Του Βασίλη Κ. Καλαμαρά
Μιάν φορά κι έναν καιρό, λίγο μετά τα μέσα του 19ου αιώνα, το απόγευμα της 24ης Ιουνίου 1865, τέσσερα αδέλφια, ο 16χρονος -τότε μετέπειτα και πρωθυπουργός για ένα μικρό διάστημα- Μιχαήλ, ο 14χρονος Σπυρίδων, ο 12χρονος Κωνσταντίνος και ο 11χρονος Διονύσιος, συγκεντρώθηκαν στο δωμάτιο υπηρεσίας του σπιτιού τους επί της οδού Παρθεναγωγίου τότε, Πεσμαζόγλου σήμερα, και αντί για παιχνίδι αποφάσισαν να κάνουν κάτι πιο μεγάλο από το μπόι τους. Τα τέσσερα αγόρια τού νομισματολόγου και εκδότη Παύλου Λάμπρου (1820-1887) ίδρυσαν τον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός».
Έτσι, φέτος, το αρχαιότερο φιλολογικό σωματείο, μετά την ίδρυση τού ελληνικού κράτους, γιορτάζει τα στρογγυλά εκατόν πενήντα χρόνια από τη γέννησή του. Όλος ο μήνας Νοέμβριος είναι αφιερωμένος σε εκδηλώσεις, οι οποίες θα αναδείξουν το χθες, το σήμερα και το αύριο αυτού του ιστορικού φορέα. Ξεχωρίζουν, το αφιέρωμα στον ποιητή Τίτο Πατρίκιο (5/11) και η ανακοίνωση άγνωστών επιστολών του Κωστή Παλαμά προς την ποιήτρια Λιλή Ιακωβίδου - Πατρικίου (20/11).
Η σημερινή διοίκηση επιδιώκει να κερδίσει κυρίως το στοίχημα με τα παιδιά και τους εφήβους, αποτίοντας μ' αυτόν τον τρόπο φόρο τιμής στο νεαρόν της ηλικίας τών ιδρυτών του. Γι' αυτό τα νοεμβριάτικα Σαββατοκύριακα, οι νεαρές ηλικίες θα έχουν την ευκαιρία να επιλέξουν μια σειρά από δράσεις με τον γενικό τίτλο «Γνώρισε έναν νέο κόσμο πολιτισμού και γνώσης!» υπό την καθοδήγηση θεατροπαιδαγωγών, μουσειοπαιδαγωγών, αρχιτεκτόνων, μουσικών, ηθοποιών και χορογράφων.
Ο Φιλολογικός Σύλλογος «Παρνασσός» έλαβε την ονομασία του από το ομώνυμο βουνό. Η ονοματοδοσία του ευκόλως ανακαλεί τις Μούσες, εμπνεύστριες τών τεχνών. Πρωτοστεγάστηκε, το 1869, επί της οδού Σίνα, κατόπιν μεταφέρθηκε επί της οδού Ρόμβης, ώσπου να αποκτήσει τη μόνιμη στέγη του -όπου στεγάζεται έως σήμερα- στο τριόροφο νεοκλασικό επί της πλατείας Καρύτση.
Το κτήριο, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ιφικράτη Κοκκίδη, εγκαινιάστηκε, την 28η Μαΐου 1890. Γνώρισε στιγμές δόξας αλλά και καυγάδες, γύρω από φιλολογικά και άλλα πνευματικά και πολιτικά ζητήματα που κατά καιρούς απασχόλησαν την πνευματική και καλλιτεχνική κοινότητα αλλά και την κοινή γνώμη. Παροιμιώδης έχει μείνει ο καυγάς του Εμμανουήλ Ροΐδη με τον Άγγελο Βλάχο για το γλωσσικό ζήτημα. Υπέρμαχος της δημοτικής ο πρώτος, καθαρευουσιάνος ο δεύτερος, λίγο έλειψε να πιαστούν στα χέρια, πολύ απασχόλησαν τις εφημερίδες της εποχής. Κατηγορηματική η άρνηση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη να δεχτεί οικονομική ενίσχυση που οργάνωσαν φίλοι του ντύνοντάς την με τον μανδύα της προς τιμήν του φιλολογικής γιορτής. Πτωχός πλην αξιοπρεπέστατος ο Σκιαθίτης. Επιφανείς οι λόγιοι συνδαιτυμόνες του. Παλαμάς, Δροσύνης, Σουρής, Βικέλλας, Νιρβάνας, Πολέμης, Θεοτοκάς, Μυριβίλης, Καλομοίρης, Α. Ευαγγελάτος, Σαμάρας και ων ουκ έστιν αριθμός. Λιγότερο γνωστή ωστόσο παραμένει μια μαύρη σελίδα χρήσης τού πνευματικού αυτού χώρου. Οι «φιλότεχνοι» ναζί το επίταξαν, κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, οπότε και λειτούργησε ως στρατοδικείο σε στημένες καταδικαστικές δίκες Ελλήνων πατριωτών.
