Δύο σημαντικές προσωπικότητες της ελληνικής μουσικής, καθένας με τη δική του διακριτή διαδρομή, ένωσαν πρόσφατα τις δυνάμεις τους στο πρώτο τους κοινό εγχείρημα, το οποίο διαφοροποιείται δραστικά από -σε ένα βαθμό ακόμα ίσως και να υπερβαίνει- το αντίστοιχο μέχρι τώρα έργο τους. Ο Δημήτρης Μητσοτάκης ως ντράμερ αλλά πρώτιστα σαν βασικός συνθέτης και αποκλειστικός στιχουργός των Ενδελέχεια έδωσε ένα ισχυρό στίγμα της παρουσίας του στον χώρο του ελληνικού rock. Στη συνέχεια, με τους Ευδαίμονες, όχι μόνον ανέλαβε και την ερμηνεία των τραγουδιών του αλλά και τα «διεύρυνε» αποφασιστικά προς την πλευρά της λαϊκής μουσικής.
Ο Γρηγόρης Κλιούμης πάλι ξεκίνησε και συνεχίζει ως τραγουδιστής, βασικός συνθέτης, στιχουργός και τραγουδιστής των Υπόγεια Ρεύματα, που εδώ και πολύ καιρό είναι πλέον το προσωπικό του εκφραστικό όχημα, και, αντίστοιχα, αρχίζοντας από το ευρύτερο σύγχρονο «ηλεκτρικό» τραγούδι μετακινήθηκε προς το rock. Πριν λίγο καιρό λοιπόν, μετά από συνεργασία για το γράψιμο των τραγουδιών του που διήρκεσε αρκετό καιρό, κυκλοφόρησαν τον πρώτο τους κοινό δίσκο Κατρακύλες. Σε αυτόν συνυπογράφουν τη μουσική και ο Δημήτρης Μητσοτάκης τους στίχους τους οποίους ερμηνεύει ο Γρηγόρης Κλιούμης, ενώ ο πρώτος επιστρέφει στην... πρώτη του αγάπη, τα ντραμς. Πρόκειται για τραγούδια με δυνατούς και «βαθείς» πολιτικοκοινωνικούς στίχους και μουσική απρόσμενα... νεωτερική, λόγω των στην πλειοψηφία τους ηλεκτρονικών (χωρίς όμως να απουσιάζουν εντελώς και οι... «σκληρές» κιθάρες!) ενορχηστρώσεων και όχι μόνο. Και καθώς είχαμε δημοσιεύσει πριν λίγο καιρό συνέντευξη του Γ. Κλιούμη με αφορμή το τελευταίο album των Υπόγεια Ρεύματα τώρα ήταν η σειρά του Δ. Μητσοτάκη να μιλήσει γι' αυτά...
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Θα μπορούσε αυτή η συνεργασία να έχει γίνει, ας πούμε, πέντε χρόνια πριν; Και αν ναι, γιατί δεν συνέβη νωρίτερα;
Όλα γίνονται στον καιρό τους. Τα τραγούδια έχουν χρόνο ωρίμανσης και το ίδιο ισχύει και για τις συνεργασίες. Με τον Γρηγόρη είχαμε βρεθεί αρκετές φορές στο ίδιο πάλκο αλλά η σκέψη να φτιάξουμε μαζί τραγούδια ήρθε μόλις πριν τρία χρόνια. Η δουλειά έγινε αργά, χωρίς βιασύνη, χωρίς κανένα άγχος και χωρίς εμπορική στόχευση, πιο πολύ σαν παιχνίδι.
* Θα μπορούσε να έχει συμβεί και στο επίπεδο των αντίστοιχων συγκροτημάτων σας, έστω παλαιότερα όταν εσείς είχατε ακόμα τους Ενδελέχεια, ή αυτό θα ήταν αδύνατον;
Ξέρεις καλά πως τα συγκροτήματα λειτουργούν λίγο σαν τα... ζευγάρια, η συνεργασία με ανθρώπους από την ίδια καλλιτεχνική πάστα θεωρείται μοιχεία, για να μην πω αιμομιξία! Βέβαια συνεργαστήκαμε κατά καιρούς με άλλους τραγουδιστές αλλά αυτό ήταν στο πλαίσιο κάποιας νέας κυκλοφορίας του γκρουπ και για ένα τραγούδι κατά περίπτωση.
