Προφανώς το νουάρ μυθιστόρημα δεν προσφέρεται μόνο για το καλοκαίρι. Πολλά βιβλία αυτού του είδους, με εξαιρετική αισθητική, διεκδικούν θέση εφάμιλλη με τη «βαριά» λογοτεχνία.
Στο συγκλονιστικό Η νύχτα που έπεσε στις ψυχές μας-Γένοβα, 2001 (εκδόσεις Πόλις), σε μετάφραση Μαριάννας Μαντά, ο Γάλλος συγγραφέας Φρεντερίκ Πωλέν αποτυπώνει λογοτεχνικά την περίφημη «μάχη της Γένοβας» μέσα από τη δική συμμετοχική εμπειρία. Οι ίδιες εκδόσεις μας έδωσαν το έξοχο, στα όρια του παραλόγου, αφήγημα του Λερντ Χαντ για τον κατεστημένο ρατσισμό στις ΗΠΑ του Μεσοπολέμου με τον Νυχτερινό δρόμο, σε μετάφραση Χρήστου Οικονόμου, επ’ αφορμή αληθινού γεγονότος λιντσαρίσματος τριών μαύρων το 1930, καταδικασμένων για τη δολοφονία λευκού στο Μάριον της Ιντιάνα. Επίσης από τις εκδόσεις Πόλις, βρίσκουμε το τελευταίο, εν μέρει αυτοβιογραφικό, πόνημα του Καταλανού συγγραφέα Ζάουμε Καμπρέ Μας καταβροχθίζει η φωτιά, σε πολύ ωραία μετάφραση Ευριβιάδη Σοφού, μια μπεκετική αλληγορία για το αναπόφευκτο της θνητότητας των ανθρώπων.
Υπάρχει, επίσης, Ο Μαιγκρέ στη Μονμάρτρη (εκδόσεις Άγρα) -σε μετάφραση Αργυρώς Μακάρωφ-, όπου ο Ζωρζ Σιμενόν βάζει τον επιθεωρητή του να περιδιαβαίνει, αρχές του ’50, τη σκοτεινή και συνάμα γιορτινή Μονμάρτρη κατάμεστη από νυχτερινά κέντρα διασκέδασης. Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο ΙΙ και εξεγερμένος υποδιοικητής Μάρκος υπογράφουν ένα μυθιστόρημα με τέσσερα χέρια για την ιστορία των Ζαπατίστας στο Ανήσυχοι νεκροί (Κι ό,τι λείπει, λείπει) (εκδόσεις Άγρα), σε μετάφραση Βασιλικής Κνήτου και Κρίτωνα Ηλιόπουλου. Στο Αντίο Μαδρίτη (εκδόσεις Άγρα), σε μετάφραση Κρίτωνα Ηλιόπουλου, ο ανεξάρτητος ντετέκτιβ Έκτορ Μπελασκοαράν Σάυν ταξιδεύει στη Μαδρίτη προς αναζήτηση του κλαπέντος περίφημου χρυσού θώρακα του Μοκτεσούμα. Στο ελεγειακό αγγλικό Σώμα και ψυχή (εκδόσεις Άγρα), σε μετάφραση Ανδρέα Αποστολίδη, ο μάστορας του σύγχρονου αγγλικού νουάρ Τζον Χάρβεϋ σημειώνει τον χαμό του πρώην αστυνομικού διευθυντή Φρανκ Έλντερ σε ένα, ομολογουμένως, επικό φινάλε.
Διαβάζουμε, ακόμα, το δεύτερο βιβλίο του Έκτορ Μπελασκοαράν Σάυν, -του Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο ΙΙ- Μια εύκολη υπόθεση (εκδόσεις Έρμα), σε μετάφραση Δήμητρας Σταυρίδου, όπου ο sui generis ντετέκτιβ θριαμβεύει στο τέλος με τη βοήθεια του μαύρου χιούμορ και της διαλεκτικής!
Τελευταίο βιβλίο για τον σπουδαίο Κουβανό νουαρίστα Λεονάρντο Παδούρα είναι οι Έντιμοι άνθρωποι (εκδόσεις Καστανιώτη), σε μετάφραση του Κώστα Αθανασίου, με την παρουσία του Μάριο Κόντε και με αναφορές, μέσω δολοφονιών πρώην θεσμικών παραγόντων, στην ιστορία της γενιάς του αλλά και της Κούβας γενικότερα.
