Η Βαλέρια Δημητριάδου γράφει και σκηνοθετεί με απόλυτη ειλικρίνεια το «Και εφύτευσεν ο Θεός παράδεισον», ένα ολοκαίνουργιο νεοελληνικό θεατρικό έργο, πετώντας στα πολλές φορές κλειστά μάτια και αυτιά της ελληνικής κοινωνίας το φλέγον ζήτημα του sex trafficking. Αντλώντας συγγραφικά την ιστορία αυτή από τα συγκλονιστικά στοιχεία και τους σοκαριστικούς αριθμούς γύρω από το trafficking, ζωντανεύει στη σκηνή μέσω της ομάδας της C for Circus ένα έργο που στοχεύει στο μυαλό και τελικά χτυπάει κατευθείαν στην καρδιά. Το σίγουρο είναι πως μετά από αυτή την παράσταση είναι αδύνατο να είσαι ο ίδιος άνθρωπος. Συναντήσαμε τη Βαλέρια Δημητριάδου και μας μίλησε για το συγγραφικό αυτό ταξίδι, για την παράσταση αλλά και για τους C for Circus.
Ποια ανάγκη γεννάει την ιδέα να γράψεις ένα τόσο σκληρό έργο;
Ο λόγος που θέλησα να γράψω αυτό το έργο είναι η ίδια η ύπαρξη του οργανωμένου εγκλήματος της σωματεμπορίας με τη διαρκή αποσιώπησή του και την έλλειψη απόδοσης δικαιοσύνης. Και φυσικά, σε ακόμα πιο προσωπικό επίπεδο, με οδήγησε η ανάγκη μου να ξορκίσω αυτή τη φρικαλέα αντικειμενοποίηση του γυναικείου -και όχι μόνο- σώματος, που νιώθω ότι παίρνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σπύρος Χατζηαγγελάκης στην «Α» / Η δουλειά μας δεν είναι να είμαστε πιόνια της showbiz
Μέσα από την έρευνα που έκανες θες να μας δώσεις μια εικόνα για το sex trafficking εδώ;
Η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, αποτελεί χώρα διέλευσης αλλά και προορισμού. Αυτό σημαίνει ότι πάρα πολλά θύματα είτε περνάνε από τη χώρα για να «σταλούν» αλλού είτε μένουν εδώ. Ο αριθμός δεν είναι εξακριβωμένος, όπως δεν είναι σε καμία χώρα, καθώς οι περιπτώσεις που καταγράφονται είναι μόνο αυτές που έχουν αποκαλυφθεί και ενδεχομένως σωθεί. Σύμφωνα με μία πρόσφατη έρευνα πάντως, γύρω στους 50.000 ανθρώπους είναι θύματα trafficking στην Ελλάδα, με το 73% των θυμάτων να είναι γυναίκες και ανήλικα κορίτσια.
Πώς ήταν η συνάντηση με τον κόσμο με ένα τέτοιο θέμα; Τι feed back έχετε;
Επειδή πρόκειται για ένα τόσο ευαίσθητο θέμα, πριν ξεκινήσουμε τις παραστάσεις μας πέρυσι την άνοιξη, δεν είχα ιδέα πώς θα ανταποκριθεί το κοινό σε κάτι τέτοιο. Για την ακρίβεια, δεν ήξερα καν αν θα θέλει να έρθει να δει μια παράσταση με τέτοιο θέμα. Για διάφορους λόγους. Είτε από αδιαφορία για ζητήματα αμιγώς κοινωνικοπολιτικά είτε από έναν μικρό φόβο «μην βαρύνουμε», τοποθετώντας κατά τον τρόπο αυτόν την Τέχνη στη διασκέδαση και όχι στην ψυχαγωγία, είτε -ακόμα χειρότερα- κρίνοντας την κίνηση αυτή ως εμπορευματοποίηση της επικαιρότητας (που σε καμία περίπτωση δεν ήταν κάτι τέτοιο, καθώς το έργο γράφτηκε πριν τα φρικαλέα συμβάντα της τελευταίας διετίας). Εντέλει, ο κόσμος ήρθε και ανταποκρίθηκε πολύ θερμά σε αυτό μας το εγχείρημα. Σε γενικές γραμμές, αυτό που ακούμε είναι ότι πρόκειται για ένα πολύ σκληρό έργο, που όμως καλό θα ήταν να το δει όσο περισσότερος κόσμος γίνεται.
