Του Λευτέρη Καπώνη
"Καστοριάδης μια ζωή" είναι ο τίτλος της βιογραφίας του, που κυκλοφόρησε στα ελληνικά. "Πικ νικ για γύπες" είναι το βιβλίο του Γκρεγκ Πάλαστ από τις εκδόσεις Λιβάνη, όπως και το "Η ζωή είναι όμορφη αδερφέ μου", το μοναδικό μυθιστόρημα του Ναζίμ Χικμέτ, επίσης από τις εκδόσεις Λιβάνη.
Στο πρώτο βιβλίο το ταξίδι μου ήταν γνωστό. Η πνευματική πορεία του Κορνήλιου Καστοριάδη και τα χρόνια της ριζικής ρήξης με την κατεστημένη σκέψη, μέσα από το "Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα", οι φλογέρες συγκρούσεις με τον φίλο του και συνοδοιπόρο του Κλωντ Λεφόρ μού ήταν γνωστές από τις αρχές της δεκαετίας του '70 και επηρέασαν τη δική μου σκέψη. Πολλές φορές στα χρόνια της κρίσης - οικονομικής, πολιτικής, πνευματικής και πολιτιστικής -αναζητούσα τη σκέψη του.
Μένω στην τελευταία παρέμβασή του στην Πράγα. Εκεί έκλεισε την ομιλία του το 1997 με δύο φράσεις. Η πρώτη: "Μπήκαμε στη φάση του αχαλίνωτου καπιταλισμού, όπου επιχειρούν να πάρουν πίσω ό,τι κατέκτησαν οι λαοί από τη Γαλλική Επανάσταση και μετά". Είκοσι χρόνια πριν. Εμείς τον Ναζίμ Χικμέτ βιώνουμε τα τελευταία χρόνια.
Η δεύτερη φράση και η τελευταία που είπε δημόσια. "Ο άνθρωπος θα πεθάνει αυνανιζόμενος μπροστά στην τηλεόραση". Όπως είπε η κόρη του, που τον συνόδευε στην Πράγα, ήθελε να είναι προκλητικός γιατί φοβόταν πολύ για το μέλλον του πλανήτη.
Υπάρχει μια πληροφορία σ' αυτό το βιβλίο που καταθέτει ο πιστός του φίλος και μεγάλος διανοητής Εντγκάρ Μορέν, Εβραίος της Θεσσαλονίκης... Ο μεγάλος αυτός διεθνιστής περιφρονούσε τους Τούρκους. Τους αποκαλούσε υποτιμητικά εμπόρους χαλιών. Ο Μορέν προσπαθεί να εξηγήσει αυτή την αντίφαση ως εξής: Εμείς οι Εβραίοι ζήσαμε καλά μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο Κορνήλιος όμως και η οικογένειά του ξεριζώθηκαν βίαια το 1922 από την Κωνσταντινούπολη.
Επίσης αυτό που είναι σε πολλούς γνωστό είναι ότι ο Καστοριάδης μισούσε τους Έλληνες πολιτικούς γι' αυτό που έκαναν στην Αττική. Έλεγε ότι, κάθε φορά που επιστρέφω στην Αθήνα, νομίζω ότι μου βίασαν τη μητέρα μου γιατί τη θυμόταν μια όμορφη πόλη με μικρούς λόφους και κυπαρίσσια.
Ο μεγάλος Τούρκος ποιητής που αγάπησα από τα νεανικά μου χρόνια, αυτός ο μεγάλος κομμουνιστής και διεθνιστής, γράφει σε κάποια σελίδα γι' αυτά τα πράγματα που μισεί. Ανάμεσα σ' αυτά είναι και το θωρηκτό Αβέρωφ. Το θωρηκτό Αβέρωφ έλαβε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913.
Προφανώς η αυτοδιάθεση των λαών δεν είχε μπει ακόμα στη φαρέτρα του παγκοσμίου κομμουνιστικού κινήματος. Όμως ο Χικμέτ, που έγραψε "κάθε πρωί η καρδιά μου στην Ελλάδα τουφεκίζεται", προχώρησε σε μια ιστορική ύβρι. Γράφει... ότι τη φωτιά της Σμύρνης την έβαλαν οι Έλληνες για να δυσφημήσουν τον Κεμάλ. Αυτόν που είχε βάλει σ' ένα πλοίο την ηγεσία του Κουμμουνιστικού Κόμματος Τουρκίας και τους έπνιξε στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ εκείνοι πίστευαν ότι ταξίδευαν για τη Σοβιετική Ένωση.
Μερικές φορές δεν χρειάζονται σχόλια, τα γεγονότα μιλάνε μόνα τους. Ή, όπως έλεγε ο Μίλτον Φρίντμαν, το προϊόν έχει όλες τις πληροφορίες που το αφορούν στην τιμή του.
Το βιβλίο του Πάλαστ είναι μια γροθιά στο στομάχι... Ως Αμερικανός ερευνητής έχει παγκόσμια εποπτεία. Ο κόσμος είναι τόσο ζοφερός ώστε σου κόβεται η αναπνοή.
Η μετατροπή των πολιτικών σε απλούς ντελιβεράδες των πολυεθνικών είναι κάτι που πια έχει γίνει γνωστό στους λαούς. Όμως το να μεταφέρει η Θάτσερ μέσα στην τσάντα της επιταγή τριάντα εκατομμυρίων της ΒΡ για τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν είναι πέρα από κάθε φαντασία. Όπως και να παραποιούν οι εταιρείες πυρηνικής ενέργειας τις αιτήσεις προς τις ρυθμιστικές αρχές και να ξέρουν ότι οι ντιζελοκινητήρες δεν θα λειτουργήσουν σε περίπτωση ατυχήματος, όπως στη Φουκουσίμα, κι αυτό επειδή η ασφάλεια του εργοστασίου θα τους κόστιζε επιπλέον ένα δισεκατομμύριο.
Είναι έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Κι όμως αυτές οι εταιρείες χρηματοδοτούν τους υποψήφιους προέδρους των ΗΠΑ. Όλα τα σκάνδαλα που μας απασχολούν τα τελευταία χρόνια μοιάζουν πταίσματα μπροστά στα εγκλήματα που κάνουν οι γύπες.
Δεν θέλω να πω περισσότερα. Είναι τρία βιβλία που πρέπει να διαβαστούν. Το πρώτο, που αφορά τη ζωή του Καστοριάδη, αφορά κυρίως θεωρητικά ζητήματα του κινήματος. Του Χικμέτ περιγράφει τόσο γλαφυρά τη Μόσχα της εποχής του Λένιν και μετά του Στάλιν. Τη μεγάλη πίστη και τη μεγάλη ελπίδα. Ο Πάλαστ, που τον παρακολουθώ χρόνια, περιγράφει την πάλη των ακτιβιστών απέναντι στο τέρας. Αλήθεια, μου θυμίζουν τους χριστιανούς που ρίχνονταν στο Κολοσσαίο για την πίστη τους.
