Συναντηθήκαμε με την Κατερίνα Παπουτσάκη στα καμαρίνια του Εθνικού Θεάτρου, στη σκηνή «Μαρίκα Κοτοπούλη» του Θεάτρου Rex, όπου ξεκίνησαν οι παραστάσεις του μιούζικαλ «Ευαγγελισμός» σε μουσική Άγγελου Τριανταφύλλου και σκηνοθεσία δική του και του Δημήτρη Σταυρόπουλου, σε ένα πολύ ιδιαίτερο λιμπρέτο του Γιάννη Αστερή, με εκείνη να αποτελεί μέρος ενός πολύμορφου θιάσου από εκλεκτούς ηθοποιούς και τραγουδιστές. Εκεί, και υπό την ηχητική συντροφιά των φωτογραφικών ήχων του Παύλου Παρασκευά, μας μίλησε για την παράσταση αυτή αλλά και για τις εμφανίσεις της στη Σφίγγα, όπου θα έχουμε την ευκαιρία να ακούσουμε ζωντανά τα δικά της τραγούδια αλλά και τραγούδια άλλων που η φωνή της θα μεταφέρει επί σκηνής από τον Φεβρουάριου του νέου έτους. Η συνάντηση με την Κατερίνα Παπουτσάκη ξεκινάει πάντα από τις παραστάσεις και την αφήνεις ελεύθερη να γεννήσει τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις για να σου δημιουργήσει και την προσμονή για την επόμενη συνάντηση, που σίγουρα παραμονεύει καλλιτεχνικά κάπου στο μέλλον. Συνυφασμένη πια με το σύγχρονο μιούζικαλ και όχι μόνο, μ’ αυτή την εξομολογητική, ακομπλεξάριστη και γνώριμη πια διάθεση, μας άνοιξε μια φωτεινή και ελεύθερη εσωτερική διαδρομή για να τη γνωρίσουμε καλύτερα. Εκεί, ανάμεσα στις λέξεις της, με όλες τις ιδιότητές της παρούσες, τη συναντήσαμε ίσως πιο κοντά από ποτέ στο κέντρο της βούλησής της τόσο επαγγελματικά όσο και προσωπικά. Αυτή είναι η Κατερίνα Παπουτσάκη.
Συνέντευξη στον Χρήστο Τζίφα
Φωτογραφίες για την ΑΥΓΗ: Παύλος Παρασκευάς
Ο «Ευαγγελισμός» είναι μια παράσταση για τον χρόνο, την αγάπη και τον θάνατο. Σωστά;
Ο δικός μας «Ευαγγελισμός» είναι ένας χώρος μέσα στον οποίο συντελούνται διάφορα θαύματα. Παρακολουθούμε ιστορίες ανθρώπων με κοινό τόπο την απόγνωση. Μ’ αυτό το συναίσθημα αλλά και την ανάγκη για κάθαρση. Είναι ένα βαθύ έργο, αλλά καθόλου βαρύγδουπο και βαρύ. Έχει και βαθύ χιούμορ. Εγείρει σημαντικά ερωτήματα. Είμαστε όλοι πολύ χαρούμενοι που συμμετέχουμε, γιατί και ο Άγγελος Τριανταφύλλου και ο Δημήτρης Σταυρόπουλος είναι μαγικοί, λειτουργούν με πολλή αγάπη και έχουν δημιουργήσει ένα σύνολο, μια ομάδα που είναι σαν να δουλεύει χρόνια μαζί. Φοβερή ενέργεια και ταλέντο βασικά. Αλλά επειδή το ταλέντο δεν αρκεί, γι’ αυτό βάζω πρώτα την καλοσύνη. Με το ταλέντο τους, όμως, αυτή η δουλειά απογειώθηκε. Και η μουσική του Άγγελου και το λιμπρέτο του Γιάννη Αστερή είναι μοναδικά. Είναι ιδιοφυές όλο. Και πιστεύω ότι κάπως κι εμείς καταφέραμε να αντεπεξέλθουμε σε όλο αυτό. Γιατί δεν είναι ένα μιούζικαλ με τον τρόπο που τα έχουμε μάθει. Είναι ένα πολύ ιδιαίτερο μιούζικαλ. Έχει μια στοχαστικότατα που συνυπάρχει με μια αλέγκρα διάθεση και με μαύρο χιούμορ. Θα γελάσεις με την καρδιά σου, αλλά θα συγκινηθείς και πολύ. Διατρέχει όλο το φάσμα των συναισθημάτων. Αυτό για μένα είναι σοβαρό και ταυτόχρονα συνταγή επιτυχίας. Είναι ένα έργο που αφορά και δεν είναι καθόλου ελιτίστικο. Αγγίζει. Και μόνο το θέμα. Ο θάνατος, ως έννοια, είναι κάτι που όλους μας έχει απασχολήσει.
