Είναι όμως κάθε κατηγορηματική απάντηση και όσο πειστική χρειάζεται; Αυτό είναι ένα ζήτημα που κάθε φορά και αναφορικά με οτιδήποτε παραμένει ανοιχτό... Οπως και αν έχει αυτό ακριβώς και σχετικά με τον φασισμό φιλοδοξεί να είναι μια πρωτοβουλία του συγκροτήματος KollektivA και της σατιρικής – και όχι μόνον...- εκπομπής Ελληνοφρένεια, η συλλογή «Μια Απάντηση» η οποία κυκλοφόρησε στην αρχή του Σεπτεμβρίου από την ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία Phonograph. Πρόκειται για ένα διπλό CD με τριάντα τραγούδια από ισάριθμα ονόματα της σημερινής ελληνικής μουσικής, παλαιότερα και νεότερα, περισσότερο ή λιγότερο γνωστά ή και άγνωστα καθώς ορισμένα από αυτά είναι πρωτοεμφανιζόμενα.
Οι KollektivA, γνωστοί αρχικά ως Φτηνό Ευέλικτο Μουσικό Δυναμικό, είναι ένα αξιολογότατο γκρουπ που πάντα εξέφραζε μέσα από τους στίχους του τις εντονότατες κοινωνικές ανησυχίες και προβληματισμούς του και η Ελληνοφρένεια είναι γνωστή για την συνεπή μαχητική στάση της, με άφθονο χιούμορ και συχνότατα με ανηλεή σαρκασμό, ενάντια στα Μνημόνια και κάθε άλλη αντιλαϊκή πολιτική. Δεν τίθεται λοιπόν θέμα περί της ορθότητας και της ακεραιότητας της ιδεολογικής τοποθέτησης αμφοτέρων – και πολύ περισσότερο βέβαια περί του αισθητικού κριτηρίου των πρώτων – όπως όμως δεν είναι κρυφό και το σε ποιον πολιτικό χώρο ανήκουν και οι δύο. Εκείνο πάντως που έχει μεγαλύτερη, αν όχι την πλέον καθοριστική, σημασία σε μια τέτοια συλλογική προσπάθεια είναι η κατεύθυνση που θα εμπνεύσουν και στην οποία θα προσανατολίσουν τους συμμετέχοντες οι πρωτεργάτες της...Και φοβάμαι ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία των KollektivA και της Ελληνοφρένειας, όσον αξιέπαινη, τολμηρή και ίσως δυστυχώς και προφητική (αφού κυκλοφόρησε περισσότερο από τρεις εβδομάδες πριν την δολοφονία του Παύλου Φύσσα από την Χρυσή Αυγή) και αν είναι, ταυτόχρονα διέπεται και από έναν – όσο παράδοξο και αν φαίνεται...- ιδιότυπο συντηρητισμό. Το αν και κατά πόσον τώρα αυτό σχετίζεται με την δεδομένη πολιτική τοποθέτηση των πρωτεργατών της επαφίεται στην κρίση κάθε καλοπροαίρετου ακροατή και πολίτη...
Αναρωτιέστε μήπως πώς μπορεί ένα αντιφασιστικό project να είναι και κατά μιαν έννοια συντηρητικό; Η απάντηση βρίσκεται στην μορφή που έχουν περίπου τα τρία τέταρτα του γιατί το δεύτερο μισό του δεύτερου CD διαφοροποιείται σαφέστατα, διακριτά και εντέλει δραστικά. Και για να γίνει πιο κατανοητό τι εννοώ ας αρχίσουμε ακριβώς από αυτό το τελευταίο μέρος που στην πλειοψηφία του περιλαμβάνει hip- hop ονόματα όπως οι Rebellion Connection feat. Μέγας, Xenia Tunes, Χρόνιρ ενώ υπάρχουν και οι Παράνοια στην αρχή του ίδιου CD, κάτι που προσωπικά θεωρώ όχι μόνο διόλου συμπτωματικό αλλά και πολύσημο καθώς ο Π. Φύσσας με το ψευδώνυμο Killah P ήταν μέλος της ίδιας εγχώριας ραπ κοινότητας. Για αυτονόητους λόγους εξίσου διαφορετικές είναι φυσικά και οι συμμετοχές των Red Bird Sky που έχουν ως έδρα το Λονδίνο και οι στίχοι τους είναι στην αγγλική γλώσσα και των Vacine & The Oriental Groove από την Βαρκελώνη οι οποίοι τραγουδούν στα ισπανικά.
