Ήταν Ιανουάριος του 1968. Η Χούντα στα ντουζένια της, οι μηδίσαντες της δημοκρατίας (κάθε εποχή και κάθε κατάσταση -και η σημερινή δεν αποτελεί εξαίρεση- έχει τους δικούς της μηδίσαντες) περίβλεπτοι. Κι ένας λαός σε μεγάλο βαθμό τσακισμένος από την πρόσφατη αιματοβαμμένη νεοελληνική περιπέτεια, που αντιμετώπισε, χαυνωμένος λες, τη φρικώδη οπερέτα των συνταγματαρχών. Διαδικασία by the book, που λένε και στη γλώσσα μας, γνωστή από τους ευκλεείς προγόνους ήδη: «Το της πόλεως ήθος ομοιούται τοις άρχουσιν»: «Το ήθος της πολιτείας είναι ίδιο μ’ εκείνων που την κυβερνούν» έχει πει ο Ισοκράτης (436-338 π.Χ.).
Πάντοτε όμως υπάρχουν και εκείνοι που στέκονται στο ύψος των περιστάσεων. Ένας από αυτούς, ένας δάσκαλος Παιδείας και Δημοκρατίας, υπήρξε ο Δημήτρης Μαρωνίτης, που τον Ιανουάριο του 1968 μπήκε για τελευταία φορά στο αμφιθέατρο της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτέλειου (ΑΠΘ) πριν τα κτήνη της δικτατορίας τον μαζέψουν για τα περαιτέρω «διότι δεν συνεμορφώθη προς τας υποδείξεις». Το μάθημά του παρέμεινε εσαεί υπόδειγμα ωραιότητας. Δηλαδή, ελευθερίας και ποιητικής νοημοσύνης που κανένας ολοκληρωτισμός δεν μπορεί να νικήσει. Τελείωνε έτσι:
«Μη φοβάστε τους ανθρώπους που έχουν ρωμαλέα πάθη: όσους οργίζονται, πίνουν και αγαπούν. Πολεμάτε μόνο τους κάπηλους της ελληνοχριστιανικής ηθικολογίας. Απομονώστε όσους συνεχώς χαμογελούν, που όταν μιλούν δεν σας κοιτούν στα μάτια κι όταν τους δίνετε το χέρι, δεν ξέρουν ή δεν θέλουν να το σφίξουν. Ανάμεσά τους θα βρείτε τους χαφιέδες. Σηκώστε με σεμνότητα το χρέος που σας ανήκει. Φανείτε εις μικρόν γενναίοι». Και πήγε «στην τιμή και στην πεποίθησή του».
Δεν είπε μεγαλοστομίες περί αυτοθυσίας και φέρετρων. Δεν κόμπασε όπως οι απατεώνες. Χρησιμοποίησε την καβαφική επιταγή ζητώντας, με κάθε σεμνότητα, την ανάληψη της ευθύνης που αναλογεί στον καθένα. Ζήτησε από τους φοιτητές, με άλλα λόγια, να κρατήσει ο καθένας όπως το ελάχιστο κολιμπρί (μόλις 2,5 cm) στον αφρικανικό μύθο μια σταγόνα νερό («αυτό που μου αναλογεί» λέει το πουλάκι) για να σβήσει η πυρκαγιά του φασισμού που κατέκαιγε τη χώρα.
Και να που ήρθε καιρός να ξαναθυμηθούμε (ανάμεσα στα πολλά που ξεχνάμε και το πληρώνουμε) τα λόγια του μεγάλου αυτού δασκάλου. Γιατί ήρθε ο καιρός να θυμηθούμε κι ένα άλλο καβαφικό ποίημα, το «Σοφοί δε προσιόντων», στο σημείο που λέει τα παρακάτω: «Εκ των μελλόντων οι σοφοί τα προσερχόμενα/ αντιλαμβάνονται. Η ακοή/ αυτών, κάποτε εν ώραις σοβαρών σπουδών/ ταράττεται. Η μυστική βοή/ τους έρχεται/ των πλησιαζόντων γεγονότων./ Και την προσέχουν ευλαβείς. Ενώ εις την οδόν/ έξω, ουδέν ακούουν οι λαοί».
Αυτή όμως είναι η απαίτηση των καιρών: να ακούσουμε. Δεν υπάρχει πια η μυστική βοή των πλησιαζόντων γεγονότων. Τα γεγονότα είναι εδώ. Στη Γάζα κυλάει ένας Σκάμανδρος από αίμα γενοκτονίας, στην Ουκρανία άλλη σφαγή σ’ έναν πόλεμο όπου άλλος δίνει τις διαταγές (ΝΑΤΟ, ΗΠΑ, Ε.Ε.) κι άλλος δίνει το αίμα του (Ουκρανία). Αλίμονο αν περιμένουμε μονάχα από τους σοφούς, την ώρα που σαρκοβόροι αυθέντες κυκλοφορούν μέσα στα σπίτια μας και νανουρίζουν τα παιδιά μας με κυνικά παραμύθια βρικολάκων.
Αν η μια μυλόπετρα είναι ο Δένδιας με την ανατριχιαστική του «αυτοθυσία», η άλλη μυλόπετρα είναι ο Άδωνης με το φρικαλέο νομοσχέδιο (που για δεύτερη φορά ανέκρουσε πρύμναν, παραμένοντας ωστόσο στο διεστραμμένο τους οπλοστάσιο μετά το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της Εφημερίδας των Συντακτών, 22/23 Νοεμβρίου 2025) για το εμπόριο και την ιδιωτικοποίηση του απόλυτου αγαθού: του αίματος! Και των συστατικών και των προϊόντων του. Ένα δώρο στις φαρμακοβιομηχανίες.
Μόνο ρομπότ άδεια από ανθρώπινα χαρακτηριστικά, μόνο ρομπότ τεχνητής συναισθηματικής νοημοσύνης θα μπορούσαν να συλλάβουν τέτοια κυνική κόλαση: μια πολιτική κυριολεκτικά βουτηγμένη στο αίμα. Από τη μια... ο πατριωτικός καπιταλισμός του Δένδια που πετάει τα παιδιά στο σφαγείο, από την άλλη η ακροδεξιά καφρίλα του Γεωργιάδη που βάζει στο σκλαβοπάζαρο του νεοφιλελευθερισμού το αγαθό των αγαθών.
Τα γεγονότα δεν πλησιάζουν. Τα γεγονότα είναι εδώ. Ας αναλάβει ο καθένας την ευθύνη της σταγόνας του. Ας φανούμε «εις μικρόν γενναίοι». Θα χρειαστεί «πολλές φωλιές νερού να συντηρήσουμε μέσα στις φλόγες».
