Η Μεσόγειος ήταν από την αρχαιότητα ένα σταυροδρόμι πολιτισμών. Λαοί από τρεις ηπείρους, με παράλληλες ιστορικές διαδρομές, βρήκαν έναν κοινό τόπο δράσης, δεκτικό στην ανταλλαγή ιδεών και στην αφομοίωση διαφορετικών ηθών και εθίμων, ώστε να μπορούμε σήμερα να μιλάμε για μια κοινή μεσογειακή κουλτούρα που επηρέασε την τέχνη σε όλες τις εκφάνσεις της. Στην αστυνομική λογοτεχνία των χωρών της Μεσογείου, αν και ανιχνεύουμε σοβαρές διαφορές ως προς το ύφος της αφήγησης, εντοπίζουμε θεματικές και ιδιοσυγκρασιακές ομοιότητες που απορρέουν αφενός από το κοινό ιστορικό, πολιτικό και κοινωνιολογικό πλαίσιο και αφετέρου από τους άρρηκτους δεσμούς των πρωταγωνιστών με τον τόπο στον οποίο διαδραματίζονται οι ιστορίες. Βασικό στοιχείο του μεσογειακού νουάρ, που του προσδίδει στοιχεία επίκαιρου κοινωνικού μυθιστορήματος, είναι ότι το έγκλημα και η εξιχνίασή του δεν βρίσκονται πάντα στο πρώτο πλάνο της αφήγησης. Οι συγγραφείς που υπηρετούν το συγκεκριμένο είδος προσβλέπουν σε μια ολιστική θεώρηση της εγκληματικότητας, έχοντας ως βασικό μέλημα να καταδείξουν με ρεαλισμό και κριτικό πνεύμα τις κοινωνικές και πολιτικές παθογένειες που την υποθάλπουν (εθνοτικές διαφορές, φτωχοποίηση, Μεταναστευτικό, κρατική διαφθορά, ακραίες πολιτικές θέσεις κ.ά.).
Μια ιστορία για ανθρώπους απλούς
Στην παραπάνω κατηγορία των συγγραφέων ανήκει και ο Αλέξις Ραβέλο, ένας άξιος συνεχιστής της μακράς ισπανικής παράδοσης του μεσογειακού νουάρ που θεμελίωσε ο σπουδαίος Καταλανός συγγραφέας Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν τη δεκαετία του ’70. Στην Ελλάδα τον γνωρίσαμε το 2023 με το μυθιστόρημα «Τρεις κηδείες για τον Ελάδιο Μονρόι» (Εκδόσεις Τόπος), την πρώτη περιπέτεια της σειράς με πρωταγωνιστή τον συνταξιούχο ναυτικό και κατά συνθήκη ντετέκτιβ Ελάδιο Μονρόι, που ζει ήσυχα στην πόλη Λας Πάλμας των Κανάριων Νησιών -γενέτειρα του συγγραφέα-, διαβάζει λογοτεχνία, έχει σχέσεις με λούμπεν στοιχεία της πόλης και συμπληρώνει το εισόδημά του με δουλειές στα όρια της νομιμότητας.
Ομως το μυθιστόρημα που έκανε τον Αλέξις Ραβέλο διάσημο έξω από τα σύνορα της χώρας του είναι «Η στρατηγική του πεκινουά», ένα εξαιρετικό δείγμα σύγχρονου μεσογειακού νουάρ. Γνώρισε συνεχείς ανατυπώσεις και το 2014 απέσπασε το σπουδαίο Βραβείο «Ντάσιελ Χάμετ» (για ισπανόφωνους συγγραφείς). «Ένα μυθιστόρημα για τους χαμένους της ζωής. Μια ιστορία απλή για ανθρώπους απλούς που αναγκάζονται να λερώσουν τα χέρια τους για να τα φέρουν βόλτα. Ένα από τα πιο τρυφερά μυθιστορήματά μου, γεμάτο συμπόνια απέναντι στους ήρωες, όχι όμως και απέναντι στην κοινωνία» σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του συγγραφέα.
Καταραμένοι ήρωες
Ο Τζούνιορ, ένας μικρέμπορος ναρκωτικών, χρειάζεται χρήματα για να ξεπληρώσει το χρέος του στο μεγάλο αφεντικό και έχει μια φαεινή ιδέα: να ληστέψει «έναν τύπο με τρία επώνυμα, γόνο της ντόπιας ολιγαρχίας, που ξεπλένει χρήματα για τους νάρκος». Στο κόλπο θα μπουν, σπρωγμένοι από την ανάγκη, τρεις άνθρωποι: ο Ρούμπιο, ένας πρώην εγκληματίας που εργάζεται ως υπεύθυνος ασφαλείας σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο και χρειάζεται χρήματα για τη σοβαρή ασθένεια της γυναίκας του, ο Παλμέρα, ένας μακροχρόνια άνεργος που ονειρεύεται να ανοίξει ένα σαντουιτσάδικο, και η Κόρα, μια πόρνη πολυτελείας που θέλει να συνταξιοδοτηθεί. Νομίζουν πως η «δουλειά» θα είναι εύκολη, αλλά θα εγκλωβιστούν σε έναν αναπόδραστο κύκλο βίας, προδοσίας και θανάτου, «χωρίς εγκλήματα για να διαλευκανθούν, αλλά μόνο με εγκλήματα για να διαπραχθούν». Η μόνη ελπίδα σωτηρίας είναι να υιοθετήσουν τη «στρατηγική του πεκινουά».
Μια σκληρή ιστορία με κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, που εκτυλίσσεται με καταιγιστικό ρυθμό στα στενόχωρα διαμερίσματα της πόλης Λας Πάλμας, πίσω από τη λαμπερή τουριστική βιτρίνα των Κανάριων Νησιών. Ο συγγραφέας, με ελλειπτική πρόζα και ακριβείς, σχεδόν επιγραμματικούς διαλόγους, αποδίδει ρεαλιστικά το ψυχολογικό προφίλ των ετερόκλητων πρωταγωνιστών, που κινούνται σαν σκιές σε έναν κόσμο επικίνδυνο και μεταδοτικά διεφθαρμένο. «Πολύ θα ήθελα να ισχυριστώ εκείνο το “όλα τα πρόσωπα και τα περιστατικά είναι προϊόν μυθοπλασίας”, αλλά στην προκειμένη περίπτωση δεν θα ήταν αλήθεια. Κάποια από τα πρόσωπα αυτού του μυθιστορήματος υπάρχουν ή υπήρξαν και έχω ή είχα επαφή μαζί τους τις ώρες της νύχτας» αναφέρει στο σημείωμα που συνοδεύει την έκδοση ο Αλέξις Ραβέλο, ο οποίος το 2023 έφυγε ξαφνικά από τη ζωή σε ηλικία 52 ετών σαν ένας από τους καταραμένους ήρωες των νουάρ μυθιστορημάτων του. Τέσσερα χρόνια νωρίτερα «Η στρατηγική του πεκινουά» είχε μεταφερθεί με επιτυχία στον κινηματογράφο από τον Ισπανό σκηνοθέτη Έλιο Κιρόγα.
Info
Αλέξις Ραβέλο
«Η στρατηγική του πεκινουά»
Εκδόσεις Carnivora
Σελίδες: 296
Τιμή: 12,60 ευρώ