Ηταν πιο δύσκολες οι πρόβες αυτή τη φορά;
Δεν θα χρησιμοποιούσα αυτόν τον επιθετικό προσδιορισμό. Δεν ήταν πιο δύσκολες, όχι, ήταν πιο απαιτητικές. Για όλους τους συντελεστές. Και για όσους ήμασταν κάτω από τη σκηνή και, φυσικά, για τους ηθοποιούς της παράστασης. Έπρεπε όλοι να μπούμε στο ίδιο κανάλι, να αντιληφθούμε καλά για ποιο ζήτημα πρόκειται να μιλήσουμε και καθείς από το πόστο του να βάλει τα δυνατά του για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Επίσης, ήταν σίγουρα ψυχοφθόρο, αλλά όχι όπως μπορεί να το φανταστεί κανείς ακούγοντας αυτή τη λέξη. Ήταν με έναν περίεργο τρόπο λυτρωτικά ψυχοφθόρο. Κι αυτό γιατί οι ηθοποιοί ήταν συγκινητικά παρόντες σε όλη τη διαδικασία και με κλειστά τα μάτια δίνανε όλο τους το είναι επί σκηνής. Ναι, έκλαιγα στις πρόβες βλέποντάς τους, αλλά ταυτόχρονα ένιωθα ότι φτιάχνουμε μια παράσταση που έχει αξία, που έχει να κάτι να πει.
Οι C for Circus είναι από τις λίγες ομάδες που έχουμε πια. Εύκολη η αντοχή της;
Είμαστε μαζί 15 χρόνια. Από τον Μάιο του 2008. Σε καμία περίπτωση δεν είναι κάτι εύκολο. Έχουμε περάσει από σαράντα κύματα. Θέλει τρομερή πίστη και επιμονή για να κρατήσει. Και φυσικά έχουν υπάρξει και στιγμές που θεωρούσαμε όλοι ότι είμαστε ένα βήμα πριν το τέλος, ή ότι κάποια παράσταση ήταν η τελευταία μας δουλειά μαζί. Βέβαια, δεν ξέρω πόσο θα κρατήσει η ομάδα. Όμως πλέον, για κάποιο λόγο, είμαι πιο αισιόδοξη. Νιώθω ότι έχουμε ωριμάσει όλοι μας και το μόνο που επιζητάμε είναι μια υγιής και δημιουργική συνθήκη συμπόρευσης. Οπότε δεν βρίσκω λόγο να σταματήσουμε.
Γιατί είστε τόσο λίγες οι γυναίκες που σκηνοθετείτε; Πού το αποδίδεις;
Για να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση θα έπρεπε να πιάσουμε το θέμα από αλλού. Όπως, για παράδειγμα, γιατί έχουμε τόσες λίγες γυναίκες πολιτικούς. Αλήθεια, πόσες είναι άραγε αυτή τη στιγμή στη Βουλή; Ή γιατί είναι τόσο λίγες οι γυναίκες διευθύντριες επιχειρήσεων συγκριτικά με τους άντρες; Και φέρω αυτά τα παραδείγματα (προφανώς υπάρχουν άπειρα αντίστοιχα) γιατί υπάρχει αυτή η στρεβλή εντύπωση ότι η θέση του σκηνοθέτη φέρει μια κάποια εξουσία. Προσωπικά θεωρώ πως ο σκηνοθέτης είναι εντελώς ίσος με τους ηθοποιούς, καθώς εξαρτάται απόλυτα από αυτούς, και το αν θα ασκήσει εξουσία είναι ζήτημα διαχείρισης και μόνο. Σε κάθε περίπτωση, θα ήταν χαζό να μην μιλάμε για τον ελέφαντα στο δωμάτιο, που είναι η πατριαρχία. Ναι, είναι πολύ πιο δύσκολο για μια γυναίκα να βρεθεί σε πόστο όπου εκείνη έχει τον πρώτο λόγο και δυστυχώς πρέπει να προσπαθήσει πολύ παραπάνω για να αποδείξει την αξία της από ό,τι ένας άντρας.
