Αυτές τις δύσκολες ώρες, που στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης ουσιαστικά διακυβεύεται ολόκληρο το κοινωνικό ευρωπαϊκό οικοδόμημα, εικάζουμε με ασφάλεια ότι ο Κώστας Φιλίνης θα ήταν εδώ στην "Αυγή", με το γαλάζιο πουκάμισο και τα μανίκια σηκωμένα, καθισμένος πάνω σε ένα από τα γραφεία μας, με την πίπα στο χέρι, θα μας μιλούσε και θα μας άκουγε. Θα είχε να συνεισφέρει στη σκέψη και στα κείμενά μας, στους προβληματισμούς και την αγωνία μας. Αντ' αυτού, ενάμιση περίπου χρόνο μετά τον θάνατό του, πολύτιμο δώρο πάνω στο γραφείο μας στέκεται το βιβλίο που καιρό περιμέναμε. Κώστας Φιλίνης. Ένας διανοούμενος της δράσης. Κείμενα θεωρίας και πολιτικής. Ο αφιερωματικός τόμος, που συμπυκνώνει την πολιτική του δράση και τη θεωρητική του διαδρομή, φιλοτεχνημένος από τους Βαγγέλη Καραμανωλάκη, Κατερίνα Λάμπρου, Γιάννη Μπαλαμπανίδη και Τάσο Τρίκκα, υπό την εκδοτική ταυτότητα των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς και των εκδόσεων Θεμέλιο, κυκλοφορεί από σήμερα σε όλα τα βιβλιοπωλεία.
Υπό τον εύστοχο αυτό τίτλο, "ένας διανοούμενος της δράσης", και με τον Κώστα Φιλίνη στο ποδήλατο να κυριαρχεί στο εξώφυλλο, ο τόμος επαναφέρει στο προσκήνιο μια εμβληματική προσωπικότητα της ελληνικής κομμουνιστικής και ανανεωτικής Αριστεράς. Ωστόσο δεν αποτελεί μόνο επιβαλλόμενο φόρο τιμής σε έναν πολιτικό και στοχαστή που τίμησε με το έργο και τη δράση του την ανανεωτική Αριστερά, αλλά πρωτίστως "πολύτιμο εργαλείο αναστοχασμού σε μια κρίσιμη στιγμή, την ώρα που η Αριστερά για πρώτη φορά στην ιστορία του ελληνικού κράτους έχει αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας. Ο ρηξικέλευθος αλλά νηφάλιος στοχασμός, ο συνεχής διάλογος με την πολιτική συγκυρία, η διαρκής έγνοια για την κατανόηση της σύγχρονης κοινωνίας, το ήθος και η αίσθηση του μέτρου που χαρακτηρίζουν αυτά τα κείμενα αποτελούν σήμερα, περισσότερο από ποτέ, αναγκαίες υποθήκες στην κοινή υπόθεση για την κατάκτηση ενός καλύτερου μέλλοντος", όπως αναφέρει στο προλογικό του σημείωμα ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης.
Σκιαγραφεί "μια από εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις ανθρώπων που στη διαδρομή του βίου τους, πολιτικού και πνευματικού, μπορεί κανείς να διαβάσει την πορεία μιας ολόκληρης εποχής", όπως σημειώνουν οι Κατερίνα Λαμπρινού και Γιάννης Μπαλαμπανίδης, αλλά και έναν άνθρωπο που, όπως σημειώνει στο επίμετρό του ο Τάσος Τρίκκας, "συγκεντρώνει στο πρόσωπό του τα χαρακτηριστικά του οργανικού διανοούμενου όπως τα περιγράφει ο Γκράμσι. Αρχίζοντας από το κυριότερο -τον οργανικό δεσμό του με το κίνημα της εργατικής τάξης και του λαού-, στο οποίο έμεινε πιστός 'έως θανάτου'. Δεσμός που υπήρξε το αποτέλεσμα συνειδητής, υπεύθυνης επιλογής, αποκλειστικής, μέχρι του σημείου της παραίτησης από τα προσίδια στην ταξική του καταγωγή προνόμια".
Τα κείμενα του τόμου, άρθρα, εισηγήσεις, παρεμβάσεις, είναι κείμενα που φέρνουν στις σελίδες τους τον απόηχο των συνθηκών μέσα στις οποίες δημιουργήθηκαν. Γραμμένα στις φυλακές ή για τις μακρές κομματικές συνεδριάσεις και τις προεκλογικές συγκεντρώσεις, αποτυπώνουν τη μοναξιά του εγκλεισμού, την οχλαγωγία των κομματικών συνελεύσεων, την ένταση της πολιτικής διαφωνίας, τον αναστοχασμό του γραφείου. Αρκετά από τα κείμενα του τόμου είναι ανέκδοτα, όπως η περίφημη απολογία του στο στρατοδικείο τον Απρίλιο του 1960, όπου δικάστηκε με 13 ακόμα μέλη του ΚΚΕ, με την κατηγορία της κατασκοπείας βάσει του νόμου 375 και ενώ ήταν προφυλακισμένος ήδη από τον Αύγουστο του 1955, κατά την οποία αποδομεί ένα προς ένα τα επιχειρήματα του στρατοδίκη. Είναι όμως και κείμενα δημοσιευμένα σε δυσπρόσιτα πλέον περιοδικά και εφημερίδες. Ως corpus αποτυπώνουν με ακρίβεια την πολυπλευρικότητα της σκέψης και των ενδιαφερόντων του, τη ζωντάνια και την ενάργεια του στοχασμού του, τη φρεσκάδα της ματιάς του πάνω στα γεγονότα, τη διασύνδεση της θεωρητικής του ανάλυσης με την πολιτική πράξη και εν τέλει τη διασύνδεση του ίδιου ως διανοουμένου με την ενεργό δράση.
Πολύτιμα τεκμήρια από το προσωπικό αρχείο του Κώστα Φιλίνη ενεχείρισε στην εκδοτική ομάδα η γυναίκα του Ζωή Σβώλου και αμέριστη βοήθεια προσέφερε η κόρη του Άννα Φιλίνη. Ο αναγνώστης θα συναντήσει επίσης στις σελίδες του σπάνιο φωτογραφικό υλικό.
Πόλυ Κρημνιώτη