Ο Κολομβιανός συγγραφέας Σαντιάγο Γκαμπόα στο Η νύχτα θα είναι μεγάλη (εκδόσεις Διόπτρα), σε μετάφραση Δήμητρας Σταυρίδου, προσεγγίζει τον ρόλο των ευαγγελικών εκκλησιών ως ακόμα μίας εστίας βίας και διαφθοράς στη χώρα του και ενώ οι ειρηνευτικές διαδικασίες προχωρούν βήμα σημειωτόν.
Το ημιτελές έργο του -θανόντος το 2015- Γλασκωβιανού συγγραφέα Γουίλιαμ Μακίλβανι ανέλαβε κατόπιν προτροπής της χήρας του να αποπερατώσει και να μοντάρει ο άλλος σημαντικός Σκωτζέζος συγγραφέας Ίαν Ράνκιν, που υπήρξε μαθητής του πρώτου, με αποτέλεσμα να πάρει ζωή ξανά ο εμβληματικός Σκωτσέζος επιθεωρητής Τζακ Λέιντλο. Έτσι γεννήθηκε Το σκοτάδι παραμένει (εκδόσεις Μεταίχμιο), σε μετάφραση Χίλντας Παπαδημητρίου. Πάντοτε στις ίδιες εκδόσεις, ο Γάλλος συγγραφέας Αρτούρ Λαρού φιλοτεχνεί ένα θρίλερ με βάση τον βίο τού σπουδαίου Ρώσου σκακιστή Αλεξάντρ Αλιέχιν στη Διαγώνιο Αλιέχιν, σε μετάφραση Κάλλιας Ταβουλάρη, για την άνοδο και την πτώση ενός μανιακού αστέρα των μαυρόασπρων τετραγώνων.
Μαύρη φεμινιστική λογοτεχνία για ταραγμένους καιρούς· η Κλαούδια Πινιέρο στήνει ένα ψυχολογικό θρίλερ με πλήρη ανατροπή στο φινάλε, σαρκάζοντας την υποκρισία που διακρίνει τη μεγαλοαστική οικογένεια. Στο Δικιά σου για πάντα (εκδόσεις Carnivora), σε μετάφραση Ασπασίας Καμπύλη, η Πινιέιρο καταπιάνεται με το οικείο της θέμα της οικογενειακής ίντριγκας.
Ο σπουδαίος Γάλλος νουαρίστας Ζαν Αμιλά αναφέρεται στη μαζική δολοφονία εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων στα χαρακώματα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Το Ο χασάπης του Υρλύ (εκδόσεις Oposito), με εμπεριστατωμένο πρόλογο και μετάφραση της Μαρίας Θεοχάρη, ένα νουάρ με δεκάδες χιλιάδες θύματα και ελάχιστους θύτες, βρίσκει τον Ζαν Αμιλά σε ώριμη ηλικία. Ύστερα από έναν ξυλοδαρμό εξαιτίας μυθιστορήματος που έγραψε για τις πυρηνικές δοκιμές της Γαλλίας στον Ειρηνικό Ωκεανό, ο συγγραφέας έκανε χρόνια να ανανήψει και στα 72 του μας προσφέρει αυτό το αντιπολεμικό νουάρ.
Σαν χειροβομβίδα στο μυαλό του αναγνώστη, το Πάρανταϊς της Φερνάντα Μελτσόρ (εκδόσεις Δώμα), σε μετάφραση Αγγελικής Βασιλάκου, βυθίζεται πιο βαθιά στον κόσμο των περιθωριοποιημένων εφήβων και στην ακραία βία που αυτοί εκδηλώνουν. Σύντομο, εκρηκτικό, γραμμένο με την πυρετική ενέργεια κάποιου που οδηγεί με 200 χιλιόμετρα την ώρα και βρίσκει σε τοίχο, επικεντρώνεται σε δύο έφηβους και ένα έγκλημα - μια γυναικοκτονία.
Διαβάζουμε το σπουδαίο νουάρ του Ζαν-Φρανσουά Βιλάρ εμπνευσμένο από τις δημιουργίες του Μαρσέλ Ντισόν. Ο τίτλος Είναι πάντα οι άλλοι που πεθαίνουν (Εκδόσεις των Συναδέλφων), σε μετάφραση Γιώργου Χαρλαμπίτα, είναι κι αυτός δάνειο απ’ το επιτύμβιο κείμενο του Γάλλου αυτοδίδακτου σουρεαλιστή καλλιτέχνη. Στον ίδιο εκδοτικό οίκο το κοσμοπολίτικο Παρίσι μετατρέπεται σε Καμπούλ: ο Φρεντερίκ Ανρί Φαζαρντί συμμετείχε ψυχή τε και σώματι στην εξέγερση του Μάη του ’68 μέσα από αριστερές ριζοσπαστικές οργανώσεις και το Full speed, σε μετάφραση Γιάννη Καυκιά, αποτελεί το ύστατο ολοκληρωμένο βιβλίο του και του ιδεολόγου ήρωά του, του αστυνομικού διευθυντή Αντόνιο Κοράντο Παντοβάνι.
