Άργιλος ο... θησαυρός! Μετά τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε η "τσιμεντόστρωση" της Ακρόπολης και τη σφοδρή επιστημονική κριτική που ασκήθηκε, ανατρέπεται το πρόγραμμα των παρεμβάσεων που πλέον θα ακολουθηθεί και ως προς τη χρήση των υλικών, αλλά και ως προς την έναρξη της δεύτερης φάσης των διαστρώσεων. Αφ' ενός εγκαταλείπεται το τσιμέντο ως υλικό, καθώς για τις νέες διαστρώσεις θα χρησιμοποιηθούν υλικά με βάση τον άργιλο και τον ασβέστη, και από την άλλη η δεύτερη φάση της παρέμβασης στο μνημείο, παρ' ότι προβλέπεται με σχετική γνωμοδότηση του ΚΑΣ, προς το παρόν "μπαίνει στο ψυγείο" καθώς χρειάζεται περαιτέρω μελέτες.
Τουλάχιστον αυτά διαπιστώθηκαν στη 7η Διεθνή Συνάντηση για την Αποκατάσταση Μνημείων της Ακροπόλεως με θέμα "Τα αναστηλωτικά έργα στην Ακρόπολη. Τα νέα Προγράμματα", που πραγματοποιήθηκε από τις 11 έως τις 13 του μηνός στο Μουσείο της Ακρόπολης, που και ως διοργάνωση συγκέντρωσε ιδιαίτερη κριτική από επιστήμονες και εκπροσώπους φορέων που αμφισβήτησαν τον διεθνή χαρακτήρα της, κυρίως όμως επισήμαναν ότι έπρεπε να έχει προηγηθεί των επεμβάσεων στο μνημείο.
Πολιτικά παιχνίδια με την επέτειο της UNESCO
Κυρίως απουσίαζε η UNESCO, για την παρουσία εκπροσώπων της οποίας διαβεβαίωνε η υπουργός Πολιτισμού από του βήματος της Βουλής. Δεν γνωρίζουμε αν ήταν τυχαίο το γεγονός ότι η πραγματοποίηση της συνάντησης -και κυρίως η τρίτη ημέρα, που συγκέντρωσε το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, αφού το Σάββατο πραγματοποιήθηκαν οι ολιγόλεπτες παρεμβάσεις των επικριτών του εγχειρήματος στην Ακρόπολη- συνέπεσε με την επετειακή εκδήλωση της UNESCO για τη συμπλήρωση 75 χρόνων από την ίδρυσή της.
Η διεθνής εκπροσώπηση, πάντως, περιορίστηκε στην παρουσία Ιταλών επιστημόνων, ενός Ρουμάνου και ενός Ιάπωνα, ενώ και η πρόεδρος του Icomos Τερέσα Πατρίσιο, που συμμετείχε, επέμεινε ιδιαίτερα στο θέμα της αυθεντικότητας ως θεμελιώδους αξίας στην αναστήλωση των μνημείων.
Παγώνουν οι νέες επεμβάσεις
Γεγονός είναι πάντως ότι η τόσο η διευθύντρια της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης Βασιλική Ελευθερίου όσο και ο καθηγητής Πέτρος Κουφόπουλος έδωσαν το στίγμα της δεύτερης φάσης των επεμβάσεων.
Η αρχιτέκτονας μηχανικός Βασιλική Ελευθερίου προανήγγειλε ότι η δεύτερη φάση "μπαίνει στο ψυγείο" λέγοντας ότι "η έγκριση από το ΚΑΣ προβλέπει και τη δεύτερη φάση, για την οποία όμως απαιτείται περαιτέρω μελέτη τόσο ως προς την έκταση και τον καθορισμό των ορίων όσο και προς τα υλικά, γιατί θεωρούμε ότι δεν είναι ανάγκη να χρησιμοποιήσουμε το ίδιο υλικό, αλλά να βρούμε κάποια άλλα, τα οποία δεν χρειάζεται να εξυπηρετήσουν τα βαριά οχήματα".
Ακόμα πιο σαφής ως προς τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν ήταν ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών Πέτρος Κουφόπουλος αναφέροντας ότι αυτά "θα είναι με βάση την άργιλο και τον ασβέστη και δεν πρόκειται να επαναληφθούν στις επιφάνειες αυτές τέτοιας έκτασης διαδρομές που θα έχουν ως κύρια κονία το τσιμέντο".