* Ποιες βασικές και ουσιαστικές διαφορές, όχι στον τρόπο που δουλεύτηκε αλλά στο περιεχόμενό του, βλέπετε να έχει αυτός ο δίσκος τόσο με τη μέχρι τώρα δική σας δουλειά όσο και του Γρηγόρη Κλιούμη;
Δεν διαχωρίζω το περιεχόμενο από τον τρόπο εργασίας. To Κατρακύλες είναι μια δουλειά που έγινε χωρίς συγκρότημα και αυτή νομίζω είναι η ειδοποιός διαφορά. Δεν υπάρχει ο συλλογικός ήχος μιας ομάδας που μπορεί να οδηγήσει σε σωστές ή σε λάθος αποφάσεις. Υπάρχει ο ήχος των συνθετών των τραγουδιών, με αποτέλεσμα να αποτυπώνεται το ηχητικό περιβάλλον έτσι ακριβώς όπως το έχουν φανταστεί οι δημιουργοί και χωρίς καμιά περαιτέρω προσθήκη. Αυτό πάρ' το όπως θες, είτε θετικά είτε αρνητικά...
* Τι θεωρείτε ότι προσθέτετε μουσικά στον Γ. Κλιούμη και τι εκείνος σε εσάς;
Είναι κάτι που θα το κρίνουν οι ακροατές. Προσωπικά θα αναφερθώ στη χροιά της φωνής του Γρηγόρη, που έχει μια ηρεμία και μια αποστασιοποίηση που πάντα με γοητεύει. Ακόμα έχει προσθέσει μια blues διάθεση σε κάνα-δυο κομμάτια με τον τρόπο που παίζει κιθάρα, στοιχείο που απουσιάζει εντελώς από τη δική μου «φαρέτρα». Από την άλλη, η εμμονή μου στις λεπτομέρειες, τόσο ενορχηστρωτικά όσο και από άποψη παραγωγής, θα έλεγα ότι είναι ένα νέο στοιχείο στα τραγούδια που έχει ερμηνεύσει.
* Και, αντίστοιχα, πόσο εύκολο ή μη ήταν να συνδυαστείτε ερμηνευτικά και σε τι πιστεύετε ότι βοηθάει καθένας σας τον άλλο όσον αφορά σε αυτό το σκέλος;
Θεωρώ ότι ήταν το ευκολότερο σημείο της όλης παραγωγής. Οι φωνές μας έδεσαν χωρίς πολύ κόπο και πιστεύω το ίδιο και οι χροιές μας. Στα περισσότερα κομμάτια υπάρχουν αμιγείς διφωνίες, πράγμα που δεν συναντάται συχνά, τόσο στη δική μου δουλειά όσο και στου Γρηγόρη.
* Αν και υπάρχουν κάποια ηλεκτρικά, ακόμα και ακουστικά όργανα, οι ενορχηστρώσεις στην πλειοψηφία τους είναι ηλεκτρονικές. Η αιτία γι' αυτό ήταν λόγοι ανάγκης και οικονομίας ή ήταν επιλογή σας;
Νομίζω και τα δύο. Ξεκίνησε για λόγους οικονομίας αλλά στην πορεία μάς ενέπνευσε, τόσο ενορχηστρωτικά όσο και συνθετικά. Πάντως ο σκοπός ήταν το ηχητικό περιβάλλον να μοιάζει αναλογικό και τα όργανα φυσικά και αυτό νομίζω πως το έχουμε πετύχει σε μεγάλο βαθμό, με τη βοήθεια και του φίλου ηχολήπτη Γιάννη Πετρογιάννη που επιμελήθηκε την παραγωγή στο τελευταίο της στάδιο.