Ο χρόνος και ο θάνατος είναι ζητήματα που έχουν αρχίσει να σε απασχολούν;
Αισθάνομαι πως αρχίζω να ελευθερώνομαι από τον φόβο τους. Παλιότερα αυτοί οι φόβοι για μένα ήταν τεράστιοι. Πάθαινα σύγκρυο μόνο στην εκφορά αυτών των λέξεων. Τώρα αισθάνομαι πως με μια δουλειά που έχω κάνει με τον εαυτό μου αρχίζω και βλέπω τη ζωή με έναν πιο διεισδυτικό τρόπο. Έχουμε έρθει να κάνουμε μια βόλτα εδώ, σ’ αυτόν τον κόσμο. Ας την ευχαριστηθούμε. Ας αφήσουμε ένα αποτύπωμα αγάπης και αλληλεγγύης και θετικότητας. Χέρι με χέρι με τους επόμενους αυτό να φτιάξει ένα καλύτερο αύριο για τους ανθρώπους.
Η δουλειά σου περιλαμβάνει διαρκή έκθεση. Ο χρόνος σε σχέση με την εικόνα σου δεν σε απασχολεί; Η φθορά;
Ο χρόνος μας απασχολεί όλους. Η φθορά που προκαλεί στα πρόσωπά μας, στα σώματά μας μας απασχολεί όλους. Όμως ο χρόνος μπορεί να προκαλέσει αθανασία ψυχής. Ο χρόνος, με τη δουλειά που κάνει κανείς με τον εαυτό του, μπορεί να είναι και σύμμαχος. Να ανανεώσει και να φρεσκάρει. Να γεννήσει ακόμα πιο φρέσκα μυαλά. Το ένα τροφοδοτεί το άλλο. Οπότε το τι γερνάει και τι όχι είναι τελικά πολύ σχετικό.