Κουτσούμπα: Επιασε τόπο η κριτική
"Έπιασε τόπο η κριτική που ασκήθηκε" σχολίασε στην ομίλα της η πρόεδρος του ΣΕΑ Δέσποινα Κουτσούμπα υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι "αυτό το συνέδριο δεν αποτελεί νομιμοποιητική βάση για την επέμβαση στη δυτική πρόσβαση, πόσο μάλλον τώρα που η τεκμηρίωση δεν έχει ολοκληρωθεί". Διευκρίνισε δε ότι "η μελέτη για τη δυτική πρόσβαση δεν έχει ολοκληρωθεί. Στα σχέδια που έχουμε δεν είναι σαφές ποιο είναι το παλιό και ποιο είναι το νέο υλικό".
Επισήμανε ότι "δεν υπάρχει μια σπονδυλωτή πρόταση, δεν έχει εξαντληθεί το θέμα της επιστημονικής συζήτησης για την τεκμηρίωση της διαχρονικής εξέλιξης της εισόδου και βέβαια είναι διαφορετικό επιστημονικά να κάνουμε μια πρόταση αναστήλωσης και άλλο να την υλοποιούμε". Τόνισε ότι "σ' αυτή τη φάση η προμελέτη πρέπει να σταματήσει και να σκεφτούν οι μελετητές τον τρόπο που θα υλοποιηθεί".
Έθεσε επίσης το θέμα της προσβασιμότητας και τον έλεγχο ροής τουριστών στο μνημείο, ενώ ήταν σαφής στο ότι "η ενιαιότητα της αρχιτεκτονικής μορφής δεν επιτυγχάνεται. Μιλάμε για τη ρωμαϊκή κλίμακα σε ένα κλασικό μνημείο. Το ενιαίο της αρχιτεκτονικής μορφής και η πλήρης επιστημονική γνώση δεν είναι τα μοναδικά κριτήρια για την αναστήλωση. Η αυθεντικότητα του υλικού και η αναλογία παλιού / νέου διαφοροποιεί την αποκατάσταση από την ανακατασκευή. Κι εδώ μιλάμε για μια ανακατασκευή" είπε.
Τέλος υπογράμμισε ότι "η Ακρόπολη έχει πολλαπλές αξίες. Δεν αποτελεί θέμα μας μόνο η αυθεντικότητα της κλασικής μορφής, αλλά όλο το παλίμψηστο του βράχου και η συμβολική αξία του διαχρονικά".
Τανούλας: Ανεπίτρεπτα μεγάλης κλίμακας έργα
Τα θέματα επί τάπητος έθεσε ο αναστηλωτής των Προπυλαίων, αρχιτέκτονας Τάσος Τανούλας, που πρώτος τεκμηρίωσε τις επιστημονικές ενστάσεις που δημιούργησαν οι επεμβάσεις στην Ακρόπολη. Επισήμανε ότι πρόκειται για "έργα που είναι ανεπίτρεπτα μεγάλης κλίμακας, εξόχως παρεμβατικά, αντίθετα στις διεθνώς αναγνωρισμένες και θεσπισμένες αρχές διαχείρισης αρχαιοτήτων και αναιρούν τα χαρακτηριστικά με βάση τα οποία η UNESCO ανακήρυξε τα αρχιτεκτονικά μνημεία, μαζί με τον φυσικό βράχο της Ακρόπολης, ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς".
"Προσχηματική" χαρακτήρισε τη συνάντηση, αφού "εξυπηρετεί αποκλειστικά την τυπική νομιμοποίηση όχι μόνο των ήδη τετελεσμένων έργων, αλλά και των ήδη ειλημμένων αποφάσεων για προγραμματισμένα έργα".
Υπογράμμισε το γεγονός ότι στο συνέδριο συζητούνται "μόνον η ρωμαϊκή κλίμακα και τα τείχη" και ότι "οι σύνεδροι ευρίσκονται προ τετελεσμένων έργων και ειλημμένων αποφάσεων, που αποβλέπουν συνολικά στην κατάργηση της ιστορικής ενότητας και συνέχειας του αρχαιολογικού χώρου και στην παγίωσή του σε μια ιδεατή μορφή, για την οποία απουσιάζουν ικανά τεκμήρια και ενιαίο σκεπτικό".
