Την πρώτη φορά που επισκέφτηκα την έκθεση φωτογραφίας «ΑΝΤΙ ΛΗΨΕΙΣ» της Γιώτας Εφραιμίδου ήταν στα παλιά Σφαγεία του Πολυχώρου Λιπασμάτων Δραπετσώνας στα πλαίσια των δράσεων του φεστιβάλ του Συλλόγου Πολιτισμού «Παύλος Killah P Φύσσας» για τον Αντιφασιστικό Σεπτέμβρη του 2022.
Μία έκθεση αναφορά στο προσωπικό και συλλογικό τραύμα. Μια διαμαρτυρία και μία προσευχή για όλα αυτά που ουρλιάζουν μέσα μας κάθε φορά που η βία μας πλήγωσε, μας ταπείνωσε και στο τέλος μας σκότωσε. Κι αν δεν έγινε σε εμάς έγινε σε κάθε αδερφή και σε κάθε αδερφό μας. Έγινε όταν ο φασισμός δολοφόνησε τον Παύλο Φύσσα. Έγινε στο πολύνεκρο ναυάγιο ανοιχτά της Πύλου. Είναι στο αίμα του Άλκη Καμπανού και του Μιχάλη Κατσουρή. Στα τραύματα του Ζακ Κωστόπουλου. Συμβαίνει κάθε φορά που η πατριαρχία σκοτώνει μία από εμάς.
Κάθε ένα από τα τριάντα πορτραίτα της έκθεσης είναι καταγγελία σε μία μορφή βίας. Το κάθε πορτραίτο συνοδεύεται από ένα περιεκτικό όσο και περιγραφικό κείμενο, γραμμένο από τους ίδιους τους εθελοντές.
Το ένα δίπλα στο άλλο απλώνουν τα χέρια σε όλους μας. Πρόσωπα αναγνωρίσιμα μα και άγνωστα, δικοί μας «ξένοι», που δεν έχουν ονόματα γιατί θα μπορούσαν να είναι ο καθένας από εμάς. Είναι ο καθένας από εμάς. Οι ιστορίες της Μάγδας, του Μιχάλη, της Ειρήνης, της Χρύσας, του Ιάσονα, του Δημήτρη και όλων των εθελοντών είναι κομμάτι και δέρμα δικό μας και μας καλούν να υψώσουμε τη φωνή μας και να δώσουμε τον αγώνα ενάντια στη βία και τη μισαλλοδοξία.
Αυτή η αλληλουχία πορτραίτων, με την προσωπική σφραγίδα της φωτογράφου Γιώτας Εφραιμίδου, ταξιδεύει στα Κύθηρα και στο Φεστιβάλ Πορτοκαλιάς 2023 από τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Πορτοκαλιά Καραβά» σε συνεργασία με τον Σύλλογο Πολιτισμού «Παύλος Killah P Φύσσας» από το Σάββατο 19 Αυγούστου έως 3 Σεπτεμβρίου 2023.
Όπως μου περιέγραψε στη συζήτηση μας η Γιώτα Εφραιμίδου η αφορμή αυτής της έκθεσης ήταν η ανάγκη για μοίρασμα.
«Η ιδέα γεννήθηκε έναν αντιφασιστικό Σεπτέμβρη όπου μαζί με φίλους και συνεργάτες μιλήσαμε για όλα όσα μας πονάνε. Για τα δικά μας τραύματα. Μια ανάγκη σιωπηλή που θέλησα να της δώσω φωνή μέσω της φωτογραφίας. Για όλα όσα δεν λέμε και παλεύουν μέσα μας. Το πρώτο πορτραίτο ήταν της καλή μου φίλης Ειρήνης Φύσσα. Στη συνέχεια ο ένας πήρε θάρρος από τον άλλον και κάπως έτσι, δημιουργήθηκε μια αλληλουχία πορτραίτων και συναισθημάτων που καταγγέλλουν κάθε μορφή βίας. Καθημερινά ερχόμαστε αντιμέτωποι με την έμφυλη βία, την κρατική βία, με τον φασισμό, με γυναικοκτονίες και πια η ψυχή μας δεν αντέχει άλλο φόβο. Αυτή η έκθεση είναι ένα μοίρασμα και ένα κάλεσμα για όλους όσους δεν αντέχουν να μένουν σιωπηλοί στην ασχήμια και τον πόνο και είμαι πολύ χαρούμενη που θα παρουσιαστεί αυτή η δουλειά στο Φεστιβάλ Πορτοκαλιάς, στα Κύθηρα».
Η Μάγδα Φύσσα, η μητέρα του Παύλου που δολοφονήθηκε από χέρι φασίστα στις 18 Σεπτεμβρίου 2013, έγινε η φωνή ενός αγώνα που κάθε μέρα δίνει τις μάχες του σε κάθε γειτονιά και μας φυλάει στο μέτωπο σαν μάνα δική μας.
Για τον διασώστη Ιάσονα Αποστολόπουλο το αντίδοτο στη βία είναι τα βλέμματα και οι αγκαλιές των προσφύγων όταν πλέον είναι ασφαλείς. Όταν μπορούν να χαμογελάσουν ξανά.
«Για εμάς, η μεγαλύτερη ανταμοιβή είναι τα χαμόγελα και οι αγκαλιές στο κατάστρωμα όταν η ζωή νικάει τον θάνατο, όταν η αλληλεγγύη νικάει την βαρβαρότητα. Και αυτά τα κουβαλάμε πάντα μαζί μας. Αυτά τα «παράσημα» αξίζουν όλες τις προσπάθειες του κόσμου».
Η φωτογραφία που απεικονίζεται δίπλα στο πορτραίτο τραβήχτηκε από τον Ιάσονα Αποστολόπουλο, στις 20 Ιανουαρίου 2022, στο κατάστρωμα του διασωστικού καραβιού «Μάρε Ιόνιο» μετά τη διάσωση 214 προσφύγων στα ανοιχτά της Λιβύης.
Κοιτώντας ξανά τις φωτογραφίες ζωντάνεψαν μπροστά μου όλα τα πορτραίτα. Ενώθηκαν οι φωνούλες τους και έγιναν εκατοντάδες, χιλιάδες, μια τεράστια αγκαλιά. Ένας αγώνας διαρκής και δύσκολος που όμως με το έναν ή τον άλλον τρόπο μας οδηγεί στο φως γιατί αυτό που έχουμε είναι στα αλήθεια ο ένας τον άλλον και μία ελπίδα πως αυτόν τον κόσμο -όσο σκληρός κι αν είναι- μπορούμε να τον κάνουμε καλύτερο!!
