ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΡΩΜΗ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟ
«Η διεθνής κοινότητα πρέπει να μάθει τι έγινε στη Γάζα, τι γίνεται στην Παλαιστίνη και το Ισραήλ και να προστατεύσουμε τα θύματα και τους αμάχους τιμωρώντας όσους διέπραξαν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας», υπογράμμισε στην «Αυγή» η Ιταλίδα δικαστικός Σιλβάνα Αρμπία, πρώην εισαγγελέας στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τη Ρουάντα από το 1999 έως το 2008 και από το 2008 έως το 2013 επικεφαλής της διοίκησης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, η οποία στις πρόσφατες ευρωεκλογές συμμετείχε ως υποψήφια της «Άλλης Ευρώπης με τον Τσίπρα» στην εκλογική περιφέρεια της Νότιας Ιταλίας.
* Ένα παιδί ήταν το πρώτο θύμα μετά το τέλος της τελευταίας εκεχειρίας στη Γάζα. Είδαμε αυτές τις ημέρες σχολεία και ολόκληρες συνοικίες να βομβαρδίζονται από την ισραηλινή αεροπορία και ρουκέτες να εκτοξεύονται στα τυφλά από τη Χαμάς. Οι άμαχοι στη Μέση Ανατολή, κυρίως στη Γάζα, τη Συρία, το Ιράκ, τη Λιβύη πληρώνουν βαρύ τίμημα...
Υπάρχει ασφαλώς μια συναισθηματική φόρτιση με όλα αυτά τα γεγονότα, βλέποντας αθώους ανθρώπους, παιδιά, ηλικιωμένους και γυναίκες να πληρώνουν το τίμημα στις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή με άξονα τα πρόσφατα γεγονότα στη Γάζα.
Τα διεθνή εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας ή σε καιρό πολέμου θα πρέπει να στοιχειοθετηθούν διαμέσου της ενεργοποίησης των μηχανισμών, δηλαδή της δράσης του Διεθνούς Δικαστηρίου. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια παγιοποιημένη νομοθεσία σε αυτόν τον τομέα που μπορεί να εφαρμοστεί και στην περίπτωση της Παλαιστίνης, όπως έγινε με τη Λιβύη, τη Ρουάντα, τη Σιέρα Λεόνε κ.λπ.
* Στον καθένα μας γεννιέται αυτές τις ημέρες ένα αυθόρμητο ερώτημα: υπάρχει δικαιοσύνη σε αυτόν τον κόσμο;
Η συναισθηματική φόρτιση υπάρχει. Πρέπει να πούμε όμως ποια είναι τα θύματα και ποιοι διαπράξανε τα εγκλήματα. Μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου δημιουργήθηκαν τα εργαλεία για να αντιμετωπίζουμε τα εγκλήματα αυτού του είδους. Σήμερα έχει προστεθεί και η κατηγορία των εγκλημάτων εναντίον της ανθρωπότητας, που καθορίζονται από τη συστηματική ή γενικευμένη επίθεση εναντίον αμάχων, και είναι διαφορετικά από τα εγκλήματα πολέμου, εμφυλίου ή διεθνούς, ή τη γενοκτονία. Η βασική έννοια αφορά την προστασία των αμάχων και δεν υπάρχει κανενός είδους δικαιολογία για πράξεις εναντίον των αμάχων.
Οι άμαχοι πρέπει να προστατεύονται και όταν μετατρέπονται σε θύματα πρέπει να αναγνωρίζεται η ζημιά που δέχθηκαν και να αποκαθίσταται διαμέσου των νόμων, που πρέπει να εφαρμόζονται σε όλες τις διενέξεις και τις συγκρούσεις. Δεν μπορούμε να λειτουργούμε επιλεκτικά στην εφαρμογή της διεθνούς νομοθεσίας αναλόγως με το ποιος διαπράττει τα εγκλήματα.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ μπορεί να δώσει την άδεια στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να ενεργοποιήσει τους μηχανισμούς του. Ορισμένες φορές δεν το κάνει, κυρίως εξαιτίας του βέτο που ασκεί κάποιο από τα πέντε μόνιμα μέλη του.
Το Ισραήλ δεν συμμετέχει στη Συνθήκη της Ρώμης που δημιούργησε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Η Παλαιστίνη πριν από χρόνια είχε ζητήσει την παρέμβαση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, αλλά της το είχαν αρνηθεί γιατί δεν ήταν ακόμη κράτος. Σήμερα είναι αναγνωρισμένο κράτος από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Η διεθνής κοινότητα πρέπει να καθορίζει την πολιτική της με αίσθημα δικαιοσύνης ενεργοποιώντας τους διεθνείς μηχανισμούς της.
* Η ενεργοποίηση των διεθνών μηχανισμών για την απονομή δικαιοσύνης εξαρτάται όμως από την πολιτική βούληση...
Ασφαλώς. Πρέπει όμως να αρχίσουμε να δίνουμε όνομα στα γεγονότα αναγνωρίζοντας ότι διαπράχθηκαν εγκλήματα, ότι υπάρχουν θύματα και ότι πρέπει να αποζημιωθούν, να προστατευθούν, να βοηθηθούν. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι τα θύματα έχουν δικαιώματα και όχι τη στοργή και την αγάπη μας. Πρέπει να υπάρχει ένας νομικός προσδιορισμός για τα θύματα και όχι μια απλή τοποθέτηση συμπάθειας και αλληλεγγύης για παράδειγμα προς τον λαό της Παλαιστίνης.
* Σήμερα βλέπουμε τι συμβαίνει στην Παλαιστίνη. Υπάρχουν ακόμη το Ιράκ, η Συρία, η Λιβύη. Πώς αντιδρά η Ευρώπη;
Ξέρουμε ότι η Ευρώπη δεν έχει δική της πολιτική. Θα έπρεπε να έχει μια διεθνή εξωτερική πολιτική και να παίρνει θέση. Οι είκοσι οκτώ χώρες τη Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετέχουν όλες στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, το έχουν αποδεχθεί και δεν θα πρέπει να ξεχνούν ότι υπάρχει.
Λέγεται ότι θα σχηματιστεί μια Επιτροπή για να ερευνήσει πιθανά εγκλήματα στην Παλαιστίνη. Από τη στιγμή που θα φτάσει στο συμπέρασμα ότι έχουν διαπραχθεί εγκλήματα θα πρέπει να προχωρήσει. Πρέπει να υπάρχει και μια κοινή γνώμη με πλήρη και σωστή ενημέρωση. Δεν αφορά κάποιους άτυχους που βρέθηκαν στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή. Είναι καθήκον της διεθνούς κοινότητας να αποφανθεί εάν διαπράχθηκαν διεθνή εγκλήματα, γιατί αυτά προσβάλλουν όλους μας και όχι μόνο τους άμεσα ενδιαφερόμενους. Οι χώρες - μέλη της Ε.Ε. δεν μπορούν να κρύβονται υποκριτικά, γιατί αποτελούν τμήμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
* Ζήσαμε τον πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία και τη δράση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου στη Χάγη. Σήμερα βλέπουμε ανάλογα σενάρια να επαναλαμβάνονται στην Ουκρανία. Η Ευρώπη δεν αδιαφορεί μόνο για το τι συμβαίνει από την άλλη πλευρά της Μεσογείου…
Η Ουκρανία έχει ζητήσει ήδη την παρέμβαση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, γεγονός που θα οδηγήσει στην ενεργοποίηση των μηχανισμών του. Δυστυχώς υπάρχει μια μεγάλη υποκρισία, γιατί ο στόχος μας είναι να οδηγηθούμε στην ειρήνη. Εάν αφήσουμε τον πιο ισχυρό να κάνει ό,τι θέλει δεν προχωράμε σε καμιά κατεύθυνση.
Πώς μπορεί το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να στραφεί εναντίον αυτών που κυβερνούν; Είναι ένα πρόβλημα. Το βλέπουμε και στην περίπτωση του εν ενεργεία προέδρου του Σουδάν ή του Τέιλορ που καταδικάστηκε για εγκλήματα που διέπραξε στη Σιέρα Λεόνε.
Η Ευρώπη πρέπει να παίρνει θέση και να ζητεί την τιμωρία των ενόχων για τα εγκλήματα που διαπράττονται παντού. Διαφορετικά θα έχουν δίκιο οι αφρικανικές χώρες που υποστηρίζουν ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ενεργοποιείται μόνο για τις αφρικανικές χώρες και αφήνει κατά μέρος άλλες χώρες. Αυτή είναι η κριτική που ασκείται σήμερα. Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο πρέπει να λειτουργεί σαν ένα ανεξάρτητο και αμερόληπτο σύστημα. Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η λογική της δημιουργίας του αφορά στην πρόληψη, γιατί διαμέσου καταδικαστικών αποφάσεων στοχεύει να αποτρέψει τη διάπραξη άλλων εγκλημάτων στο μέλλον.
