Ο Αμερικανός σαξοφωνίστας Bill Evans -απλή συνωνυμία με την πιανιστική αλλά και συνθετική jazz μεγαλοφυΐα που έχει πεθάνει πριν πολλά χρόνια- είναι μια ίσως όχι ιδιαίτερα γνωστή στη χώρα μας, αλλά πολύ ενδιαφέρουσα και σημαντική φυσιογνωμία της jazz, τόσο με τις συνεργασίες του με κορυφαία ονόματα του ιδιώματος όσο και με το προσωπικό του έργο. Ο μουσικός, που τον Φεβρουάριο θα συμπληρώσει τα πενήντα εννέα του χρόνια, έρχεται στην Αθήνα για μία συναυλία στο «Gazarte», το Σάββατο 12 Νοεμβρίου. Με την αφορμή αυτή μας μίλησε για την jazz, την προσωπική σχέση του με αυτήν, αλλά και το πώς η τελευταία αλληλοεπηρεάζεται με τον τρόπο που βλέπει τη ζωή.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Τι σας έκανε να αλλάξετε όργανο, περνώντας από το πιάνο, με το οποίο είχατε ασχοληθεί αρχικά, στο σαξόφωνο;
Η μητέρα μου με πήρε μαζί της σε μια συναυλία γυμνασιακής jazz μπάντας όταν ήμουν δέκα ετών. Είδα έναν από τους σαξοφωνίστες να σηκώνεται και να παίζει σόλο και τότε αυθόρμητα γύρισα και της είπα «θέλω να το κάνω και εγώ αυτό. Θέλω να παίξω σαξόφωνο». Όμως ποτέ δεν εγκατέλειψα και το πιάνο, μάλιστα παίζω σε κάθε συναυλία μου ένα ηλεκτρικό Fender Rhodes.
* Ποιους θεωρείτε τις σημαντικότερες επιρροές σας;
Κατ’ αρχήν τους Stan Getz, Sonny Sttit, Sonny Rollin και John Coltrane. Μετά, όταν έφτασα στα δεκαεπτά και άρχισα να ωριμάζω ως εκτελεστής, τους Dave Liebman, Steve Grossman και Michael Brecker. Στη συνέχεια βρήκα πια σιγά - σιγά το προσωπικό μου ύφος.
* Έχετε συνεργαστεί με έναν όχι μόνο από τους κορυφαίους εκτελεστές πνευστών στην Ιστορία της jazz, αλλά επίσης και αληθινή μουσική ιδιοφυΐα, πιθανότατα όχι μόνο για τον χώρο της jazz, εννοώ προφανώς τον Miles Davis. Τι μάθατε και τι κερδίσατε δουλεύοντας μαζί του;
Έμαθα να εμπιστεύομαι το ένστικτό μου και να πιστεύω σε ό,τι με εμπνέει. Έμαθα τι να κάνω αλλά και τι να μη κάνω και πώς να εμπνέω τα μέλη των δικών μου συγκροτημάτων. Είναι σημαντικό να μάθεις πώς να είσαι σωστός ηγέτης. Ο Miles ήταν πολύ καλός μου φίλος. Εγώ του σύστησα τους John Scofield, Mike Stern και Marcus Miller.
* Και τι μάθατε, αντίστοιχα, από τη συνεργασία σας με τον μέγιστο κιθαρίστα John McLaughlin;
Έμαθα πολλά για το πώς να κάνω μουσική με νόημα, να θέτω προκλήσεις στον εαυτό μου αλλά και να είμαι ειλικρινής μαζί του κάθε φορά που παίζω, ως άνθρωπος και ως μουσικός. Ο John είναι ένας από τους μουσικούς και φίλους μου που αγαπώ και εκτιμώ περισσότερο και είχε μεγάλη επίδραση σε εμένα.
