Η ανάγνωση των βιογραφικών στοιχείων των συντελεστών στο προγραμματικό δελτάριο της συναυλίας της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών της Αγίας και Μεγάλης Τετάρτης 27.4.2016 [αίθουσα "Χρήστος Δ. Λαμπράκης" (Φίλων της Μουσικής) Μεγάρου Μουσικής Αθηνών] ενημέρωνε εραστές και ειδήμονες, όπως και πολλούς ανύποπτους, ότι η υψίφωνος Ursula Targler - Sell είχε υπάρξει μαθήτρια, μεταξύ άλλων, και της... Erika Werba (sic!). Η αναφορά μάς ξένισε σε βαθμό ανάλογο προς την ανάκληση του προσώπου, στο οποίο η ίδια παρέπεμπε τον συνειρμό μας. Μήπως εν τέλει ο Erik Werba (1918 - 1992), ο Αυστριακός ειδικός στο Lied, ο μέγας accompagnateur μιας Ζέεφρηντ, μιας Λούντβιχ, ενός Γκέντα ή ενός Σράιερ, είχε διαιωνίσει την παρακαταθήκη του μέσα από μια θυγατέρα ομοίου ονόματος (για εγγονή δεν συνηγορούσαν τα αριθμητικά δεδομένα); Το ηχηρό γέλιο δηκτικής συγκατάβασης σημαντικής λυρικής ερμηνεύτριας, που παραβρέθηκε στη συναυλία και είχε μαθητεύσει κοντά του, αναπλήρωσε τη μηδέποτε αρθρωθείσα απάντησή της στο -πάντως- τεθέν ερώτημά μας.
Η χαριτωμένη παραδρομή είχε ενδεχομένως ως πηγή επίμονο παρόραμα του ολλανδικού ιστότοπου Muziekweb και, εν πάση περιπτώσει, δεν επηρέασε την προσδοκία μας για ενδιαφέρουσα παρακολούθηση, αφού μάλιστα είχαμε ήδη προ ετών λάβει επιτόπιο γεύση της μπαγκέτας του μετακληθέντος αρχιμουσικού Marcus Bosch, επικεφαλής oρχήστρας της Νυρεμβέργης στο «Μέγαρο των Αρχιτραγουδιστών» (Meistersingerhalle) της πόλης (πρόγραμμα Σοστακόβιτς και Σιμπέλιους), ενώ και έκτοτε ουδέποτε απoλέσαμε την επαφή μαζί του μέσω ραδιοφωνικών μεταδόσεων συναυλιών του. Πόσο, άραγε, θα ήταν δυνατόν να κινδυνεύσει η φήμη του από ένα έργο τόσο οικείο όσο η «Messa da Requiem» του Τζουζέππε Βέρντι; Κι όμως η ακρόαση επρόκειτο να αποβεί διδακτική...
Η αναδρομή στη δισκογραφία του «Ρέκβιεμ» (από του 1929 -της αρχαιότερης έκδοσης Sabajno- και εξής), ως εργαλείου ενημέρωσης για τις ποικίλες ερμηνευτικές προσεγγίσεις του, αποδίδει μια γενική διαπίστωση: το αριστούργημα του αγνωστικιστή Βέρντι δεν εξαντλείται σε μεταφορά του μελοδραματικού τρόπου σύνθεσης στη θρησκευτική μουσική ούτε σε φορμαλιστική αξιοποίηση της ακολουθίας από έναν άμοιρο του μεταφυσικού προβληματισμού, όπως από πολλούς θεωρείται ο συνθέτης. Η επιμνημόσυνη λειτουργία, που εγκαινιάσθηκε (1868) ως πρωτοβουλία του για συλλογική σύνθεση δεκατριών συναδέλφων στη μνήμη του Τζοακίνο Ροσσίνι και ολοκληρώθηκε (1874) ως επιστέγασμα της συγκίνησής του για την απώλεια του ποιητή Αλ. Μαντσόνι, αφορούσε προσωπικά τον Βέρντι. Εκείνον που καταμεσής του βίου είχε απομείνει ξαφνικά χήρος και άκληρος, εκείνον που βρέθηκε αντιμέτωπος με την εκκλησιαστική και την κοινωνική ακαμψία απέναντι στη μετέπειτα μακροχρόνια εκτός γάμου σχέση του. Όλες οι σημαντικές, αν και διαφορετικές μεταξύ τους, ηχογραφήσεις του "Ρέκβιεμ", από τον αποκαλυπτικό τρόμο ενός Τοσκανίνι ή του πρώτου Ντε Σάμπατα μέχρι τον σταδιακά αποκρυσταλλούμενο αισθησιασμό ενός Κάραγιαν ή τη στοχαστικότητα ενός Τζουλίνι, παρουσιάζουν ένα κοινό χαρακτηριστικό της επιτυχίας τους, τη βαθιά πίστη στην παρτιτούρα και τη φανατική συνέπεια στην άποψη εκατέρου γι' αυτήν. Την άποψη, την οποία ακριβώς αποτύχαμε να διαγνώσουμε στο αθηναϊκό Gastkonzert του ξένου μας.
Έπειτα από το επιτηδευμένα αργό εναρκτήριο Requiem aeternam, ο Μπος επιδόθηκε σε ανακόλουθο αγωγικό χειρισμό των μερών, συχνά με ταχύτητες επικίνδυνες για χορωδιακές (Δήμου Αθηναίων, ΕΜΠ, ΕΡΤ) και ορχηστρικές δυνάμεις, με τις οποίες, εκ των πραγμάτων, είχε χρονικά περιορισμένη δυνατότητα εξοικείωσης. Η συνεχώς εναλλασσόμενη οδήγησή τους είχε ορατό κόστος, ενδεικτικά σε ένα μετρικό, υπερταχείας διεκπεραίωσης και χωρίς κατάνυξη Offertorium και σε ένα νευρικό, γκροτέσκας θεατρικότητας Sanctus.
Ετερόκλιτο, αν και ενδιαφέρον, υπήρξε το φωνητικό κουαρτέτο, με κυρίαρχη την προμνησθείσα ισχυρή υψίφωνο Τάργκλερ - Ζελλ, που δικαίωσε τον πλανταγμό του Lachrymosa και αντιμετώπισε με επιτυχία τη δυσχερέστατη κεντρική επίκληση της Γαλήνης στο Libera me. Ευγενής belcantiste, ο τενόρος Mario Zeffiri διακρίθηκε σε ένα κομψό Ingemisco, με ασφαλείς στρατοσφαιρικές πτήσεις, και σε ένα εκστατικής εσωτερικότητας Hostias. Σοπράνο και μέτζο (η επίσης Γερμανίδα Manuela Bress) συνδυάσθηκαν μαλακτικά στο Ricordare, αλλά η τελευταία διεκδίκησε σχεδόν αδιάπτωτα τις συζητήσιμης αισθητικής κινητικές και ερμηνευτικές εμφάσεις... μιας Ατζουτσένα. Ο ανέκαθεν καλλιεπής μπάσος Πέτρος Μαγουλάς, κύριος ενός εκφραστικού Confutatis, δεν μάς έπεισε μολαταύτα ότι διαθέτει τον όγκο και την ισχύ προβολής της εξαγγελίας που απαιτείται για το συγκεκριμένο έργο σε τόσο μεγάλη αίθουσα. Η εκτέλεση, ωστόσο, έπασχε συνολικά, κυρίως και καθοριστικά από την «κεφαλή»...
