Μπορούσε να "βολέψει" την ιδιοφυΐα του σε συμβατικές μορφές έκφρασης, αλλά όχι σ' ένα Εγώ. Χρειάστηκε να επινοήσει πολλά, διαφορετικά, αλλόκοτα, αντιφατικά Εγώ. Από David Robert Jones σε David Bowie και μετά σε Ziggy Stardust και Aladdin Sane και σε "Μικρό Λευκό Δούκα". Και από αμφίφυλη αινιγματική περσόνα σε γοητευτικό αρσενικό, σε σταρ διεθνούς εμβέλειας.
Άραγε γιατί; Αφού μπορούσε να έχει το πραγματικό ή ένα φανταστικό όνομα. Γιατί έπρεπε να επινοήσει όλους αυτούς τους χαρακτήρες για να πουν τα τραγούδια του; Μα έτσι είναι ο ποιητής, αυτή είναι η διαφορά του από τους άλλους.
Και πάντα ο θάνατος του ποιητή σφραγίζει το τέλος μιας εποχής. Ο Μπόουι δεν ήταν εξαίρεση. Σημάδεψε και καθόρισε την ηρωική εποχή που η ποπ κουλτούρα αποθεώθηκε, όχι ως προϊόν, ως εφήμερη αξία, ως μετοχή στο χρηματιστήριο της υπερβολής, αλλά ως σοβαρό, ουσιαστικό εκφραστικό εργαλείο τέχνης, ως φορμά και περιεχόμενο, τόσο σοβαρό που του αξίζει ακαδημαϊκή αναγνώριση. Η λαϊκή κουλτούρα του δρόμου και των πόλεων έγινε όχημα έκφρασης του αισθητικού χώρου που κάλυπταν κάποτε η όπερα, το μουσικό θέατρο, το βαριετέ.
Ο Μπόουι ήταν κατά βάση ένας ποιητής, ένας μεταμοντέρνος ποιητής. Γεννήθηκε μ' αυτή την "προδιάθεση" και αυτό ήταν το στίγμα που έδιναν η τέχνη και η ζωή του. Ένας ποιητής που εκφράστηκε μεγαλόφωνα με στίχο, ποπ μουσική και υποκριτική τέχνη, χρησιμοποιώντας μέσα συμβατικά και μη, "ασύγχρονα", παράλληλα και ταυτόχρονα, με επιλογή και ένστικτο, εντούτοις μεγαλοφυώς συνδυασμένα. Μέσα μουσικά, τεχνικά, εικαστικά, θεατρικά.
Ποιητής όχι ακριβώς με τη έννοια του επικού δημιουργού, του πομπώδους διανοούμενου, του πνευματικού ταγού. Ποιητής με την γήινη έννοια του ανθρώπου - παρατηρητή, του ανθρώπου - επινοητή, του ανθρώπου - μυσταγωγού που επιλέγει την ποίηση ως άδολη στάση ζωής, όχι ως επιδεικτική δραστηριότητα, ως ματαιοπονία.
Ο ποιητής είναι κάποιος τον οποίο δεν μπορεί εύκολα να φανταστεί κανείς. Μπορεί να είναι ένας συνεσταλμένος νεαρός που κάθεται με τις ώρες στο τραπεζάκι ενός καφενείου σε μια ελληνική ακρογιαλιά τη δεκαετία του 1950 με το μυαλό του σε πλήρη ακινησία, μέχρι που ένας γλάρος θα εμφανιστεί στον ορίζοντα βοηθώντας τον να "ανακαλύψει" το πέταγμα των πουλιών. Ή μέχρι που ο ήλιος να γείρει προς τη Δύση αποκαλύπτοντάς του τη σαγήνη του ηλιοβασιλέματος. Έχοντας μπροστά του μόνον ένα λευκό χαρτί. Πάντα η ποίηση, είτε είναι του λόγου είτε της μουσικής, έχει αφετηρία το λευκό χαρτί.
Κι αν πρόκειται για κάποιον εκκεντρικό τραγουδοποιό απ' τον βιομηχανικό Βορρά, το "λευκό χαρτί" της ποίησής του μπορεί να είναι ένα ταξίδι έως την Αυστραλία, μόνον και μόνον για να γυρίσει ένα βίντεο κλιπ στη μέση της κόκκινης χέρσας γης για ένα αμφίσημο τραγούδι που μιλάει για τη ρημαγμένη ζωή των αυτοχθόνων, απευθύνοντας στον συρφετό των αδαών το εύθυμο κάλεσμα "Ας χορέψουμε".
Μα γιατί να χορέψουμε; Τι γιορτάζουμε; Ίσως ο ποιητής ξέρει να μας πει: "Η Τέχνη δείχνει απλώς μια πιο καθαρή εικόνα του πόσο μπερδεμένη είναι η ζωή" μας λέει. Ναι, έτσι είναι, έχει δίκιο ο ποιητής. Αυτός με την όψη του δανδή, που φορά κάτι που μοιάζει με χαβανέζικο πουκάμισο στη μέση της αυστραλιανής ερήμου το 1983 και παίζει ηλεκτρική κιθάρα χωρίς ενισχυτή φορώντας άσπρα γάντια.
"Ο Ντέιβιντ εμφανίστηκε στα γυρίσματα σαν να είχε μόλις διασχίσει την ενδοχώρα και στον δρόμο βρήκε ένα μπουκάλι οξυζενέ" θυμάται έντονα κάποιος απ' το συνεργείο του Let's Dance σχολιάζοντας τα παράταιρα ξανθά μαλλιά του. "Προκαλούσε τους ανθρώπους να αναλογιστούν ποιοι είναι και πού ανήκουν στον κόσμο που τους περιβάλλει" λέει ο σκηνοθέτης Τζούλιαν Τεμπλ, που συνεργάστηκε μαζί του στα "ένδοξα" χρόνια του 1980.
Ο μουσικός ποιητής Μπόουι διάλεξε αυτήν ακριβώς τη νόρμα που, ενώ αποθεώνει το Εγώ, το καθιστά κεντρικό θέμα στο πλάνο της και το κρατάει σε ασφαλή απόσταση απ' οτιδήποτε συλλογικό, το εγκιβωτίζει σε μια πανοπλία που αντέχει στις ακραίες δυνάμεις που συντρίβουν τις μάζες, εντούτοις αποτελεί από μόνη της μια στάση ζωής βαθιά πολιτική. Ο ποιητής μας είναι νεκρός. "Ashes to Ashes" χους ει και εις χουν απελεύσει. Η ποίηση του όμως θα ζήσει στους αιώνες των αιώνων. Ας χορέψουμε γι' αυτή.
ΝΙΚΟΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ