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έκανε τεράστια βήματα αποδεχόμενο ότι τα θύματα έχουν το δικαίωμα αποζημίωσης για τη ζημιά που υπέστησαν. Στο Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία δεν προβλεπόταν, σε αντίθεση με αυτό για τη Ρουάντα. Πρέπει να υπάρχει ένα ολοένα και πιο άμεσο σύστημα νομικής προστασίας των θυμάτων και των αμάχων. Ένα σύστημα που να επιτρέπει την άμεση παρέμβασή μας, όχι γιατί είμαστε καλοί, αλλά γιατί είναι δικαίωμα του κάθε ανθρώπου. Είναι καθήκον μας απέναντι στον κάθε άνθρωπο.
Μπορούμε και πρέπει να στείλουμε φάρμακα. Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Πρέπει να γίνει προφανές ότι οι άμαχοι έχουν δικαίωμα προστασίας και βοήθειας. Δεν υπάρχουν δικαιολογίες. Δεν μπορείς να πεις έψαχνα όπλα σε ένα τούνελ κάτω από ένα σχολείο και το βομβάρδισα. Όχι. Μπορείς να εκκενώσεις το σχολείο από τους αμάχους και να ψάξεις να βρεις τα όπλα. Αλλιώς είσαι εγκληματίας.
* Το ίδιο ισχύει για τις ρουκέτες της Χαμάς;
Ασφαλώς. Δεν μπορείς οι άμαχοι να ζουν κάτω από τον φόβο των ρουκετών. Δεν πρέπει να κάνουμε επιφανειακές αξιολογήσεις, γιατί αυτές δεν εξυπηρετούν τις ανάγκες της ειρήνης. Το Ισραήλ έχει το δικαίωμα να ζει ειρηνικά και ο κόσμος του να μη βιώνει έναν διαρκή πανικό από τις ρουκέτες. Πρέπει να γίνει σαφές ότι δεν πρόκειται για κακούς πολιτικούς, τρομοκράτες ή στρατιωτικούς. Εάν έχεις διαπράξει ένα έγκλημα πρέπει να λογοδοτήσεις.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ είναι ένας πολιτικός οργανισμός. Ο ρόλος μιας κοινότητας είναι να ασκεί πιέσεις ακόμη και όταν κάποιος έχει ασκήσει το βέτο του υποστηρίζοντας την παρέμβαση της δικαιοσύνης για να καταλήξουμε στην ειρήνη.
Υπάρχει και ένα ηθικό πρόβλημα με τα εγκλήματα που διαπράττονται σε περιοχές που δεν θέλουμε να το παραδεχθούμε. Τα θύματα, όπου και να βρίσκονται, έχουν ανάγκη να μάθουν την αλήθεια. Θέλουν να ξέρουν ποιος ευθύνεται πολύ περισσότερο από το να πάρουν μια αποζημίωση, χρηματική ή μη.
Ελπίζω να δημιουργηθεί αυτή η Επιτροπή για την κατάσταση στη Γάζα και θα ήθελα να δω ποιοι θα συμμετέχουν, εάν θα θέλουν ή θα μπορέσουν να βρουν κάτι, εάν θα είναι ανεξάρτητοι. Αν βρουν στοιχεία θα πρέπει να προχωρήσουν για να αποδείξουν ότι η διεθνής κοινότητα είναι παρούσα με όλα τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της. Επιπλέον, όταν ένας Ισραηλινός ή Παλαιστίνιος διώκεται για εγκλήματα, θα πρέπει να καταδιώκεται ακόμη και μέσα στα κράτη - μέλη της Ε.Ε., όπως και οι συνένοχοί τους που τους εφοδιάζουν, για παράδειγμα, με όπλα.
Ο κάθε δημοκρατικός πολίτης δεν θα πρέπει να ικανοποιείται μόνο στέλνοντας φάρμακα, για παράδειγμα, στην Παλαιστίνη, αλλά επειδή ασκεί πιέσεις για την εφαρμογή των νόμων και τη δίωξη και καταδίκη των εγκληματιών.
