Του Nάσου Ηλιόπουλου*
Μπορεί να ακουστεί παράδοξο, αλλά στο πεδίο του πολιτισμού η εργοδοτική αυθαιρεσία έχει καταστεί εδώ και χρόνια αρκετά εφευρετική. Δεν είναι μόνο το παράδειγμα του υψηλού ποσοστού της αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας. Η εργοδοτική οργάνωση στον χώρο του θεάτρου αποφάσισε να "αυτοδιαλυθεί" όταν η διαπραγμάτευση με την εργατική πλευρά έφτανε στη διαδικασία της διαιτησίας, κάτι που θα οδηγούσε στην ύπαρξη Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. Ταυτόχρονα, η κατάργηση μιας σειράς παροχών από την Εργατική Εστία που αφορούσαν, π.χ., το θέατρο και το βιβλίο αποτέλεσε άλλο ένα θεσμικό χτύπημα.
Είναι καθαρό ότι η υγειονομική κρίση μετασχηματίζεται γρήγορα σε οικονομική. Οι επιλογές της κυβέρνησης για επιδότηση της ανεργίας αντί της εργασίας, η ακύρωση της αύξησης του κατώτατου μισθού, οι αναστολές συμβάσεων και η εκ περιτροπής εργασία αποτελούν συνταγές κοινωνικής αδικίας και οικονομικής χρεοκοπίας. Στο πεδίο του πολιτισμού, όμως, ο παραπάνω συνδυασμός φτάνει στο επίπεδο του παροξυσμού.
Η συγκυρία όμως έχει πάντα το προνόμιο να μας ξαφνιάζει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο τρόπος μέσα από τον οποίο το ζήτημα της κατάρτισης των επιστημόνων ανέδειξε, χωρίς κανένας να το περιμένει, μια σειρά από δομικά προβλήματα και αδικίες της κυβερνητικής πολιτικής. Σήμερα, λοιπόν, η αντίδραση και το κίνημα των ανθρώπων του πολιτισμού μπορούν να αποτελέσουν την πρώτη μαζική διεκδίκηση, που, χωρίς να χάνει το καθολικό της αίτημα για την πρόσβαση στο αγαθό του πολιτισμού, θέτει ουσιαστικά το ζήτημα της εργασίας και της προστασίας της μέσα στο νέο πεδίο της κρίσης. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, πέρα από τις ομοσπονδίες και τα σωματεία του κλάδου, ο συγκεκριμένος αγώνας μπορεί και πρέπει να είναι συνολικότερη υπόθεση του εργατικού κινήματος.
Τώρα όμως τι μπορούμε να κάνουμε; Αυτό που πρέπει πάντα να κάνεις όταν επιθυμείς να βρεις τη λύση σε ένα πρόβλημα: πρώτα απ’ όλα, ακούς. Είναι ξεκάθαρο ότι Π πολιτεία δεν άκουσε τον κόσμο του πολιτισμού. Γιατί αν αυτό είχε συμβεί, σήμερα θα υπήρχε ένα σχέδιο για το πώς θα αξιοποιηθούν οι πόροι που υπάρχουν στο υπουργείο αλλά και στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ένα σχέδιο που θα περιλάμβανε την αξιοποίηση των πόρων και της θεσμικής δυνατότητας για ενίσχυση που πλέον έχει και ο ΟΑΕΔ, αφού η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ την επανέφερε, καθώς και την αξιοποίηση των πολλών και σημαντικών δομών σε ανοιχτούς χώρους που υπάρχουν.
Την ίδια στιγμή όμως που προβληματιζόμαστε για τους όρους επαναλειτουργίας της πολιτιστικής δραστηριότητας, οφείλουμε να μιλήσουμε ξανά για τις εργασιακές σχέσεις και για τους "αόρατους" του πολιτισμού. Για την ανάγκη επαναφοράς συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Για τη ρύθμιση μιας σειράς από ζητήματα που σχετίζονται, π.χ., με την εποχική κάλυψη των εργαζομένων ή την ύπαρξη των κατάλληλων κωδικών κοινωνικής ασφάλισης για τους τεχνικούς, κάτι που θα συμβάλει ουσιαστικά και στη δυνατότητά τους να βελτιώσουν τις εργασιακές τους συνθήκες.
Ας πιέσουμε λοιπόν όλοι μας για να αναγκάσουμε την κυβέρνηση να ακούσει ις φωνές των εργαζόμενων του πολιτισμού. Γιατί, όπως πολύ σωστά έχει ειπωθεί, στις μέρες που ζούμε, το να εκφραστούν και να συγκινηθούν οι άνθρωποι είναι όσο σημαντικό ένα φάρμακο.
* Ο Νάσος Ηλιόπουλος είναι επικεφαλής της "Ανοιχτής Πόλης", πρώην υφυπουργός Εργασίας
