ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΤΕΡΖΗ
Η Κομισιόν ανακοίνωσε την περασμένη Τετάρτη την πρόθεσή της να επιβάλει υποχρεωτικές ποσοστώσεις για «ευρωπαϊκό οπτικοακουστικό περιεχόμενο» τουλάχιστον κατά 20% στις υπηρεσίες on - demand και streaming των νέων μέσων Netflix και Amazon Prime, που πέρασαν τον Ατλαντικό και κινούνται πλέον επιθετικά στον ευρωπαϊκό χώρο. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει το πράσινο φως ώστε να δοθεί σε μεμονωμένα κράτη - μέλη της Ε.Ε. το δικαίωμα να υποχρεώνουν αυτές τις «πλατφόρμες» να επενδύσουν σε ευρωπαϊκές ταινίες και σειρές.
Ο λόγος είναι, σύμφωνα με τα όσα ανέφεραν οι εκπρόσωποι της Κομισιόν Αντρους Άνσιπ και Γκίντερ Έτινγκερ, ότι η υπάρχουσα νομοθεσία στην Ευρώπη υποχρεώνει μόνο τα τηλεοπτικά δίκτυα να έχουν στο πρόγραμμά τους ευρωπαϊκές παραγωγές και οι νέες «πλατφόρμες» επικοινωνίας ξεφεύγουν από αυτή την υποχρέωση. Ο στόχος είναι προφανής και επείγει ο «εκσυγχρονισμός» του νομοθετικού πλαισίου ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν θα κυριαρχούν απολύτως οι αμερικανικές παραγωγές...
Οι νέες προτάσεις έρχονται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου για αύξηση της επένδυσης στην ευρωπαϊκή τηλεοπτική και κινηματογραφική βιομηχανία.
Σχεδόν οι μισές από τις περίπου 500 ταινίες που παράγει κάθε χρόνο η αμερικανική βιομηχανία του κινηματογράφου φτάνουν στις ευρωπαϊκές αίθουσες, και μάλιστα σε εκτεταμένη διανομή. Οι αμερικανικές ταινίες αντιπροσωπεύουν το 5% της παγκόσμιας παραγωγής, αλλά κατορθώνουν να καλύπτουν το 50% του συνολικού κύκλου εργασιών της οπτικοακουστικής βιομηχανίας.
Στην Ευρώπη των 450 εκατομμυρίων λειτουργούν περίπου 250.000 πολιτιστικές επιχειρήσεις, μικρού ή μεσαίου μεγέθους, χωρίς να λογαριάσουμε τις πολυεθνικές. Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αυτός ο τομέας απασχολεί 3,5 εκατομμύρια εργαζόμενους, με μέσο ρυθμό αύξησης πολύ πάνω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Το κυριότερο, είναι ένας εξαιρετικά δυναμικός κλάδος, που διαρκώς αναπτύσσεται. Σύμφωνα με γενικότερα στοιχεία της UNESCO, ο παγκόσμιος τζίρος πολιτιστικών αγαθών, με βάση αναφοράς το 1980, έχει υπερτετραπλασιαστεί.
Η σχέση του Πολιτισμού με την ανάπτυξη και την απασχόληση γίνεται ολοένα και περισσότερο αντικείμενο μελέτης, καθώς έχει γίνει αντιληπτό ακόμη και για τους πιο «δύσπιστους» ότι ο Πολιτισμός έχει βαρύνουσα οικονομική διάσταση.
Ωστόσο, η Ευρώπη έχει πολύ δρόμο να διανύσει ακόμη σε αυτό τον τομέα, καθώς στον κινηματογράφο η πρόοδος γίνεται με μικρά βήματα και είναι λίγες οι ευρωπαϊκές ταινίες που καταφέρνουν να υπερβούν τα εθνικά τους σύνορα και να προβληθούν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Η «πολιτιστική εξαίρεση», που είναι το ευρωπαϊκό όπλο, θεωρήθηκε μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της Ευρώπης απέναντι στην Αμερική. Το θέμα πήρε ευρύτερη δημοσιότητα για πρώτη φορά το 1993, στη διακρατική Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (GATT), όταν από την ελεύθερη διακίνηση προϊόντων ανάμεσα σε Αμερική και Ευρώπη, με πρωτοβουλία της Γαλλίας, εξαιρέθηκαν τα πολιτιστικά προϊόντα.
