Αυτή την περίοδο, εκτός των άλλων δραματικών που συμβαίνουν, παρακολουθούμε την εξέλιξη ενός φαινομένου, που, για μένα τουλάχιστον, δημιουργεί απορία σε σχέση με προηγούμενες ιστορικές περιόδους. Βλέπουμε πως ηγέτες, κυβερνητικά στελέχη, δημοσιογράφοι κ.λπ. βυθίζονται στην απόλυτη ανυποληψία και γράφουν μόνοι τους υπομονετικά και με σύστημα το όνομά τους με μαύρα γράμματα στην Ιστορία.
Καταλαβαίνω φυσικά ότι αναφέρονται σε ένα κομμάτι της κοινωνίας που κερδίζει από την καταστροφή των υπολοίπων και το οποίο εκφράζει, έστω και ψεύτικα, κάποια εκτίμηση για εκείνους, τους ευσυνείδητους υπαλλήλους και τους συνεπείς ιδεολόγους του νεοφιλελευθερισμού. Αναρωτιέμαι, ωστόσο, αν κανείς ειλικρινά θεωρεί ότι ο Πρετεντέρης είναι ένας σωστός δημοσιογράφος που δικαιώνει το επάγγελμά του ή αν κανείς πραγματικά θεωρεί τον Γ. Παπανδρέου, τον Σαμαρά, τον Βενιζέλο ή τον Κουβέλη επιτυχημένους πολιτικούς που «τουλάχιστον δεν έκαναν κακό» στον τόπο τους. Κι αναρωτιέμαι ακόμα, αν οι ίδιοι διατηρούν τα ψήγματα εκείνα νηφαλιότητας που απαιτούνται για να αντιλαμβάνονται τη λοιδορία και τη βαθιά περιφρόνηση από το μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας. Τέλος, αν περνάει απ' τον νου τους η καταγραφή τους στην Ιστορία ως ηθικών και φυσικών αυτουργών μιας από τις μεγαλύτερες κοινωνικές καταστροφές της χώρας. Όταν μάλιστα πρόκειται για άτομα που έχουν κάνει αναμφίβολα πολύ κόπο κι έχουν καταναλώσει τεράστιες ποσότητες φιλοδοξίας για να φτάσουν στις παρούσες θέσεις τους.
Φαντάζομαι ακόμα ότι επενδύουν στην ολοκληρωτική νίκη της δικής τους ιδεολογίας, ελπίζοντας ότι η Ιστορία θα γραφτεί από τους ομοϊδεάτες τους. Το γεγονός ωστόσο ότι υπάρχουν πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες σε προηγούμενες περιόδους που έχουν δώσει το όνομά τους σε πράξεις προσωπικού, πολιτικού και εθνικού εξευτελισμού και, παρ' ότι η σύγχρονη κυρίαρχη ιδεολογία δεν διαφέρει ιδιαίτερα από εκείνη της εποχής τους, οι ίδιοι κατάφεραν να γίνουν τα ρεντίκολα της Ιστορίας, θα έπρεπε να δημιουργεί κάποιες αναστολές. Άλλωστε στον 21ο αιώνα τα αποτελέσματα προηγούμενων πολιτικών επιλογών είναι οδυνηρά γνωστά. Κι αν ακόμα δεν ήταν, το να γλεντοκοπάει ο κόσμος στον θάνατο της πρώην ηγέτιδάς του είναι μία ατίμωση που λογικά θα έπρεπε να αγχώνει λιγάκι εκείνους που έπονται και τους επιφυλάσσεται ανάλογη γιορτή.
Υπάρχει έτσι κι αλλιώς ένα νέο πολιτιστικό στοιχείο που προτάσσει το παρόν έναντι του μέλλοντος και το άμεσο κέρδος έναντι του όποιου ορθολογικού μακρόχρονου σχεδιασμού. Κάπου εκεί έχει χαθεί και η έννοια της υστεροφημίας ως ενός από τους οδηγούς της ζωής. Παρ' όλα αυτά, ακόμα και στις μέρες μας, οι περισσότεροι εχέφρονες και αξιοπρεπείς άνθρωποι σχετίζουν, τουλάχιστον εν μέρει, την αξία της ζωής τους βλέποντάς την σε μια συνέχεια από τους παππούδες και τους γονείς τους προς τα παιδιά και τα εγγόνια τους. Προσπαθούν να τιμήσουν την παρακαταθήκη τους ή να την αλλάξουν, αν ήταν τραυματική, και να αφήσουν κάτι θετικό, σε ψυχικό, υλικό, ηθικό επίπεδο, για τους επόμενους. Αυτή η απλή λειτουργία, τόσο βαθιά και ουσιαστική για τη βασική ανθρώπινη ηθική, φαίνεται να λείπει από τους σημερινούς κυβερνώντες και πολλούς υπηρέτες τους στη δημόσια σφαίρα.
Ελπίζω να έχουν νικηθεί εν ζωή, να έχουν πάει στη φυλακή ή έστω με τα ελικόπτερά τους στο περιθώριο που τους αρμόζει κι εμείς να γιορτάζουμε τη ζωή και το δίκιο κι όχι τον ήρεμο και νικητήριο θάνατό τους.
Η Φιλιώ Τσουκαλά είναι ψυχολόγος