* Τι είναι αυτό που κάνει το σαξόφωνο τόσο ξεχωριστό για εσάς, συγκρινόμενο με άλλα όργανα και ειδικά πνευστά, όπως για παράδειγμα η τρομπέτα και το κλαρινέτο;
Δεν μπορώ να το συγκρίνω με όργανα που δεν γνωρίζω να παίζω, αλλά το σαξόφωνο είναι πολύ κοντά στην ανθρώπινη φωνή. Τα τελευταία δύο χρόνια ασχολούμαι πολύ και με το τραγούδι και αισθάνομαι ότι υπάρχει πολύ μεγάλη σχέση ανάμεσα στη φωνή και το τενόρο σαξόφωνο. Αν και πρέπει να πω ότι με ελκύει πολύ και το σοπράνο σαξόφωνο...
* Ο ρόλος του αυτοσχεδιασμού στη μουσική σας είναι πολύ σημαντικός ή τον θεωρείτε δευτερεύοντα σε σχέση με τα δομικά στοιχεία ενός κομματιού, την αρμονία και τη μελωδία του;
Όλα όσα ανέφερες είναι ίσης σημασίας. Σκέψου ένα αυτοκίνητο, χωρίς λάστιχα δεν μπορεί να κινηθεί, το ίδιο φυσικά συμβαίνει και αν έχει καινούργια και πολύ καλά λάστιχα αλλά όχι κινητήρα! Αυτό ακριβώς ισχύει και για τη μουσική και τον αυτοσχεδιασμό. Αν δεν έχεις μια καλή μελωδία δεν έχει καμία σημασία η ικανότητά σου να αυτοσχεδιάζεις, το παίξιμό σου δεν θα είναι το ίδιο εμπνευσμένο και ουσιώδες. Το ιδανικό είναι να είσαι ένας ολοκληρωμένος, πλήρης μουσικός.
* Πιστεύετε ότι η jazz πρέπει να συνεχίσει να είναι μελωδική, ακόμα και μετά το κίνημα της free jazz στη δεκαετία του ’60 που διέρρηξε τόσα όρια;
Η μελωδία είναι το παν! Και δεν πιστεύω ότι η free έσπασε τόσα πολλά όρια. Κατά τη γνώμη μου πολύ λίγοι εκλεκτοί μουσικοί είχαν αληθινά κάτι να πουν σε αυτό το ύφος. Χρειάζεται πολύς χρόνος, ενέργεια, αλλά φυσικά και ικανότητα για να παίξεις jazz υψηλού επιπέδου. Εκτός από όσους γνώριζαν να παίζουν jazz με τον κλασικό τρόπο, δεν νομίζω ότι αυτά που συνέβησαν στον χώρο της free ήταν έγκυρα μουσικά. Είναι σαν κάποιος να θέλει να οδηγήσει ένα αυτοκίνητο της Formula 1 δίχως τη σχετική πείρα. Ναι, μπορεί να το βάλει μπροστά, αλλά αποκλείεται να κερδίσει τον αγώνα γιατί δεν ξέρει πώς να το οδηγήσει. Με αντιλαμβάνεσαι; (γέλια)
* Τι σας έκανε να πειραματιστείτε δουλεύοντας με ράπερ, ακόμα και με τραγουδιστές; Έχετε χάσει πλέον το ενδιαφέρον σας γι’ αυτό;
Ανανέωση σημαίνει να ωθείς μακρύτερα τα όρια όσων σε εμπνέουν. Την jazz δημιουργούσαν πάντα μουσικοί που ρίσκαραν. Χωρίς αυτούς που δοκιμάζουν νέα πράγματα γίνεται «jazz του μουσείου». Εμπνέομαι, ηχογραφώ, παίζω ζωντανά και συνεχίζω να εξελίσσω τη μουσική μου και μαζί της εξελίσσομαι και εγώ. Στην πορεία του χρόνου μπορεί να με κουράσει οτιδήποτε και τότε προχωρώ σε κάτι άλλο. Πρέπει να είναι πάντα μια φυσική διαδικασία.