Όσο για το τι συμβαίνει με τα υπόλοιπα τραγούδια; Τα περισσότερα ανήκουν σε δύο κατηγορίες, είτε την «μπαλαντ-ική» στο ύφος του Νικόλα Ασiμου είτε στην υπέρ του δέοντος οργίλη και καταγγελτική εκδοχή του ελληνικού «ροκ» την οποία καθιέρωσε ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και γι' αυτό εξακολουθεί να είναι ο κυριότερος εκπρόσωπος της Αμφότερα τα στιλ αυτά είναι τόσο παρωχημένα και αναχρονιστικά ώστε στον σύγχρονο κόσμο όπου οι εξελίξεις τρέχουν με σχεδόν ιλιγγιώδη ταχύτητα να μπορούν να θεωρηθούν ακόμα και απηρχαιωμένα,, παραπέμπουν σε άλλες εποχές και ξεπερασμένες προ πολλών ετών συνθήκες και γι' αυτό και σε άλλες ιδεολογίες, τρόπο σκέψης και τελικά πολιτικές, ακόμα και μεθόδους διαμαρτυρίας και αγώνα οι οποίες, για λόγους ιστορικής νομοτέλειας και μόνον, απλά δεν μπορούν να έχουν ισχύ, πιθανά ούτε καν υπόσταση στο σήμερα. Ακόμα και οι ίδιοι οι KollektivA πέφτουν σε αυτή την παγίδα διασκευάζοντας το «Road I Must Travel» του The Nightwatchman (το ακουστικό alter ego του Tom Morello, πρώην κιθαρίστα του θρυλικού και σφόδρα πολιτικοποιημένου αμερικανικού γκρουπ Rage Against The Machinε, στην διαδρομή του σαν σόλο πλέον τραγουδοποιού) ως «Ο Δρόμος Που Τραβάω» μαζί με τον Φίλιππο Πλιάτσικα καθώς ηχούν ίσως περισσότερο...Πυξ Λαξ από όσο εκείνος στις προσωπικές δουλειές του μετά την διάλυση των πρώτων! Η δεύτερη συμμετοχή τους, συνοδεύοντας τον Μίλτο Πασχαλίδη στο «ΑγύριστοΚεφάλι», είναι κατά πολύ καλύτερη αλλά αυτό που διασώζει την κατάσταση είναι μάλλον ότι το έχει γράψει ο τελευταίος και ακόμα περισσότερο οι διεισδυτικοί στίχοι του αείμνηστου Αλκη Αλκαίου. Οσο για το τελευταίο, bonus σύμφωνα με το εξώφυλλο, κομμάτι του πρώτου CD, μια παρλάτα που αποτελεί τρόπον τινά την συμμετοχή του ετέρου των εμπνευστών του «Μια Απάντηση», ενός δηλαδή εκ των συντελεστών της Ελληνοφρένειας, του Αποστόλη Μπαρμπαγιάννη, κινείται στα πολύ ασαφή όρια μεταξύ χιούμορ και «χαβαλέ», περνώντας τα ίσως κάποιες στιγμές υπέρ του δέοντος προς την μεριά του δεύτερου ενώ επιπλέον εμπεριέχει το ρίσκο του να μπορεί να παρεξηγηθεί εύκολα – και ίσως εσκεμμένα....– από τους «μνημονιοθωρακισμένους» αντιπάλους δίνοντας τους περαιτέρω έρεισμα για την περιβόητη «θεωρία των δύο άκρων» σε ιδιαίτερα φορτισμένους, δύσκολους μα και πονηρούς καιρούς κατά τους οποίους πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεχτικοί αλλά και ξεκάθαροι.
