Συνηθισμένο, πλέον, φαινόμενο, στα θεατρικά πράγματα της εποχής μας η δραματοποίηση από καλλιτέχνες προφορικών μαρτυριών που συνέλεξαν ερευνητές ή και ατόφιων ιστορικών ή κοινωνιολογικών μελετών και η παρουσίασή τους από σκηνής.
Όμως η παράσταση Ζήσαμε, δύσκολα, αλλά... όρθιοι διεκδικεί μια "πρωτιά", καθώς είναι η πρώτη φορά που τη δραματοποίηση του ιστορικού υλικού, αλλά και την ερμηνεία του επί σκηνής αναλαμβάνουν οι... ίδιοι οι ιστορικοί!
Έτσι, σήμερα στην Καβάλα, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Φιλίππων, μια ομάδα επαγγελματιών ιστορικών και ερευνητών ("Όμιλος φίλων της μνήμης και της ζωής"), αναλαμβάνει να παρουσιάσει, υπό μορφήν θεατρικού αναλογίου, την παράσταση αυτή που βασίζεται στη μελέτη του Νίκου Ε. Καραγιαννακίδη «Όψεις της καθημερινής ζωής στη συνοικία Παναγία Καβάλας, 1922-1987, όπως προκύπτουν από προφορικές μαρτυρίες κατοίκων», η οποία περιλαμβάνεται στο συλλογικό έργο Η παλιά πόλη της Καβάλας (7ος π.Χ -20ος αι.): ο χώρος, οι άνθρωποι, τα τεκμήρια της Ιστορίας, έκδοσή του Πολιτιστικού Συλλόγου «Το Κάστρο», 2006.
Η ιδέα για τη δραματοποίηση της μελέτης ανήκει στον καλλιτεχνικό διευθυντή Θοδωρή Γκόνη και αποτελεί παραγωγή του Φεστιβάλ Φιλίππων. Ενθουσιασμένος από το κείμενο, ανέθεσε στον συγγραφέα του να του δώσει μορφή "θεατρικού - ιστορικού αναλογίου", όπως μας λέει ο Ν. Καραγιαννακίδης. "Έτσι, μετέτρεψα την τριτοπρόσωπη ιστορική αφήγηση σε πρωτοπρόσωπη διαλογική, σε ενικό και πληθυντικό. Η βασική δυσκολία ήταν να τιθασεύσω το υλικό μου και σε αυτό βοήθησαν και οι ηθοποιοί. Δεν παριστάνω τον θεατρικό συγγραφέα, μην ανησυχείτε, παραμένω ιστορικός", λέει.
Πρωταγωνιστές του δύο αρχετυπικοί αφηγητές, ένας καπνεργάτης και μία καπνεργάτρια, ο Κομνηνός Γ. Απότας, ιστορικός ερευνητής, και η Έφη Πριμικυρλίδου, υπάλληλος του ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας, που ερμηνεύουν τις μαρτυρίες των πληροφορητών. Ταυτόχρονα, όπως μας λέει ο συγγραφέας, απέναντί τους θα βρίσκονται δύο από τους 65 πληροφορητές, μαρτυρίες των οποίων χρησιμοποίησε στη μελέτη του, οι συνταξιούχοι σήμερα Τηλέμαχος Απλάκης και Ελένη Παπέλη-Σκαμνιώτη, που αφηγούνται αναμνήσεις από τη βουλγαρική κατοχή και τις γυναίκες τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης. Μάλιστα, ο 80χρονος Τ. Απλάκης, μαζί με την Ε. Προμικυρλίδου τραγουδούν a capella μερικά από τα τραγούδια της παράστασης.
Οι τέσσερίς τους μιλούν για τα χρόνια και τις "μπόρες" που πέρασαν από πάνω τους, την καθημερινότητα σε όλες της τις πτυχές, τα παιδικά χρόνια, την προσφυγιά, τη φτώχεια και την ανεργία, την αξιοπρέπεια και την αντοχή τους σε όσα φοβερά πέρασαν...
Αξίζει να σημειωθεί πως η σκηνοθεσία και οι μουσικές επιλογές έγιναν από τον Ν. Καραγιαννακίδη και τους συντελεστές της παράστασης, που θα παρουσιαστεί σήμερα, με ελεύθερη είσοδο, στην "Παλιά Μουσική", στις 9.00 μ.μ.
