Ο άνθρωπος που φύτευε δένδρα, που παρουσιάζεται στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων, σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κοιλάκου, βασίζεται στο ομώνυμο διήγημα του Γάλλου συγγραφέα Jean Giono. Η ιστορία εκτυλίσσεται την περίοδο από το 1913 έως το 1947, στο πλάι δύο Παγκοσμίων Πολέμων, σε κάποια περιοχή της νότιας Γαλλίας. Χωρίς θόρυβο, χωρίς ίχνος εγωισμού, με προσωπική ταπείνωση και σιδερένια δέσμευση στον στόχο του, ένας βοσκός, ο Ελζεάρ Μπουφιέ, φυτεύει κάθε μέρα βελανίδια στα χέρσα εδάφη της περιοχής του, που χρόνο με τον χρόνο μεταλλάσσεται για να γίνει στο τέλος μια πλούσια σε βιοποικιλότητα δασωμένη έκταση, με ευημερούντες κατοίκους. Το σύντομο διήγημα, πέρα από τις σκηνικές του δυνατότητες, πέρα από τον σαφή οικολογικό του προσανατολισμό, εστιάζει σε κάτι πολύ σημαντικό και γι' αυτό ίσως άηχο μέσα στην αστική οχλοβοή και κυρίως μέσα στην κοινωνική αναταραχή και ανισότητα που ταλαιπωρούν τη χώρα μας αλλά και την Ευρώπη. Η παράσταση αποτίει φόρο τιμής στο δάσος και την ευεργετική του δύναμη, σε μια εποχή όπου οι πόλεις μας πνίγονται στο δηλητήριο της αιθαλομίχλης και οι κάτοικοι ωθούνται σε μαζικές αποψιλώσεις των δασών της επικράτειας προκειμένου να ζεσταθούν.
Η λιτή προσέγγιση του κειμένου αφήνει χώρο στους ηθοποιούς να αυτοσχεδιάσουν και να συνομιλήσουν με τους θεατές. Έντονη κινητικότητα, αστείες παρεκβάσεις, απουσία διδακτισμού και κάποια έξυπνα σκηνικά ευρήματα συνθέτουν μια ευχάριστη παράσταση, που δεν κουράζει τους μικρούς θεατές, αφού διαρκεί περίπου μία ώρα. Η συγκρατημένη παρουσία του έμπειρου Παναγιώτη Κλίνη, στον ρόλο του αφηγητή-περιηγητή, λειτουργεί ως βάση για την πληθωρική παρουσία του Μιχάλη Χατζηνικολιδάκη που γεμίζει τη σκηνή με την κινητική του ενέργεια και τα αστεία του, «ανοίγοντας» έτσι τον εσωστρεφή χαρακτήρα του διηγήματος και την υφέρπουσα μελαγχολική του χροιά. Η επαφή με τα παιδιά είναι αδιαμεσολάβητη κι αυτά συμμετέχουν με κέφι στον σκηνικό διάλογο.
Στη λογική του θεάτρου της λιτότητας κινούνται τόσο η σκηνογραφική (Ν. Δεντάκης) όσο και η ενδυματολογική επιλογή (Ε. Μιχάλη). Τα κοστούμια αποτελούν απλές νύξεις των ρόλων, ενώ η σκηνή-ντουλάπα είναι έξυπνη ιδέα, που δημιουργεί επιμέρους σκηνικούς αλλά και δραματουργικούς χώρους. Ευρηματικός ο τρόπος παρουσίας του βοσκού, ως ζωντανή μαριονέτα-κρεμάστρα. Ωστόσο, η βασική σκηνική σύνθεση δείχνει να φτωχαίνει κάπως από την επιλογή των υλικών και του τρόπου κατασκευής της. Μοιάζει να χρησιμοποιείται μόνο περιστασιακά κατά τη ροή της παράστασης, ενώ θα μπορούσε να είναι η αφορμή για συνεχή πολλαπλασιασμό του σκηνικού τόπου αλλά και του υποκριτικού τρόπου, μια και δίνει την ευκαιρία για τη μείξη διαφόρων θεατρικών ειδών και τεχνικών (μαριονέτες, παντομίμα, θέατρο μέσα στο θέατρο κ.λπ.)
Νομίζω ότι αυτή η ιμπρεσιονιστική παράσταση, για να βρει αρτιότερο ρυθμό και ευκρινέστερη στόχευση, χρειάζεται να περιπλανηθεί και να φιλοξενηθεί μέσα σε αίθουσες και αυλές σχολείων, εκεί όπου τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο γράμματα αλλά και συμπεριφορές, να συνομιλήσει μαζί τους και να μεταδώσει έστω και λίγη από την τρυφερότητα που νιώθει ο κεντρικός χαρακτήρας του έργου για τη φύση και το δάσος. Εξάλλου, το νέο θέατρο της οικολογίας δεν χρειάζεται να είναι οπωσδήποτε πολιτικό θέατρο, στρατευμένο σε δράσεις και εντυπωσιασμούς της κοινής γνώμης. Όπως αφήνει να εννοηθεί και ο Giono, οι σημαντικές πράξεις και κυρίως οι πράξεις αγάπης προς τον συνάνθρωπο γίνονται σιωπηλά και αποφασιστικά. Κυρίως γίνονται με αγάπη και τούτο ας γίνει «πολιτικό» μήνυμα.
* Η Ελ. Ράπτου είναι θεατρολόγος, υπ. διδάκτωρ Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ
