηλικία Των Δρόμων»: Οι μνήμες και η αόρατη παρουσία των οριστικά απόντων ως βασικό στοιχείο θερμότητας, το αντίθετο της αντίληψης πολιτισμών που υποτάσσουν τους νεκρούς στο τελειωτικό περίβλημα του αιώνια ψυχρού. Η μουσική προσπαθεί ν' αποδώσει - κάτι σαν - την αίσθηση μιας διπλοτυπίας του χρόνου που φυσικά είναι θερμή, πολύ θερμή!
«Οι Στρατιές Των Παγωμένων Αστεριών»: Παραπληρωματικό του «Το Φεγγάρι Από Την Άκρη Του Πεζοδρόμιου Με Τη Στάση Ενός Βατράχου» με τη διαφορά ότι αυτήν τη φορά ο διαλογιζόμενος παρατηρεί τον εαυτό του από τη θέση των αστεριών. Μετά την παρατεταμένη εκκρεμότητα της σύνθεσης η λύση επέρχεται και πάλι συμφιλιωτική, αν και ο λυρισμός του προηγούμενου κομματιού εδώ μετατρέπεται σε κάτι πιο διφορούμενο και οιονεί πένθιμο.
«Ο Ζεστός Θάνατος»: Η ψυχρή ζωή καταλήγει σε έναν παγωμένο θάνατο, χριστιανικό ή μη. Η συσσωρευμένη εν ζωή θερμότητα αντίστοιχα οδηγεί στον ζεστό θάνατο. Και αυτό είναι ένα υπαρξιακό αίσθημα, άνευ ουδεμίας μεταφυσικής...
«Ίσως, Κάποια Μέρα, Σε Μιαν Άλλη Ζωή»: Ο τίτλος αποτελεί ουσιαστικά την - μάλλον ειρωνική - περίφραση του μονολεκτικού «ποτέ». Εντούτοις η αποκτημένη γνώση του ανεκπλήρωτου δεν αρκεί για να μειώσει τη δύναμη της ίδιας της ζωής. Έτσι μετά από ένα πρώτο μέρος συνειδητοποιημένης, κατασταλαγμένης τραγικότητας - αίσθησης που ενισχύεται από τη χρήση αρχαιοελληνικής μουσικής κλίμακας - στα μισά της περίπου η σύνθεση ξεσπά σ' ένα παραλήρημα τρελής χαράς ενώ την επόμενη στιγμή η αλήθεια της μοιάζει ν ' αλλάζει και πάλι καθώς αγκυλώνεται σε μια μονότονη επαναληπτικότητα, κάπως σαν να λέει «κάτσε τώρα και περίμενε, δεν θα σου φτάσει μια ολόκληρη αιωνιότητα αναμονής». Ο ακροατής ας επιλέξει ποιο από τα τρία μέρη θα κρατήσει ως τελικό δικό του νόημα...
«Γεννημένος το Χίλια Εννιακόσια Ενενήντα ...»: Διόλου συμπτωματικά το «Τρέξε Σαν Σφαίρα» εκκινεί με αυτό το κομμάτι καθώς η χρονολογία - μαζί με τα αποσιωπητικά της - προσδιορίζει την ηλικία των ηρώων του, είκοσι έως είκοσι πέντε, δηλαδή η γενεά του προ πενταετίας έργου «Άφοβοι – Έφηβοι», η - και επισήμως πλέον - γενεά της σχεδόν καθολικής σημερινής ανεργίας.
«Τα Πρώτα Χρόνια Ήταν Ένας Υγιεινός Περίπατος»: Τα - συνήθως - προστατευμένα χρόνια της παιδικής ηλικίας δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι έτσι θα είναι για πάντα η ζωή. Το ξύπνημα κάποτε έρχεται και απότομα...
«Μέρες Του '13»: Το ανήσυχο κλίμα και η υπόκωφη ένταση του παράξενου έτους 2013.
«Αν Σου Πουν Για Τη Δόξα Λύσε Τους Δαίμονες Της Μέσα Σου Γιορτής»: Η δόξα για την οποία θα σου πουν είναι το πάγιο και θεσμοθετημένο ιδεολόγημα της - από αρχαιοτάτων χρόνων και εις το διηνεκές – «σπουδαιοανωτερότητας» της φυλής. Επικίνδυνη ιδεολογία, αυτάρεσκη αγκύλωση, λοφίο και περικεφαλαία μαζί...Οι δαίμονες της μέσα σου γιορτής είναι φυσικά ,η δημιουργική τρέλα που έχεις να αντιπαρατάξεις.
«Αποστάτες Του Χρόνου»: Μια πρώτη - ψυχολογικής διάστασης - αντίδραση όταν μας αιφνιδιάζει η πραγματικότητα είναι το να καταφεύγουμε στο παρελθόν. Ο νέος παρακολουθεί το μουσικό μοίρασμα του χρόνου στο πρώτο μέρος της σύνθεσης και αίφνης μεταφέρει για λίγο το προσωπικό του ξέσπασμα σε άλλον χρόνο, αυτόν της μουσικής άνοιξης της ψυχεδέλειας.
