Ο Σπύρος Γραμμένος είναι μια από τις πιο ιδιοσυγκρασιακές παρουσίες που προστέθηκαν σχετικά πρόσφατα στο σύγχρονο μουσικό γίγνεσθαι της χώρας μας.
Ο τραγουδοποιός και ερμηνευτής γεννήθηκε στα Ιωάννινα, σπούδασε κομμωτής και για αρκετά χρόνια εργάστηκε στο κομμωτήριο που διατηρούσε η μητέρα του. Το μικρόβιο της μουσικής, όμως τον είχε προσβάλλει από πολύ μικρή ηλικία, ερμήνευε τραγούδια διάφορων τραγουδοποιών της λόγιας σκηνής συνοδεύοντας τον εαυτό του με μια κιθάρα. Σιγά - σιγά άρχισε να γράφει δικά του τραγούδια, στίχους κυρίως που τους μελοποιούσε με τη βοήθεια των μελών μιας τοπικής μπάντας, την οποία είχε σχηματίσει.
Σε κάποια στιγμή πήρε τη μεγάλη απόφαση να αφοσιωθεί στη μουσική, με αποτέλεσμα να διαλύσει -έστω και ατύπως- το συγκρότημά του και να μετοικήσει στην Αθήνα. Σύντομα οι ζωντανές εμφανίσεις του, ένα μείγμα από τα τραγούδια του και σκηνικές παρλάτες, συχνά αυτοσχέδιες, άρχισαν να τραβούν την προσοχή. Το σατιρικό ύφος αμφοτέρων ομολογουμένως θύμιζε αρκετά αυτό του Τζίμη Πανούση έτσι ώστε κάποιοι μίλησαν για συνεχιστή ή και -οι πιο κακοπροαίρετοι- για μιμητή του τελευταίου. Κυκλοφόρησε δύο δίσκους -αντίστοιχα το 2010 και το 2012- με δική του ουσιαστικά χρηματοδότηση και μόνο με τραγούδια του, τον πρώτο κανονικά σε CD και τον δεύτερο μόνο σε ψηφιακή μορφή που μάλιστα διέθετε δωρεάν.
Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε τον τρίτο και σαφώς ωριμότερο δίσκο του «16». Στα 36 του πλέον ο Σπύρος Γραμμένος παίρνει το ύφος δημιουργών, όπως ο Ζακ Στεφάνου και ο Πάνος Μουζουράκης (στη συναυλία του οποίου στον Κήπο του Μεγάρου Μουσικής συμμετείχε πριν από λίγες ήμερες) και το προωθεί ένα βήμα παραπέρα. Η σάτιρά του αυτή τη φορά, πρώτιστα αυτοσαρκαστική όπως πάντα, δεν είναι σκωπτική, αλλά μάλλον γλυκόπικρη ακόμα και μελαγχολική.
Τα τραγούδια του «16» (ανάμεσά τους και το «Για download είμαι free» που ερμηνεύει σε ντουέτο με τη Ρίτα Αντωνοπούλου και μια διασκευή του «Ο κόκορας (είπα στον κόκορά μου» των Μάνου Λοΐζου και Νίκου Τσιπουρλιάνου) είναι μια καταγραφή της κρίσης της τελευταίας εξαετίας και ταυτόχρονα μια διερεύνηση ή ακόμα και αναμόχλευση των συνεπειών της, τόσο στο επίπεδο της συλλογής διαβίωσης όσο και της προσωπικής, του ιδίου του Σ. Γραμμένου και του κύκλου των κοντινών του ανθρώπων. Και όσο και αν δεν το φωνάζει, ίσως ακόμα και ασυνείδητα να το υποκρύπτει, είναι ένας βαθύτατα πολιτικός δίσκος. Με τον αποστασιοποιημένο, καθόλου κομματικοποιημένο, ψύχραιμο και λογικό τρόπο όμως που μπορεί, ίσως και να αρμόζει, να είναι ένας τέτοιος στο καθόλου σωτήριο και λίαν μπερδεμένο 2016...
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Αισθάνεστε ένας Γιαννιώτης που κατέβηκε και ζει στην Αθήνα ή ένας Αθηναίος πια με καταγωγή από τα Γιάννενα;
Δεν αισθάνθηκα ποτέ πως είμαι από κάπου. Γενικά αισθάνομαι περαστικός!
* Δίνετε πολύ μεγάλη έμφαση στην πρώτη σας επαγγελματική ασχολία, δηλαδή κομμωτής. Αν λοιπόν σας ζητούσα να χαρακτηρίσετε τα τραγούδια σας σαν κόψιμο, χρώμα, βαφή και χτένισμα τι θα λέγατε;
Δεν θα απαντήσω γιατί θα μου ανέβει ο συντελεστής στην εφορία! Δεν εμπίπτουν τα πάντα στην κατηγορία «προσφορά όλα με τόσα»...
* Οι παραστάσεις σας είναι πολύ διαφορετικές από τους δίσκους σας, όχι μόνο ως περιεχόμενο, αλλά και σαν ύφος. Βιώνετε μήπως έναν μικρό διχασμό προσωπικότητας. Υπάρχει δηλαδή ο Σπύρος των ηχογραφήσεων ταυτόχρονα με τον Γραμμένο των συναυλιών;
Είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Άλλα ερεθίσματα έχεις στη σκηνή και άλλα μέσα σε ηχομονωμένο στούντιο. Γενικά μου αρέσει η σκηνή και η επικοινωνία, αλλά με εξιτάρει και η καταγραφή εκείνης της συγκεκριμένης στιγμής που βρίσκομαι στο στούντιο.