Όταν γυρνάς πίσω και βλέπεις τον εαυτό σου, ποια είναι η πρώτη σκέψη που κάνεις για εκείνο το κορίτσι;
Πού να ’ξερες! (γέλια). Ε, και να ’ξερες τι έρχεται! Και για τα καλά, και για τα δύσκολα. Γενικώς αισθάνομαι πως υπήρξα τυχερή στη ζωή. Έχουν υπάρξει ζόρικες στιγμές. Όμως είμαι τυχερή που ο παράγοντας υγεία είναι πάντα σε ένα καλό επίπεδο για μένα και τους γύρω μου. Υπάρχουν ζητήματα, αλλά όχι κάτι πολύ δύσκολο. Πάντα ήμουν τυχερή στη δουλειά μου, στις σχέσεις μου με τους φίλους μου και τους ανθρώπους που αγαπώ. Εντάξει, σε κάποια πράγματα δεν υπήρξα και τόσο τυχερή, αλλά δεν πειράζει. Γενικώς, όταν γυρίζω πίσω, βλέπω αυτή την αθωότητα στο μάτι, την οποία όμως θεωρώ πως δεν την έχω χάσει. Ως έναν βαθμό την έχω κρατήσει. Κι αυτό είναι επιλογή, δεν έχει προκύψει απλώς. Θέλω να είμαι αθώος άνθρωπος. Θέλω να είμαι αγνός άνθρωπος. Θέλω να κοιτάζω τους πιο νέους ανθρώπους με αυτή την ίδια αθώα ματιά. Με μια ματιά ανθρώπου που συμπορεύεται και δεν κουνάει το δάχτυλο σε κανέναν. Πολλές φορές οι πιο νέοι άνθρωποι μπορεί να κουβαλούν μεγαλύτερη σοφία από εμάς. Με τη φρεσκάδα τους. Οι νέες γενιές έρχονται και μας δίνουν άλλες πληροφορίες που εμείς μπορεί να μην τις είχαμε διανοηθεί. Η ζύμωση με τους ανθρώπους είναι μια σημαντική διαδικασία. Με τροφοδοτεί και ως καλλιτέχνη, και ως άνθρωπο, και ως μητέρα. Μόνο γνωρίζοντας και κατανοώντας τον άλλον μπορούμε να συνυπάρξουμε. Αυτό είναι μάθημα ζωής για μένα. Βέβαια, απαιτείται και ένα όριο. Και το δουλεύω πολύ αυτό. Γιατί αυτή η ανεξέλεγκτη ανοιχτωσιά πολλές φορές καταλήγει να με πληγώνει, να με στενοχωρεί και με κάνει ευάλωτη. Αλλά κι αυτό επίσης με τον χρόνο πάει καλύτερα.
Νομίζω πως, επαγγελματικά τουλάχιστον, κοιτώντας τις δουλειές σου, έχεις σπάσει πολλά στερεότυπα και ο επαγγελματικός σου χάρτης είναι τρομερά πολύπλευρος. Νιώθεις πως έχεις βρει πια το κέντρο σου επαγγελματικά;
Νιώθω φανταστικά που το αντιλαμβάνεσαι έτσι και που βρίσκομαι σ’ αυτό το πλαίσιο. Με κάνει χαρούμενη και ευτυχισμένη η δουλειά αυτή και οι άνθρωποι και οι καλλιτέχνες που συναναστρέφομαι και συναντώ. Μου δόθηκε, ας πούμε, τώρα η ευκαιρία να γνωρίσω τον Νίκο Καραθάνο, τον οποίο θαυμάζω και είναι στις πρόβες μας, να τον ακούσω και να μας εμπνεύσει. Κινούμαι σε ένα πλαίσιο με τρελή αγάπη για το θέατρο, χωρίς καμία διάθεση ελιτισμού. Αισθάνομαι πως ανήκω πια εδώ. Ανήκω σ’ αυτό το πλαίσιο. Είναι πολύ αρμονικό μέσα μου.
Από αυτή τη διαδρομή σου, δηλαδή, δεν θα άλλαζες τίποτα;
Δεν θα άλλαζα απολύτως τίποτα. Εντάξει, ας μην γελιόμαστε, αν μπορούσα κάποιες στιγμές να απαλύνω την πίεση που δέχτηκα, θα το έκανα. Αλλά για όλα υπήρχε κάποιος λόγος. Ακόμα και στα άσχημα όμως, όσο και να βουλιάζω, ευτυχώς μέχρι τώρα είμαι και μαχητής. Υπάρχει και ένα μάτι μου απέξω που παρατηρεί την κατάσταση όσο κι αν μπαίνω μέσα στο δράμα. Υπάρχει αυτό το μάτι του παρατηρητή που με διαβεβαιώνει ότι όλα θα πάνε καλά. Με τον χρόνο θα ήθελα να αφαιρέσω και το δράμα. Να μην ταυτίζομαι τόσο πολύ με τις καταστάσεις.