* Δυσκολευτήκατε, αλήθεια, δουλεύοντας για πρώτη φορά σε τέτοιο βαθμό με ηλεκτρονικά μέσα;
Καθόλου! Η μόνη μας έννοια ήταν ο ήχος να έχει φυσικότητα και τίποτα άλλο. Κατά τα άλλα, είχαμε τα χέρια λυμένα καθώς η όλη διαδικασία είχε μόνο δημιουργικό χαρακτήρα χωρίς να ανησυχούμε πολύ για τεχνικά θέματα που πολλές φορές είναι χρονοβόρα.
* Επειδή εσείς είστε που δίνετε περισσότερη έμφαση στο στιχουργικό σκέλος, η θεματολογία σας ήταν λίγο-πολύ η ίδια με αυτή που έχετε και στους Ευδαίμονες ή άλλη;
To Κατρακύλες είναι μια θεματική ενότητα έντεκα τραγουδιών με σαφή αναφορά στο σήμερα και στη νεοελληνική σκληρή πραγματικότητα, μέσα από το πρίσμα ενός Νεοέλληνα μέσης ηλικίας με κριτική διάθεση, και είναι όλα τους γραμμένα μεσούσης της κρίσης. Η διάθεση στους Ευδαίμονες ήταν περισσότερο «ευδαιμονική», κάτι που αποτελούσε συνειδητή επιλογή. Θα έλεγα πως το Κατρακύλες είναι ένας μουσικός «Υπόγειος».
* Είναι εύκολο να μεταφέρετε αυτό το project στη σκηνή ή είναι κάτι που δεν σας έχει απασχολήσει;
Μεταφέρθηκε ήδη με μεγάλη επιτυχία, με τη βοήθεια δύο νέων και ταλαντούχων μουσικών, του Θανάση Ζουρνή στα keyboards και του Θοδωρή Ντυλγέρη στην κιθάρα και το μπάσο. Αυτό έγινε μετά από πολλές και κοπιώδεις πρόβες και εύχομαι οι εμφανίσεις να συνεχιστούν και να πολλαπλασιαστούν.
* Ικανοποιημένος από τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ μετά από πέντε περίπου μήνες; Υπάρχουν πράγματα που περιμένατε αλλά δεν τα έχετε δει ακόμα να γίνονται;
Από μιαν αριστερή κυβέρνηση θα περιμένω πάντα περισσότερα. Δεν τρέφω αυταπάτες, τα προβλήματα θα είναι πάντα εδώ και θα περιμένουν λύσεις. Ακόμα και ένας άνθρωπος να πεινάει, ακόμα και ένας άνθρωπος να πονά, θα συνιστά πρόβλημα προς επίλυση. Δυστυχώς η εποχή μας είναι σκληρή, οι γονείς, οι παππούδες και οι προπάπποι μας έζησαν πολέμους αλλά εμείς ζούμε την αδηφαγία των ολιγαρχών και του παγκόσμιου κεφαλαίου. Ο πόλεμος είναι άνισος αλλά όχι κατ' ανάγκην χαμένος... Έχω πίστη στους αγώνες των λαών, ακόμα και αν είναι «μικροί» λαοί, «δίχως σπαθιά και βόλια».
* Με τον Γρηγόρη Κλιούμη τα είχαμε πει πρόσφατα, ποια είναι όμως τα δικά σας προσεχή σχέδια;
Χρειάζομαι επειγόντως ένα διάστημα ξεκούρασης και ανασύνταξης δυνάμεων από δημιουργικής πλευράς. Έχω τη διάθεση να παίξω το Κατρακύλες όσο το δυνατόν περισσότερο γιατί το χαίρομαι και νιώθω καλά. Ξαναγυρνώντας, μετά από πέντε χρόνια, στα τύμπανα έχω και την ανάγκη να τα... κοπανάω συχνότερα!
Και κάτι μας λέει ότι αυτό ακριβώς θα συμβεί αρκετά στο προσεχές μέλλον...