* Ποια είναι τελικά η σχέση σας με τον Τζίμη Πανούση; Θεωρείτε τον εαυτό σας κατά κάποιον τρόπο «μαθητή» του;
Έχει καταντήσει λίγο βαρετό αυτό με τον Πανούση. Μου αρέσει. Τον ακούω, τον παρακολουθώ, αλλά αν είχαμε ασχοληθεί λίγο περισσότερο με την ελληνική μουσική από το 1980 μέχρι σήμερα, θα είχαμε πολλούς περισσότερους τραγουδοποιούς για να με συγκρίνουμε.
* Πέραν από την προφανή εξέλιξη και ωρίμανση, ποιες μουσικές και ίσως και στιχουργικές διαφορές θα λέγατε ότι έχει αυτός ο δίσκος από τους προηγούμενους σας;
Αυτό είναι κάτι που εγώ το αντιλήφθηκα τελευταίος. Αφού ολοκληρώθηκε ο δίσκος, είδα πως είναι διαφορετικός από τους άλλους και χάρηκα πολύ. Είναι απλά ένας δίσκος σε μια άλλη στιγμή από τους προηγούμενους.
* Πώς αισθάνεστε αλήθεια για το γεγονός ότι κυκλοφορεί από μια μεγάλη και σοβαρή εταιρεία; Ευτυχής ή υπερήφανα συμβιβασμένος, έστω και αν αυτό σημαίνει ότι κάπου αφήνετε πίσω τις underground ρίζες σας;
Δεν άφησα τίποτα πίσω μου και ούτε χρειάστηκε να συμβιβαστώ σε κάτι πέραν από τη σύμβαση που υπέγραψα. Το ότι συνεργάστηκα με ανθρώπους που δούλευαν σε μια εταιρεία και όχι με «μια εταιρεία» ήταν αυτό που έκανε τη διαφορά.
* Δηλώνετε αριστερός; Ή μήπως προτιμάτε να το θέσουμε στην κάθετη και όχι στην οριζόντια διάσταση, οπότε το θέμα είναι αν δηλώνετε πάνω ή κάτω;
Δεν μου αρέσει καθόλου να δηλώνω γιατί μπορώ να δηλώσω ό,τι θέλω. Πάντως δεν μπορώ να είμαι με την εξουσία. Η εξουσία είναι άρρωστη.
* Ομολογώ ότι δυσκολεύομαι να συμπεράνω από τους στίχους σας και γι' αυτό θα σας ρωτήσω: Είστε απαισιόδοξος, συγκρατημένα αισιόδοξος ή κάπου ανάμεσα, ανάλογα με την περίσταση;
Τελευταία νομίζω πως είμαι φυσιολογικός άνθρωπος. Έχω και τα πάνω μου και τα κάτω μου και γενικά αλλάζει η διάθεσή μου μέσα στη μέρα. Γελάω, κλαίω, χαίρομαι, απογοητεύομαι, γκρινιάζω και ευχαριστώ (όχι κάποιον προσωπικά, μέσα στην ημέρα εννοώ).
* Τελικά, όπως αποδεικνύεται, εκτός από το rock αγαπάτε πολύ και την jazz, έτσι δεν είναι; Η ελληνική μουσική, λαϊκή και ίσως και παραδοσιακή, δεν σας λέει τίποτα, δεν σας ενδιαφέρει καθόλου δημιουργικά;
Όλα τα είδη μουσικής μου λένε πράγματα. Επειδή όμως ασχολούμαι πιο πολύ με τον στίχο χρησιμοποιώ όσα από αυτά τα πράγματα τον εξυπηρετούν καλύτερα.
* Ποιο ήταν το κίνητρο, αλλά και η έμπνευση για να γράψετε το «Για download είμαι free» και γιατί έπρεπε να είναι ντουέτο;
Το έχω ζήσει όλο αυτό που λέει το τραγούδι. Το να παίζεις πράγματα που δεν θέλεις είναι κάτι που λίγο - πολύ έχει συμβεί σε όλους και έπρεπε να είναι ντουέτο ακριβώς επειδή δεν το έζησα μόνο εγώ.
* Εντέλει τι λέτε κύριε Γραμμένε, θα την ξεπεράσουμε τη ρημάδα την κρίση που μόνον αποκλειστικά οικονομική δεν είναι πια ή όχι; Ως χώρα, λαός, πολιτισμός, μουσική από κάθε πλευρά...
Δεν έχω ιδέα... Πραγματικά δεν έχω ιδέα!
* Και προσωπικά πως βλέπετε το μέλλον, φωτεινό ή όχι τόσο; Και τι ετοιμάζετε ή έστω σχεδιάζετε για το πιο άμεσο;
Από μια θετική οπτική γωνία και για αυτό... γράφω. Γράφω τραγούδια, κείμενα, ποιήματα και θέλω να πάω στη θάλασσα!
Και όταν ένας δημιουργός έχει τόση διάθεση -και την ανάλογη έμπνευση φυσικά- για δημιουργία το μέλλον του, από αυτής της πλευράς τουλάχιστον, προβλέπεται ευοίωνο...