Εξαιρέσεις στον παραπάνω κανόνα, τραγούδια δηλαδή που δεν εμπίπτουν σε καμία από τις δύο παραπάνω κατηγορίες, σαφώς και υπάρχουν...Σε ένα βαθμό το «Στη Χώρα Των Λωτοφάγων (Παππούς)» του Σπύρου Γραμμένου με την συμμετοχή του Χρήστου Θηβαίου που η ερμηνεία του προσθέτει πολλά, ακόμα περισσότερο το «Το Καθεστώς Των Αριθμών (Δεν Μπορούν)» των παλιών, καλών και γνωστών για την παρουσία τους στους κοινωνικούς αγώνες Magic De Spell που τόσο μουσικά όσο και στιχουργικά βρίσκεται πολύ πιο κοντά στο σήμερα, το «Το Ψυγείο» των Motivo 4 με την συμμετοχή του X-Ray, δηλαδή του Νικήτα Κλιντ των Ρόδες United με το ψευδώνυμο που χρησιμοποιούσε όταν ήταν ακόμα μέλος των Active Member (δεν μπορούμε να μην παρατηρήσω και πάλι εδώ την παρουσία του hip-hop στοιχείου ηοποία συνδέεται με όσα προανέφερα γι' αυτό) αλλά και ο Αλέξανδρος Μπελλές με το «Καταχνιά», το καλύτερο ίσως τραγούδι του πρώτου δίσκου του που συνδυάζει αριστοτεχνικά την παραδοσιακή μας μουσική ως προς τον τρόπο ερμηνείας με μια ρωμαλέα ροκ ενορχήστρωση μα και κάποιες από τις συμμετοχές των λιγότερο γνωστών ή και πρωτοεμφανιζόμενων ονομάτων όπως to εξαιρετικό «Κατασκευή μΕνόχων» των RadioSol και τα κομμάτια των Stacy, Σοφία Καμαγιάννη, Skanontropo, σε κάποιο βαθμό και των Φράξια. Τι γίνεται όμως με τα υπόλοιπα τα οποία, όσο επιεικώς και αν το δω, είναι τουλάχιστον τα μισά; Δυστυχώς επικρατεί η λεγόμενη «χρυσή μετριότητα», με άλλα λόγια τετριμμένης ως και ελαφρά αδιάφορης τεχνοτροπίας τραγούδια...
Η μόνη δηλαδή και όλη ένσταση μου είναι αισθητικού επιπέδου; Ναι, έτσι ακριβώς μόνο που αυτή δεν είναι καθόλου αμελητέα, ούτε πολύ περισσότερο ασήμαντη...Γιατί η φόρμα διαμορφώνει, αν δεν καθορίζει εν πολλοίς, το περιεχόμενο και αυτό η αυθεντική - και άρα αναγκαία ανανεωτική και ανατρεπτική - αριστερή κουλτούρα το κατέχει και το γνωρίζει πολύ καλά. Όταν για παράδειγμα ο Βλαδίμηρος Μαγιακόφσκι έγραφε τον εμβληματικό και ασύλληπτης ποιητικής δύναμης στίχο «Δεν είναι άντρες αλλά σύννεφα με παντελόνια» από τη μια εξυμνούσε το μεγαλείο της αισθητικής και πολιτικής πρωτοπορίας της οποίας μετείχε και ο ίδιος και από την άλλη αυτοανατρεπόταν σατιρίζοντας διακριτικά τον εαυτό του ακριβώς για το συγκεκριμένο γεγονός, ίσως και για την δικαιολογημένη υπερηφάνεια που του προξενούσε. Αυτή η απελευθερωτική αυτοϋπονόμευση και οποιαδήποτε ανάλογη διάθεση απουσιάζουν σχεδόν παντελώς από την εν λόγω διπλή συλλογή και στη θέση τους υπάρχει ουκ ολίγη ιδεολογική αυταρέσκεια και περισσή κοινοτοπία ή και κενολογία – αν αυτές δεν είναι τελικά οι δύο όψεις του αυτού νομίσματος όταν ομιλούμε πολιτικά...- οι οποίες, όπως είναι πιθανότατα αναπόφευκτο, μερικές φορές διολισθαίνουν και προς τον έστω και αθέλητο λαϊκισμό. Σε τέτοιο βαθμό ώστε αν και φυσικά δεν μπορώ να συστήσω πιο ένθερμα να ακούσετε, αν είναι δυνατό και να αγοράσετε, αυτή την αντιφασιστική «Μια Απάντηση» επιτρέψτε μου να διατηρώ ορισμένες αμφιβολίες για το κατά πόσον είναι τόσο πειστική και αποστομωτική, άρα και αποτελεσματική, όσο χρειάζεται και το απαιτεί η δεινότατη και κρισιμότατη συγκυρία...