Δύο graphic novels του εξαιρετικού Ιταλού κομίστα Βιτόριο Τζιαρντίνο, ήγουν το δεύτερο και τρίτο μέρος της τριλογίας No pasaran!, όπου ο δημοσιογράφος Μαξ Φρίντμαν στην κόλαση του μετώπου του Ισπανικού Εμφύλιου αναζητά τον αγαπημένο του σύντροφο Τρέβες ενώ έχει υπογραφεί η Συμφωνία του Μονάχου, με την οποία δυστυχώς οι δημοκρατικές χώρες εγκρίνουν την προσάρτηση μέρους της Τσεχοσλοβακίας δηλώνοντας την ουδετερότητά τους στον πόλεμο της Ιβηρικής, με τη διάλυση των Διεθνών Ταξιαρχιών και την αποχώρηση των αντιφασιστών, όχι όμως των τεθωρακισμένων μεραρχιών των Ιταλών και της γερμανικής Αεροπορίας. Ο Βιτόριο Τζιαρντίνο σκιαγραφεί με γκρίζα χρώματα την περίπλοκη κατάσταση που επικρατεί στις γραμμές των Δημοκρατικών στον Ισπανικό Εμφύλιο. Πρόκειται για τα ΙΙ. Sin ilusion και ΙII. Rio de Sangre (εκδόσεις Jemma Press), σε μετάφραση Γαβριήλ Τομπαλίδη.
Στον δρόμο του παράνομου εγκληματικού κυκλώματος της νικοτίνης αναφέρεται στην ιστορία του, με αληθινά στοιχεία, ο Γάλλος συγγραφέας Μαρέν Λεντέν. Στην υπόθεση είναι αναμεμειγμένος ο μεγαλομανής λομπίστας Νταβίντ Μπαρτέλ, υπηρέτης των συμφερόντων του καπνικού κολοσσού European G. Tobacco. Στην Ψυχή τους στο διάβολο (Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου), σε μετάφραση Γιάννη Καυκιά, η ίντριγκα εκτυλίσσεται ανάμεσα στο 1986 και στο 2007 και αφηγείται τη μαφιόζικη τακτική των καπνοβιομηχάνων στις διαδικασίες απαγόρευσης διαφήμισης και δημόσιας προβολής του τσιγάρου.
Στα πέτρινα πρόσωπα του ρατσισμού αναφέρεται ο μαύρος συγγραφέας Γκάρντνερ Σμιθ, με τον ήρωά του, έναν Αμερικανό στο Παρίσι, να βιώνει μια νύχτα στο αστυνομικό τμήμα μαζί με Αλγερινούς. Με τον Απελευθερωτικό Πόλεμο της Αλγερίας στο φόρτε του, στο Πρόσωπο από πέτρα (εκδόσεις Στερέωμα), σε μετάφραση Κατερίνας Σχινά, ένα έργο που δεν εκδόθηκε ποτέ στη Γαλλία, ο Σμιθ δημιουργεί τον Σίμιον Μπράουν, ο οποίος αντιμετώπισε τη ρατσιστική βία στην εφηβεία του χάνοντας ένα μάτι.
Η Ζοφερή εξουσία (εκδόσεις ΚΨΜ), σε μετάφραση Βασίλη Κωστόπουλου, αφηγείται την εξουσία των ναζιστικών θυλάκων στο σώμα του γερμανικού κράτους και αποτελεί το πρώτο, αλλά αυτόνομο μέρος μιας τριλογίας που αναφέρεται σε αληθινά πολιτικά γεγονότα. Σ’ αυτό ο Γερμανός συγγραφέας Χάραλντ Λούντερς κάνει λόγο για θέματα διαπλοκής μυστικών υπηρεσιών και Ακροδεξιάς στη χώρα του.
Στην Οργάνωση (εκδόσεις Bell), η αστυνόμος Τρύπη -του Γρηγόρη Αζαριάδη -εμπλέκεται σε ένα θανάσιμο παιχνίδι έχοντας απέναντί της την Υπερκυβέρνηση, μια πολυεθνική εξαιρετικά βίαιων εκτελεστών και εκμεταλλευτών, χωρισμένη σε τμήματα και ειδικότητες.
