"Όταν τα ανθρώπινα δικαιώματα μετατρέπονται σε πολιτική ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού ή στη σύγχρονη εκδοχή της αποστολής εκπολιτισμού των 'βαρβάρων' (missioncivilisatrice) χάνουν τον λόγο ύπαρξής τους" επισημαίνει ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, διευθυντής του Ινστιτούτου Μπέρκμπεκ στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες Κώστας Δουζίνας, με αφορμή τη διάλεξη με θέμα "Τα παράδοξα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: φιλοσοφία, πολιτική και ψυχανάλυση" που δίνει τη Δευτέρα 13 Ιουνίου (7 μ.μ.) ολοκληρώνοντας την πρώτη ενότητα των διαλέξεων του νέου κύκλου εκδηλώσεων του Megaron Plus "Θεωρία στο Μέγαρο, φιλοσοφία, κριτική, Ιστορία".
Ο Κώστας Δουζίνας υπογραμμίζει ότι η προσφυγική κρίση ανάδειξε τις παραδοξότητες και τις απορίες σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα. "Οι προσφυγικές μεταναστευτικές ροές αποκαλύπτουν μια διαφορετική εικόνα απ' αυτή που δημιουργήθηκε μετά το 1989 οπότε τα ανθρώπινα δικαιώματα παρουσιάζονται ως η 'τελευταία ουτοπία', ως η ιδεολογία μετά το 'τέλος των ιδεολογιών' και ως τρόπος της πολιτικής σύμφωνα με ηθικούς κανόνες. Η γιγάντωση του προσφυγικού ζητήματος μας δείχνει ότι όταν κάποιος χάσει την ιδιότητα του πολίτη και την προστασία του κρατικού δικαίου, όταν απομείνει απλά άνθρωπος, 'γυμνή ζωή', χάνει και όλα τα 'ανθρώπινα δικαιώματα'". Έτσι ως κεντρικό παράδοξο αναδεικνύεται το γεγονός ότι "ενώ η 'ανθρώπινη ιδιότητα' εισάγει την οικουμενικότητα στο δίκαιο, η έννοια αυτή έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα για να διαχωρίσει μεταξύ των πλήρως ανθρώπων, των λιγότερο ανθρώπων και των μη ανθρώπων. Έτσι το καθολικό και το μερικό βρίσκονται σε αέναη σύγκρουση".
Εξετάζοντας κάποια από αυτά τα παράδοξα ο Κώστας Δουζίνας, στη διάλεξή του, θα επισημάνει κατ' αρχήν ότι "τα δικαιώματα αποτελούν έναν δύσκολο γάμο του νόμου και της ηθικής, δυο πρακτικών που παρουσιάζονται ως καταστατικά αντίθετες και αποδομούν διαρκώς η μία την άλλη". Επιπλέον ότι "η εξουσία και η ηθική, η κυριαρχία και τα δικαιώματα, ο νόμος και η επιθυμία δεν είναι θανάσιμοι εχθροί όπως υποστηρίζει μια διαδεδομένη άποψη. Αντίθετα, η κυρίαρχη κοινωνική τάξη κάθε εποχής περιέχει ένα ιστορικά προσδιορισμένο αμάλγαμα εξουσίας και ηθικής".
Θα τονίσει επίσης ότι "στις κοινωνίες του ύστερου καπιταλισμού, τα ανθρώπινα δικαιώματα χρησιμοποιούνται συχνά για να αποπολιτικοποιήσουν την πολιτική και ότι "αποτελούν στρατηγικές για τη σύσταση του πειθαρχημένου υποκείμενου και τη δημοσιοποίηση και νομιμοποίηση της ατομικής επιθυμίας". Και τέλος ότι "τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν 'ανήκουν' στους ανθρώπους. Αντίθετα βοηθούν να καθοριστεί ποιος και πώς μπορεί να χαρακτηριστεί κάποιος ως άνθρωπος. Αν τα δικαιώματα λειτουργούν ως η συμβολική και φαντασιακή τάξη υποκείμενου και κοινωνίας, το πραγματικό τους είναι η αντίσταση στην κρατική και ιδιωτική καταπίεση και εκμετάλλευση. Τα δικαιώματα υποστηρίζουν την αναγνώριση και τη διανομή, τον λόγο και το σώμα. Αλλά επιβιώνουν γιατί υπάρχει και το δικαίωμα στη ριζική αλλαγή".
Ο Κώστας Δουζίνας, βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ στην Α' Πειραιώς, είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και διευθυντής του Ινστιτούτου του Birkbeck. Είναι ιδρυτικό μέλος της Νομικής Σχολής του Birkbeck και του Πανεπιστημίου Κύπρου και της θεωρητικής σχολής των Κριτικών Νομικών Σπουδών. Έχει διατελέσει πρόεδρος της Νομικής Σχολής, κοσμήτορας και αντιπρύτανης του Κολλεγίου Birkbeck του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, ενώ περισσότερα από 15 βιβλία του σε θέματα νομικής και πολιτικής φιλοσοφίας, συνταγματικού δικαίου, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αισθητικής και κριτικής θεωρίας έχουν μεταφραστεί σε 12 γλώσσες και έχει τιμηθεί με πολλές διακρίσεις.
Τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Μέγαρο, λοιπόν, στο πλαίσιο του εξαιρετικά ενδιαφέροντος κύκλου, ο οποίος έχει φιλοξενήσει επίσης τις διαλέξεις των πολύ σημαντικών διανοητών Ετιέν Μπαλιμπάρ και Τζούντιθ Μπάτλερ, και θα συνεχιστεί από το φθινόπωρο με τους ιστορικούς Τζοάνα Μπερκ και Ρίτσαρντ Έβανς, τις Τζάκλιν Ρόουζ και Μαρίνα Γουόρνερ από το πεδίο των πολιτισμικών σπουδών, τον Σλαβόι Ζίζεκ.