«Να Βγει Η Δύσκολη Νύχτα»: Μια νύχτα για όλες! Το αστικό νυχτερινό τοπίο «καταλαμβάνεται» κατά στιγμές από τον ήχο του κλαρίνου, παιχνίδια μνήμης με την Ιστορία και τον τρόπο που κατέγραψε η μουσική την ελληνική.
«Απομακρύνσου Γρήγορα Κι Ύστερα Σταμάτα Απότομα»: Απλή συμβουλευτική πρακτική χειραγώγησης του κινδύνου! Όταν απομακρύνεσαι γρήγορα ο επίδοξος διώκτης σου καταλαμβάνεται από το απλοϊκά αυτοματοποιημένο ένστικτο κυνηγόσκυλου. Όταν σταματάς απότομα πρέπει να βρει τάχιστα τον χρόνο να ξανασκεφτεί, όπερ αδύνατον άρα...ο απόλυτος αιφνιδιασμός!
«Όταν Ξυπνήσεις Θα Σε Καρφώνουν Τα Μάτια Της»: Πάνω απ ' όλα...
«Δική Σου Ώρα»: Με ακόμα πιο απλά λόγια: Τίποτα δεν συμβαίνει χωρίς τη δέσμευση της προσωπικής πράξης και συμμετοχής.
«Στη Νίκη Που Θα Γευτείς»: Ο μέλλων χρόνος του τίτλου εκτίθεται εδώ ως ασυνεπής από τη χρήση του μουσικού ενεστώτα. Βλέπετε όσο η πραγματικότητα επεξεργάζεται τη στρατηγική της το έργο τέχνης έχει φτάσει ήδη και περιμένει...Ισως γι' αυτό λένε ότι η τέχνη εμπνέει!
Για τα δύο τραγούδια που κλείνουν το «Τρέξε Σαν Σφαίρα» και αποτελούν την συμμετοχή μου σε μιαν ιδέα του («δικού μας» - σ. σ.) Θάνου Μαντζάνα υπό τον γενικό τίτλο «Δις – Αρμονία» και η οποία βαίνει προς την υλοποίηση της θα έπρεπε ίσως καλύτερα να μιλήσει ο επί του λόγου δημιουργός τους. Θα πω εντούτοις δυο κουβέντες από τη δική μου σκοπιά καθώς αυτό μου ζητήθηκε.
«Τοις Κείνων Ρήμασι Πειθόμενοι»: Το έξυπνο αλλά και ιδιαίτερο εύρημα του Θάνου Μαντζάνα του «σμιξίματος» δύο φράσεων της ευρύτερης αρχαιότητας οι οποίες απέχουν χρονικά κάποιους αιώνες αλλά έχουν κοινή την αρχαία ελληνική ως γλώσσα καταγραφής τους μου έδωσε τη δυνατότητα ν' αναπτύξω ένα διφορούμενο μουσικό παιχνίδι, «σύγχρονα αρχαίο» αν μου επιτρέπεται η αντίφαση των όρων. Βουκολική έναρξη, φυσικά όργανα, απαγγελία του λόγου σαν από χορό αρχαίας τραγωδίας, μελοποίηση και οργανικά θέματα σε αρχαίες ελληνικές κλίμακες απ' τη μια και σύγχρονη ρυθμολογία, ηλεκτρονικοί ήχοι, θόρυβοι, φωνητικές εκρήξεις και ένα θέμα για σοπράνο ως κατάληξη απ ΄την άλλη. Το αποτέλεσμα με ικανοποιεί αρκούντως γιατί μοιάζει να συμπυκνώνει στα επτά περίπου λεπτά του τη φανταστική πιθανότητα μιας αυτόνομης ανάπτυξης με ένα (πιθανολογούμενο) πλήρες υλικό. Μια σύνθεση δηλαδή μόνη, αναπληρωματική της φαντασίωσης σειράς εργασιών και χωρίς τη συνακόλουθη απώλεια χρόνου!
«Στις Αμμουδιές Του Ομήρου...»: Ο Λαρς Φον Τρίερ επισημαίνει την ολιγωρία της ανθρωπότητας στη συγγραφή και στην κατάθεση κειμένων τύπου μανιφέστου. Ως ευσύνοπτο μανιφέστο είδα το συγκεκριμένο κείμενο του Θάνου Μαντζάνα και έτσι δεν έχασα την ευκαιρία επανασύνδεσής μου με την τέχνη του μελοποιημένου λόγου!
Είτε όμως μελοποιεί πεζά ή μη κείμενα είτε γράφει ορχηστρική μουσική ο Μανώλης Γαλιάτσος παραμένει πάντα το ίδιο ξεχωριστός...
