Αθόρυβα, και με μεγάλη αξιοπρέπεια, όπως έζησε όλη του τη ζωή, έφυγε την περασμένη εβδομάδα, στην πατρίδα του, τα Χανιά, ένας πρωτοπόρος καλλιτέχνης του μεταπολεμικού μοντερνισμού, ο Βαλέριος Καλούτσης. Ταλαιπωρημένος από μακρόχρονη ασθένεια, πέθανε σε ηλικία 86 ετών, στις 11 Φεβρουαρίου.
Γόνος αστικής καλλιτεχνικής οικογένειας των Χανίων, σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, με δάσκαλο τον Γιάννη Μόραλη, στο Saint Martin's School του Λονδίνου και στην Ecole des Beaux Arts του Παρισιού. Το 1955 κατασκευάζει σκηνικά για τον Γιώργο Θεοδοσιάδη στο θέατρο Perranporth, ενώ λίγο μετά εκθέτει τις πρώτες του ελαιογραφίες με έντονη σχηματοποίηση, δισδιάστατους χώρους και αναφορές στον Μπρακ και τον Πικάσο. Από τις πρώτες του εμφανίσεις, το 1955 σε μεγάλη ομαδική έκθεση στην Piccadilly Gallery στο Λονδίνο και το 1957 στην πρώτη ατομική του στην Galerie 93 στο Παρίσι, εκθειάζεται από την κριτική.
Το 1960 υπογράφει συμβόλαιο με την Redfern Gallery και όσο διαρκεί αυτή η συνεργασία δημιουργεί έργο που εντυπωσιάζει και με τον όγκο και με την πρωτοτυπία του. Τον συνεπαίρνει η μεταφυσική της ύλης και πλειοδοτεί σε μιαν «μεταλλική» ζωγραφική, για να περάσει σταδιακά στις μηχανικές συνθέσεις τα φωτοκινητά και τα ηχοκινητικά έργα, τα Cinoptics, συνδυασμό οπτικών εναλλαγών και μιας ζωγραφικής που κινείται. Συγχρόνως εκθέτει σ' όλη την Ευρώπη και την Αθήνα. Το 1968 συμμετέχει στην ομαδική έκθεση Avantgarde, Griechenland στο Βερολίνο, μαζί με τους Δανιήλ, Λογοθέτη, Νίκο Κεσσανλή, Παύλο, Τάκι, Τσόκλη και Ξενάκη. Παράλληλα, επεξεργάζεται μια σειρά από φωτοκινητικά και ηχοκινητικά έργα ("Kinoptics" και "Naturmatic").
Ο θάνατος του ιδιοκτήτη της Redfern Gallery θα σημάνει μια περίοδο απόσυρσης και μεγάλης εσωστρέφειας για τον Καλούτση, μέχρι τη στιγμή που θα αρχίσει να συνεργάζεται με τον "Δεσμό" του Μάνου Παυλίδη και της Έπης Πρωτονοταρίου, το 1973.
Από το 1990 εγκαθίσταται μόνιμα στα Χανιά, συνεχίζοντας να παράγει αδιάκοπα, παραμένοντας, παρόλα αυτά, ο μεγάλος "γνωστός άγνωστος" του εγχώριου μοντερνισμού. Μια σειρά παρουσιάσεις του έργου του, μεταξύ των οποίων η ομαδική έκθεση του ΔΕΣΤΕ για τους καλλιτέχνες του "Δεσμού", το 1999, η αναδρομική έκθεση Μεταλλαγές 1950-2000 στην Αθήνα το 2004 και κυρίως η αναδρομική Ανατροπές 1954-2004 στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων, σε επιμέλεια Μάνου Στεφανίδη (στον οποίο ανήκει και η ομώνυμη μονογραφία για το έργο του) επιχείρησαν να του αποδώσουν, έστω καθυστερημένα, τη θέση που του ανήκει στο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι της ελληνικής πρωτοπορίας.
Όπως τονίζει ο καθηγητής Μ. Στεφανίδης, "στην περίπτωση του Βαλέριου Καλούτση μια ολόκληρη γενιά, η γενιά του, και ένα ολόκληρο σύστημα αξιών και αντιλήψεων στήθηκε, θαρρείς, εμπρός από το έργο του για να το αποκρύψει. [...] Ο ίδιος, διακριτικός και αριστοκράτης, δεν προώθησε το έργο του όπως η σημερινή αγορά τέχνης επιτάσσει. Το άφησε σε μιαν ευγενή σκιά...".