Πλέον το όνομά σου είναι αρκετά ταυτισμένο μ’ αυτό που λέμε μιούζικαλ.
Προέκυψε. Έκανα τραγούδι από 18 χρόνων. Συνάντησα καταπληκτικούς δασκάλους. Τα τελευταία δέκα χρόνια συνεχίζω τα μαθήματα με τον Γιάννη Σκουλά. Έκανα πάντα μαθήματα και ασχολούμουν με τη φωνή μου. Ήμουν πάντα πολύ εργατική. Το έκανα όχι για να γίνω τραγουδίστρια, αλλά για να εξασκήσω τα εργαλεία μου ως ηθοποιός.
Νιώθεις τώρα πια και τραγουδίστρια;
Νιώθω πως τραγουδάω. Δεν θα έβαζα μια ταμπέλα. Αν κάποιος που έχει βγάλει πέντε τραγούδια και εμφανίζεται ζωντανά θεωρείται τραγουδιστής, τότε ναι. Θα ξεκινήσω και live στη Σφίγγα, που το περιμένω με πολλή χαρά. Βρίσκω φοβερό ενδιαφέρον στο τραγούδι. Δεν θεωρώ πως ακόμα είμαι εκεί 100%. Νιώθω καλά, αλλά δεν αισθάνομαι ακόμα πως είναι κάτι που έχω κατακτήσει. Το συζητάμε και με τη Νατάσσα Μποφίλιου, που εκείνη έρχεται από τον χώρο του τραγουδιού, τώρα που παίζουμε μαζί, στο Εθνικό, κι εγώ, ξέρεις, προέρχομαι από την υποκριτική και τραγουδάω. Όσο και να μοιάζει ότι είσαι άνετος και ότι το ’χεις, επειδή η λειτουργία αλλάζει, χρειάζεται χρόνος για να κατανοήσεις αυτό που συμβαίνει και να το επεξεργαστείς και να απελευθερωθείς και να το νιώσεις σπίτι σου.
Ποιο είναι το αγαπημένο σου τραγούδι από αυτά που έχεις πει;
Το «Λουλουδάκι». Έχει κάτι από Αττίκ, jazz. Είναι λίγο vintage και με αγγίζει πολύ.
Νιώθω πλέον πως σε συναντάμε μόνο σε δουλειές με φίλους και ανθρώπους που εκτιμάς. Είναι πια στόχος και μονόδρομος;
Πάντα ήταν. Ακόμα κι όταν τελικά το περιβάλλον και οι συνθήκες ήταν δύσκολες από άποψη ανθρώπων που μπορεί να ήταν δύστροποι στη συμπεριφορά, εγώ πάντα προσπαθούσα με τον τρόπο μου. Είχα πάντα την ανάγκη να υπάρχει ένα όμορφο κλίμα. Πολλές φορές, για να μην υπάρχει αυτός ο ανταγωνισμός, κατέληγα να υποτιμώ τον εαυτό μου. Είχα ανάγκη ένα όμορφο εργασιακό περιβάλλον ακόμα κι αν ήμουν επιθετική με τον εαυτό μου κάποιες φορές. Δεν με πείραζε όμως, γιατί την αξία μου την ήξερα πάντα. Ο κομπλεξικός άνθρωπος νιώθει πάντα πως κάτι θίγεται. Εγώ ξέρω τι είμαι και τι αξίζω. Αν κάποιους τους βολεύει να είμαι εγώ υπό, δεν πειράζει. Ας είμαι στα μάτια τους. Αλλά δεν είμαι.