Σε παροντικό χρόνο, τα σημερινά μέλη τού Συλλόγου ανέρχονται σε τετρακόσια, ενώ από το 2009 ιδρύθηκε το σωματείο Φίλοι του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός», καθώς το ιδρυτικό καταστατικό δεν προέβλεπε τη συμμετοχή γυναικών. Αυτό το νέο γυναικείο αίμα, όπως μάς διαβεβαιώνει ο αντιπρόεδρος Λεωνίδας Γεωργόπουλος, έχει βοηθήσει τα μάλα ως προς την οργανωτικότητα και την αποτελεσματικότητα των αναλαμβανόμενων πρωτοβουλιών. Βεβαίως, και η οικονομική κρίση της τελευταίας πενταετίας δεν άφησε αλώβητο το παλαιότερο πνευματικό σωματείο της χώρας.
Εν τούτοις, πάντα με τη βοήθεια χορηγών, γίνονται άοκνες προσπάθειες, ώστε να παραμείνουν σε υψηλές σταθερές άπασες οι δραστηριότητες και να μην βάλει λουκέτο η Νυκτερινή Σχολή Απόρων Τέκνων, η οποία ιδρύθηκε το 1872, κατόπιν προτάσεως του ποιητή Σπυρίδωνα Βασιλειάδη. Σ' αυτό υπάγεται το μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο, στο οποίο η φοίτηση είναι δωρεάν. Είναι τριετές και πολυεθνικό, αφού σ' αυτό διδάσκονται την ελληνική γλώσσα μαθητές από πενήντα ένα διαφορετικές χώρες!
Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων του Νοεμβρίου, οι οποίες τελούν υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου, περιλαμβάνει τις συναυλίες «Η μουσική χθες, σήμερα, αύριο» (4/11), «The Swing Era» με τη Big Band του Δήμου Αθηναίων (6/11), συναυλία με τα έγχορδα της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ (13/11), αφιέρωμα στην Τζίνα Μπαχάουερ (21/11), «Από τη Μαρία Κάλλας στη Δήμητρα Θεοδοσίου: Τέχνη και μύθος σε καιρούς κρίσης» (27/11). Λογοτεχνιά αφιερώματα στον Τίτο Πατρίκιο (5/11) και τον Κωστή Παλαμά (20/11). Έκθεση με έργα της συλλογής του «Παρνασσού» που θα εγκαινιαστεί στις 10 Νοεμβρίου και θα διαρκέσει ώς τις 10 Δεκεμβρίου. Εκδηλώσεις με ευρύ φάσμα θεματολογίας όπως «Η κακοποίηση των παιδιών στην Ελλάδα» (18/11), «Αρχιτεκτονική και κοινωνία» (19/11), «'Παρνασσός' και νομοθετικές παρεμβάσεις» (23/11), «Ιστορικές και γελοιογραφικές καταγραφές της Ευρώπης πριν και μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο» (24/11), «Ελληνικός πολιτισμός» (26/11).
Για τα παιδιά και τους εφήβους θα παρουσιαστούν οι δράσεις: "Παίζοντας με τη ζωγραφική του Γιώργου Μπουζιάνη" (7/11), "Παιχνίδι μυστηρίου - Ανακαλύπτοντας τον 'Παρνασσό'» (7/11), «Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ή El Greco και μοντέρνα ζωγραφική» (14/11), «Αρχιτεκτονική στην πόλη» (14/11), η θεατρική παράσταση «Το παλιόπαιδο» (15/11), «Απ' τα μικρά και τα ταπεινά προκύπτουν τα μεγάλα» (21/11), «Παιχνίδια χορού και κίνησης στους χώρους του 'Παρνασσού'» (22/11), «Ελάτε να κατασκευάσουμε μαζί φανταστικούς συναυλιακούς χώρους» (28/11), συναυλία με τους Burger Project (29/11).
