«Στην πατρίδα
οι πίθηκοι μαθημένοι
στα ψηλά καπέλα»
Κομπαγιάσι Ίσα
Από το 1763 μέχρι το 1828 έζησε ο μεγάλος Ιάπωνας ποιητής Κομπαγιάσι Ίσα, που ανανέωσε τη δομή του χαϊκού όπως το ξέρουμε μέχρι σήμερα. Κι όμως! Πόσο ταιριαστή είναι η άποψή του για τους πιθήκους με τα ψηλά καπέλα με την άποψη ενός άλλου μεγάλου ποιητή από την άλλη άκρη του κόσμου και σ’ έναν άλλο αιώνα. Μιλώ για το μεγάλο τέκνο της Αργολίδας, τον Νίκο Καρούζο (1926-1990), που έγραψε για «την ασίγαστη γενικότητα των πιθήκων» και μάλιστα σε ένα ποίημά του για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη με τίτλο «Ο ακέραιος κυρ Αλέξανδρος» αντιπαρέβαλε τη γλώσσα της εξουσίας με την απαστράπτουσα γλώσσα της εντιμότητας και της βαθιάς ανθρωπιάς («θαμνώδη ρήματα και φύλλα καταπράσινα της γλώσσας») που διαθέτει κάθε αληθινά μεγάλος άνθρωπος (όχι μεγαλώνυμος), εκείνος που κάθε φορά κρατάει «τον πόνο στο σωστό του ύψος», αγνοώντας, μη λαμβάνοντας υπόψη, «τα εκάστοτε μορμολύκεια» και αγνοώντας «τον αιώνα της καλπάζουσας εξυπνάδας, ο ανοξείδωτος». Ο άνθρωπος, δηλαδή, που δεν καταδέχτηκε να γοητευτεί από τα καμώματα, τα σκέρτσα και τις κωλοτούμπες των πιθήκων με τα ψηλά καπέλα. Ο άνθρωπος που δεν αφέθηκε να παρασυρθεί από τη νεροσυρμή ενός μιμητικού ενθουσιασμού της χυδαιότητας. Ο άνθρωπος που οξειδώθηκε «μες στη νοτιά των ανθρώπων», είδε και έπαθε, έπραξε και έμαθε.
Δυο ποιητές... από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Άλλοι αιώνες, άλλες γλώσσες, ίδιο συμπέρασμα μέσα σε λίγες λέξεις: Οι πίθηκοι είναι ίδιοι σε όλες τις εποχές, οι αληθινοί άνθρωποι είναι ίδιοι σε όλες τις εποχές, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης, και κάθε αιώνας (ακριβώς επειδή υφίσταται ως αιώνας καιρός) είναι κατά το μέτρο του χρόνου και ένας αιώνας καλπάζουσας εξυπνάδας της εξουσίας. Το βλέπεις πεντακάθαρα, ζώντας (γιατί τις ζούμε, «πειθόμενοι τοις κείνων ρήμασι», ότι συμβαίνουν αλλού σε μια Νεφελοκοκκυγία «η οποία κείται μακράν») τις μεγάλες τραγωδίες που συμβαίνουν στις μέρες μας από τη Γάζα μέχρι την Υεμένη και από το Σουδάν μέχρι τους 600 πνιγμένους της Πύλου. Από την άγρια ηλιθιότητα του «πορτοκαλί παράγοντα» εμπρησμού της ανθρωπότητας (Ντόναλντ Τραμπ) με την «Εβδομάδα Αντικομουνισμού» (κοντά στις άλλες άγριες ηλιθιότητες του εν λόγω) μέχρι τον φαιό, γκροτέσκο Πρόεδρο της Αργεντινής, τον καπιταλιστή με το πριόνι Χαβιέρ Μιλέι. Ή μήπως δεν μοιάζουν με παράσταση πιθήκων στα καθ’ ημάς όσα γίνονται για να τσιμεντωθεί το έγκλημα των Τεμπών με το έγκλημα της απόκρυψης; Ή για να περάσει αβρόχοις ποσί το έγκλημα του ΟΠΕΚΕΠΕ, με απίστευτης γελοιότητας προσπάθεια, η οποία όμως βαραθρώνει τους θεσμούς, αποσαθρώνοντας τα τελευταία ράκη του κοινωνικά συνδετικού αισθήματος δικαιοσύνης;
Δεν είναι γλώσσα των πιθήκων όταν ένας υπουργός, ο Άκης Σκέρτσος, προτείνει σε όσους δεν μπορούν να πάνε διακοπές (γιατί άραγε;), «να κρατήσουν στο συρτάρι του μυαλού τους […] ηλιοβασιλέματα γεμάτα αναμνήσεις»; Δεν είναι γλώσσα των πιθήκων όταν ο γνωστός και μη εξαιρετέος Άδωνης βιάζει συστηματικά και ατιμωρητί τη γλώσσα των ανθρώπων, πότε μιλώντας για την οπλοκατοχή και πότε για «τη συμμορία της μιζέριας» ως απάντηση στην εξεγερμένη αγανάκτηση των γιατρών και του νοσηλευτικού προσωπικού μπροστά στην κατερείπωση του ΕΣΥ και των νοσοκομείων; Και φυσικά δεν πρέπει να ξεχάσουμε τον μεγάλο πρωταγωνιστή των «πιθήκων με καπέλο», το ομιλών μορμολύκειο (το προσωπείο που φορούσαν οι αρχαίοι υποκριτές) και πρωθυπουργό της χώρας Κυριάκο Μητσοτάκη. Το λαϊκό σκώμμα των καθαρών ανθρώπων αποδίδει εναργέστατα «τα του καίσαρος τω καίσαρι»: «Θεωρία επισκόπου και γνώμη μυλωνά». Πράγματι, ύφος χιλίων πιθήκων όταν επαίρεται για την ιδιωτική του Ελλάδα με την καλπάζουσα εξυπνάδα των επικοινωνιολόγων και του επικοινωνιακού υπηρετικού προσωπικού, την Ελλάδα που θαμπώνει όλο τον κόσμο, και ντροπιασμένη μουγγαμάρα για την ατιμωτική φυγάδευσή του από το αεροδρόμιο της Αλεξανδρούπολης.
Και για να μην ξεχνάμε και τους εύπιστους της γλώσσας των πιθήκων, τα τρακτέρ που απέκλεισαν το αεροδρόμιο στην Αλεξανδρούπολη, πριν από λίγα χρόνια ψέκαζαν τους κυνηγημένους στο «έπος του Έβρου». Κυρίες και κύριοι, «οι γάμοι του Ουρανού και της Κόλασης έχουν αρχίσει και είμαστε καλεσμένοι» θα πει ο Ουίλιαμ Μπλέικ (1757-1827).