Έχεις βιώσει ανταγωνισμό δηλαδή;
Ναι. Αλλά στην πραγματικότητα ήταν μια διάθεση για ανταγωνισμό. Γιατί ποτέ δεν προέκυπτε από τη στιγμή που εγώ ήμουν έτσι όπως σου περιέγραψα. Και επειδή ειλικρινώς έχω μια αγάπη για τους ανθρώπους, αυτή δεν επιτρέπει να γεννηθούν δεύτερες σκέψεις εύκολα. Η διαδικασία αυτή που σου περιέγραψα δεν ήταν κατόπιν σκέψης. Ήταν αυτοματισμός. Τώρα το έχω αποκωδικοποιήσει. Θέλω να κάνω τους ανθρώπους να αισθάνονται καλά και ότι δεν υπάρχουν από εμένα απειλή και ανταγωνιστική διάθεση. Διαλύω τα άβολα συναισθήματα γιατί αγαπώ τους ανθρώπους. Τους κατανοώ και μπαίνω συνέχεια στη θέση τους. Ίσως και να το παρακάνω. Το δουλεύω. Αλλά για μένα η ομαδικότητα και η συνύπαρξη, είτε για το καλό της Τέχνης είτε για το καλό της ζωής, είναι σημαντικές αξίες.
Απωθημένα επαγγελματικά ή προσωπικά έχεις;
Έχω όνειρα, όχι απωθημένα. Επί του προσωπικού χρειάζομαι περισσότερο χρόνο για ταξίδια. Θέλω να γυρίσω όλο τον κόσμο. Επαγγελματικά, έχω απλώς την ανάγκη και την επιθυμία το επόμενο πράγμα που κάνω κάθε φορά να δικαιώνει το προηγούμενο. Να υπάρχει μια συνοχή στο κεφάλι μου. Δεν θα μου πει κανένας πώς θα γίνει αυτό. Εγώ απλώς χρειάζομαι να βγάζει κάποιο νόημα στη δική μου αφήγηση.
Θα διαβάσεις τις κριτικές που θα γραφτούν για την παράσταση;
Ναι, αναπόφευκτα. Αλλά με ψυχραιμία και νηφαλιότητα. Θα προσπαθήσω να μην ταυτιστώ.
Έχεις διαβάσει ποτέ κάτι για σένα που να σε έχει διαλύσει;
Ναι. Κυρίως με τα προσωπικά μου. Με τη δουλειά μόνο σε μια δύσκολη περίοδο πίσω στο παρελθόν - αλλά ανήκει όντως στο παρελθόν.
Για τη δική σας γενιά λένε ότι δεν πολυμιλήσατε όταν έπρεπε. Υπάρχουν στιγμές που θα ήθελες να έχεις μιλήσει και σώπασες;
Αλήθεια είναι, δεν πολυμιλήσαμε ως γενιά. Εγώ μπορεί να μην μίλησα δημόσια σε μια δύσκολη κατάσταση, αλλά ιδιωτικά μίλησα και έθεσα τα όριά μου. Μπορεί καθυστερημένα και έχοντας πρώτα επιτρέψει να καταπατήσουν τα όριά μου. Αλλά μίλησα. Πάτησα πόδι εκεί που χρειαζόταν να με προστατεύσω. Ίσως έπρεπε λίγο νωρίτερα. Τώρα έχω καλύτερα αντανακλαστικά.
Στα social media παίρνεις θέση. Με τέτοια δημοσιότητα το σκέφτεσαι ή βγαίνει αυθόρμητα;
Καθόλου δεν το σκέφτομαι και δεν με νοιάζει. Έχω μεγαλώσει σε ένα πολιτικοποιημένο περιβάλλον, με δυο γονείς βαθιά πολιτικοποιημένους. Η μητέρα μου ήταν συνδικαλίστρια χρόνια και ήμουν πάντα μέσα στις πορείες. Είναι στο DNA μου. Από το Λύκειο τσακωνόμουν με τους χρυσαυγίτες, μου γράφανε με σπρέι κάτω από το σπίτι μου και απειλές. Αλλά αυτή είμαι. Μιλάω και εκφράζομαι, λέω αυτά που είμαι και νιώθω.