Οι λόγοι ήταν προφανείς. Από τη μια μεριά, η διαφύλαξη της πολιτιστικής ταυτότητας αναφέρεται ρητά στις ιδρυτικές ευρωπαϊκές συνθήκες. Από την άλλη, η μαζική διάχυση αμερικανικών οπτικοακουστικών προϊόντων στη Γηραιά Ήπειρο είχε γονατίσει την ευρωπαϊκή παραγωγή, οδηγώντας σε μαρασμό τους αντίστοιχους οικονομικούς κλάδους, παρά την επιβλητική παράδοση δεκαετιών...
Βήμα - βήμα, οργανώθηκε ένα δίκτυο προστασίας των πολιτιστικών προϊόντων εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης με μηχανισμούς ενίσχυσης, προκειμένου να αποκτήσουν ευρύτερη απήχηση, παράλληλα με τη διασφάλιση απασχόλησης των επαγγελματιών του χώρου. Στο πρόσφατο Φεστιβάλ των Καννών γιορτάστηκαν τα 25 χρόνια του προγράμματος MEDIA της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του προγράμματος που στηρίζει την ευρωπαϊκή οπτικοακουστική βιομηχανία. Αναφέρθηκε πως 9 από τις 21 ταινίες που συναγωνίστηκαν φέτος για τον Χρυσό Φοίνικα έχουν λάβει χρηματοδότηση από το πρόγραμμα MEDIA. Σε αυτές περιλαμβάνεται και η ταινία του Κεν Λόουτς «Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ», που κέρδισε το μεγάλο βραβείο, αλλά και οι ταινίες του Πέδρο Αλμοδόβαρ, του Κριστιάν Μουντζίου και των αδελφών Νταρντέν. Τα τελευταία 25 χρόνια, 40 ταινίες που χρηματοδοτήθηκαν από το MEDIA έχουν κερδίσει είτε τον Χρυσό Φοίνικα, είτε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής, είτε το βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας.
Η Κομισιόν σε επίσημο κείμενό της το 2001 έχει χαρακτηρίσει τις κινηματογραφικές ταινίες "ουσιαστικό στοιχείο για την καλή λειτουργία των δημοκρατιών μας, λόγω της μεγάλης επιρροής τους στην κοινωνία". Και ναι, πράγματι, η οπτικοακουστική βιομηχανία των "ισχυρών" (κατά κύριο λόγο Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία) διασφαλίζει, έστω με μεταπτώσεις από χρόνο σε χρόνο, την παρουσία της στην εσωτερική αγορά της κάθε χώρας, σε μια ιδιότυπη εθνική περιχαράκωση, ωστόσο τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν καταφέρει ακόμη να βοηθήσουν ουσιαστικά τους "μικρούς" της ηπείρου μας. Και στους "μικρούς" ανήκει και η Ελλάδα.
Παρά τις βραβεύσεις αρκετών ελληνικών ταινιών σε διεθνή φεστιβάλ τα τελευταία χρόνια, παρά την προσοχή που συγκεντρώνει η χώρα μας λόγω της κρίσης (και την αύξηση του ενδιαφέροντος για "εικόνες" της ελληνικής κρίσης), η διείσδυση του ελληνικού κινηματογράφου σε ξένες αγορές έχει ακόμη πολύ δρόμο να διανύσει. Σε μελέτη που είχε αναθέσει η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου στο Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), προκειμένου να αποτυπωθούν οι πολλαπλασιαστικές δυνατότητες της κινηματογραφικής παραγωγής στην οικονομική ανάπτυξη, αναφέρεται συγκεκριμένα πως η παραγωγή 20 ελληνικών ταινιών ετησίως με έναν μέσο προϋπολογισμό της τάξης των 450.000 ευρώ οδηγεί σε αύξηση του ΑΕΠ κατά 14,2 εκατ. ευρώ. Αν συνυπολογιστεί η συνεισφορά του ευρύτερου κλάδου οπτικοακουστικής παραγωγής, τότε η αύξηση ανέρχεται σε 686 εκατ. ευρώ. Σε όρους απασχόλησης, η συνολική επίδραση εκτιμάται ότι ξεπερνά τις 12.000 θέσεις εργασίας.