* Αντίθετα με πολλούς άλλους σαξοφωνίστες, δεν προτιμάτε τόσο πολύ το σχήμα που, εκτός από εσάς, αποτελείται από το κλασικό πιάνο τρίο. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Ναι, δεν έχει υπάρξει πιανίστας στην μπάντα μου εδώ και είκοσι χρόνια! Είναι αυτό που είπα πριν, μου αρέσει να ανανεώνομαι και να εξελίσσομαι και ένας τρόπος είναι χρησιμοποιώντας πολλά διαφορετικά όργανα. Για δέκα χρόνια στους Soulgrass είχα κιθάρα, μαντολίνο, αλλά και μπάντζο! Στην μπάντα με την οποία θα έρθω στην Ελλάδα υπάρχουν κιθάρα, μπάσο και ντραμς και εγώ, εκτός από σαξόφωνο, παίζω επίσης keyboards και τραγουδώ. Μόλις επέστρεψα από την Ιαπωνία όπου παίξαμε μαζί με τον σπουδαίο τρομπετίστα Randy Brecker. Μου αρέσει πολύ να παίζω με τρομπετίστες, αλλά και με άλλους σαξοφωνίστες. Πάντα είμαι ανοιχτός σε νέες καταστάσεις, αυτό είναι που με εμπνέει!
* Πείτε μου μερικά πράγματα για τα υπόλοιπα μέλη της Bill Evans Band με την οποία θα έρθετε στην Ελλάδα.
Κιθαρίστας είναι ο Bryan Baker ο οποίος, αν και μόλις τριάντα ετών, έχει ήδη διαμορφώσει το δικό του ύφος αλλά και τεχνική. Μπορεί να παίξει τα πάντα και σε οποιοδήποτε τέμπο, είναι απίστευτο! Ο AJ Hall είναι ντράμερ από τη Νέα Ορλεάνη. Τον άκουσα για πρώτη φορά πέρυσι το καλοκαίρι στην Ισπανία όταν έπαιζε στην μπάντα του Jon Cleary. Τότε έπαιζε μαζί μου ο Dennis Chambers, ο οποίος μου είπε «Προσέλαβε τον Bill, είναι καταπληκτικός». Πολύ funky ντράμερ και εξαιρετικός τραγουδιστής επίσης. Ο μπασίστας Dave Anderson μπορεί να παίξει τα πάντα, όχι μόνο jazz, αλλά και funk και soul και για εμένα έτσι πρέπει να είναι ο καλός μουσικός. Αυτό κάνουμε άλλωστε με αυτή την μπάντα, παίζουμε τα πάντα και μας αρέσει πολύ αυτό.
* Τι να περιμένει το ελληνικό κοινό που θα έρθει να σας ακούσει;
Θα ακούσουν jazz, rock, soul, blues, σαξόφωνο, φωνητικά, και όλα αυτά με πολύ αυτοσχεδιασμό, ενέργεια και πάρα πολύ κέφι και καλή διάθεση! Στη συναυλία θα διατίθεται προς πώληση και το νέο μου CD «Rise Above», του οποίου τα περισσότερα κομμάτια φυσικά και θα παίξουμε. Τόσο ο ίδιος όσο και τα υπόλοιπα μέλη της μπάντας ανυπομονούμε να έρθουμε στην Ελλάδα. Δεν έχω ξαναπαίξει εκεί και πιστεύω ότι θα είναι μια θαυμάσια εμπειρία!
* Και τα προσεχή σχέδιά σας, άμεσα και πιο μακροπρόθεσμα;
Θα συνεχίσω να περιοδεύω με αυτή την μπάντα. Κατ’ αρχήν θα παίξουμε στο Μεξικό, τον Νοέμβριο θα περιοδεύσουμε στην Ευρώπη και την επόμενη χρονιά προγραμματίζουμε την ηχογράφηση ενός ακόμη CD. Θα συνεχίσω να παίζω μαζί με τον Mike Stern, όπως επίσης και με τον Mike Mainieri των Steps Ahead. Από την άλλη προγραμματίζω να συνεχίσω να παίζω γκολφ, να ψαρεύω, να ζωγραφίζω, με μια κουβέντα να είμαι υγιής, ευτυχής και να απολαμβάνω το δώρο της ζωής!
Και ο τρόπος αυτός με τον οποίο αντιμετωπίζει τη ζωή όχι μόνον είναι απολύτως ορατός στη μουσική του Bill Evans, αλλά θα λέγαμε ότι σε μεγάλο βαθμό είναι εκείνο στο οποίο οφείλεται η ουσία μα και η αξία της...
