Ο παγκοσμίως αναγνωρισμένος Λάσλο Κρασναχορκάι έγινε ιδιαίτερα αγαπητός στο αναγνωστικό κοινό παρά την ιδιαίτερα απαιτητική, αλλά ταυτόχρονα μαγνητική του γραφή, και μάλιστα έχει δικαίως χαρακτηριστεί ως άξιος κληρονόμος του Φραντς Κάφκα, του Τόμας Μπέρνχαρντ και του Νικολάι Γκόγκολ. Τη φήμη του, φυσικά, βοήθησαν και οι εμβληματικές συνεργασίες του με τον συμπατριώτη του κινηματογραφιστή Μπέλα Ταρ. Πέντε δημιουργίες του βραβευμένου Ούγγρου σκηνοθέτη βασίστηκαν σε μυθιστορήματα, διηγήματα ή ιδέες του Κρασναχορκάι, το «Κολαστήριο» του 1988, το μικρού μήκους «The last boat-City life» του 1990, το (επτάωρης διάρκειας) «Satantango» του 1994, το «Αρμονίες του Βερκμάιστερ» του 2000, το «Άνθρωπος από το Λονδίνο» του 2007 και το «Άλογο του Τορίνο» του 2011. Το τελευταίο ήταν και το κύκνειο άσμα του Μπέλα Ταρ, καθώς εγκατέλειψε την ενεργό δράση.
Αρχής γενομένης από το «Το τανγκό του Σατανά», που γράφτηκε στη δεκαετία του ’80 και αφορούσε τη βαριά καθημερινότητα σε ένα γκρίζο και πνιγηρό ουγγρικό χωριό, ο Κρασναχορκάι έχει κυκλοφορήσει μια σειρά από σκοτεινές ιστορίες με ανθρώπους που αντιμετωπίζουν μια γήινη δυστοπία αναζητώντας ίχνη ελπίδας μέσα από τη σύνδεση. Τα πολλαπλά επίπεδα γραφής και οι δαιδαλώδεις αφηγηματικοί ρυθμοί των βιβλίων του του χαρίζουν δίκαια το Νόμπελ, καθώς έχει περιγράψει τα αδιέξοδα του σύγχρονου κόσμου με τον πιο γλαφυρό και τολμηρό τρόπο, τοποθετώντας την ουσία των προβληματισμών του στην καρδιά της ανθρώπινης μελαγχολίας, ιδίως όταν οι ήρωές του δεν τολμούν να ελπίζουν. Η Σουηδική Ακαδημία της Στοκχόλμης αναγνώρισε τον τρόπο που μέσα από μια λαβυρινθώδη σύνταξη μεγάλων προτάσεων και περιγραφών ο Κρασναχορκάι περιέγραψε τη βία και τη ματαίωση του σύγχρονου ανθρώπινου πολιτισμού με μια υπόκωφη ένταση και μια φιλοσοφική οξύτητα, με τη δράση σχεδόν να απουσιάζει. Ανάμεσα στα πιο διάσημα βιβλία του είναι τα «Το τανγκό του Σατανά» του 1985, «Η μελαγχολία της αντίστασης» του 1989, «Πόλεμος και πόλεμος» του 1999, «H Σέιομπο πέρασε από εκεί κάτω» του 2008, τα οποία μάλιστα έχουν κυκλοφορήσει μεταφρασμένα και στα ελληνικά.
Μια σπουδαία συνεργασία μέσα στον χρόνο
Οπως έχει δηλώσει ο ίδιος ο συγγραφέας για τις μεταφορές των βιβλίων του στη μεγάλη οθόνη: «Δεν με ενδιέφερε ποτέ μια κινηματογραφική διασκευή ενός λογοτεχνικού έργου, γιατί για μένα είναι τελείως άχρηστη. Ένα βιβλίο για μένα δεν χρειάζεται καμία διασκευή».
Ο Λάσλο Κρασναχορκάι και ο Μπέλα Ταρ είναι δύο στοχαστές που μαζί παρήγαγαν ένα έργο που παρέμεινε άθικτο από τις αισθητικές τάσεις της χρονικής περιόδου που τα ανέδειξε είτε λόγω των προσωπικών ευαισθησιών τους είτε λόγω της εστέτ αδιαλλαξίας των δύο δημιουργών. Ειδικότερα ο βραδύκαυστος στοχασμός στο «Άλογο του Τορίνο» (2011) διαθέτει μια υποβλητική δύναμη που μπορεί να προκαλέσει αμηχανία σε κάποιους αλλά και συναισθήματα δέους σε άλλους. Η παρατήρηση ενός ακίνητου και απολιθωμένου κόσμου στη μέση του πουθενά αποτελεί παλέτα για μια πλατύτερη αλληγορία που καλλιεργεί στον θεατή την ιδέα μιας θεολογικής παραβολής. Ο άνθρωπος έχει πέσει στο σκοτάδι και η ρήξη με το «θείο» εκφράζεται με τη μανία της φύσης. Οι κοσμογονικές φαντασιώσεις των σελίδων του Κρασναχορκάι διυλίστηκαν ιδανικά μέσω του φακού του Μπέλα Ταρ σε ταινίες όπου οι φαινομενικά ήσυχες, μακράς διάρκειας, ασπρόμαυρες λήψεις μοιάζουν σαν να μας προετοιμάζουν για την αφετηρία ενός βιβλικού ολέθρου.
