Στην αίθουσα του Βωμού του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, δίπλα από το αγαλματάκι του αθέατου μουσείου εκτίθεται από χθες η γλυπτή κεφαλή του Ερμή Προπυλαίου, που επαναπατρίστηκε στη χώρα μας μετά την επιτυχή εκ μέρους του υπουργείου Πολιτισμού διεκδίκησή της από τον δημοπρατικό οίκο Μπόναμς, όπου επρόκειτο να δημοπρατηθεί, και τη χρηματοδότηση της επιστροφής της από την Περιφέρεια Αττικής. Η ισχύς εν τη ενώσει, λοιπόν, απέναντι στη μεγάλη μάστιγα της πολιτιστικής κληρονομιάς και της χώρας μας, την παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών, έφερε χθες στο ΕΑΜ τον αναπληρωτή υπουργό Πολιτισμού Νίκο Ξυδάκη και την περιφερειάρχη Αττικής Ρένα Δούρου στην παρουσίαση της κεφαλής του Ερμή να επαναβεβαιώνουν τη συνεργασία των δύο κρατικών φορέων προς όφελος του Πολιτισμού, όπως τόνισαν αμφότεροι. Για την "πρώτη μιας ευρύτερης συνεργασίας" έκανε λόγο ο αναπληρωτής υπουργός Πολιτισμού. "Να λοιπόν που υπάρχουν κλεμμένα που επιστρέφουν στη χώρα μας και διεκδικήσεις που είναι επιτυχείς" είπε με νόημα η περιφερειάρχης Αττικής.
Η γλυπτή κεφαλή, έργο μοναδικής τέχνης του σπουδαίου γλύπτη της αρχαιότητας και μαθητή του Φειδία Αλκαμένη, που ήταν τοποθετημένη στη νότια πτέρυγα των Προπυλαίων στην Ακρόπολη των Αθηνών χρονολογείται στους ρωμαϊκούς χρόνους (1ος - 2ος αι. μ.Χ.). Είχε κλαπεί προ ετών και επρόκειτο να δημοπρατηθεί τον περασμένο Οκτώβριο από τον οίκο Μπόναμς. Η άμεση κινητοποίηση και τα αδιάσειστα στοιχεία ωστόσο που προσκόμισε το υπουργείο Πολιτισμού ανάγκασαν τον ιδιοκτήτη του έργου να το παραδώσει στις ελληνικές αρχές. Έτσι, μετά το Λονδίνο, όπου φυλασσόταν στην πρεσβεία μας έως την περασμένη εβδομάδα, η κεφαλή έφτασε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο όπου θα εκτεθεί για τουλάχιστον ένα μήνα.
"Αυτός ο επαναπατρισμός αποτελεί μεγάλη επιτυχία των Ελλήνων αρχαιολόγων και αποδεικνύει ότι η Αρχαιολογική Υπηρεσία μπορεί να είναι αποτελεσματική όταν υπάρχει βάση και τεκμηρίωση" είπε ο Νίκος Ξυδάκης προσθέτοντας ότι "αν και η κεφαλή του Ερμή δεν ήταν καταγεγραμμένη στα μητρώα της, η Αρχαιολογική Υπηρεσία έκανε την απαραίτητη επιστημονική τεκμηρίωση με τέτοια αδιάσειστα στοιχεία, ώστε ο βρετανικός οίκος δημοπρασιών Μπόναμς να υποχρεωθεί να αποσύρει την κεφαλή του Ερμή από τη δημοπρασία του περασμένου Οκτωβρίου". Τόνισε μάλιστα ότι πολύ συχνά οι πωλητές υποστηρίζουν ότι ένα αντικείμενο αποκτήθηκε προ του 1970 - χρονολογία που έχει καθορίσει η Συνθήκη της Χάγης, προκειμένου να δυσχεράνουν τον εντοπισμό παράνομα εξαχθεισών αρχαιοτήτων. Ως ένα τέτοιο παράδειγμα πρότερης του 1970 χρονολόγησης ανέφερε και τα μικρά ειδώλια από τερακότα που δημοπρατεί ο οίκος Σόθμπις, περιγράφοντάς τα ως προερχόμενα από την Αμφίπολη, «χωρίς κάτι τέτοιο να τεκμαίρεται από πουθενά», όπως είπε ο υπουργός. Πολύ συχνά, μάλιστα, οι περιγραφές για την προέλευσή τους "είναι θολές προκειμένου να δυσκολεύουν το έργο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας", όπως στην προκειμένη περίπτωση εξηγούσαν στην υποσημείωση ότι τα ειδώλια ανήκαν στη συλλογή χήρας τα οποία βρέθηκαν σε γαλλική αγορά τέχνης πριν το 1964.
"Η προσπάθεια που καταβάλλει η ελληνική πλευρά είναι διαρκής κι έχει προσδόσει κύρος στη χώρα μας στους διεθνείς οργανισμούς" είπε ο αναπληρωτής υπουργός, κάνοντας αναφορά στην πρόσφατη 3η συνάντηση των κρατών - μελών της Σύμβασης της UNESCO του 1970, όπου έτυχε ομόφωνης αποδοχής η ελληνική πρότασή για τη διεθνή διακήρυξη κατά της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών.
Όσο για τη συνδρομή της Περιφέρειας αλλά και της κυρίας Δούρου, τόνισε ότι "υπήρξε αποφασιστική", πολλώ δε μάλλον που η χρηματοδότηση του επαναπατρισμού γίνεται "σε μια ασθενική εποχή από καχεκτικά οικονομικά". Πρόσθεσε επίσης ότι "είναι μάλιστα το πρώτο βήμα από ένα ευρύτατο δίκτυο συμπράξεων, που θα ξεδιπλωθούν μπροστά μας τους επόμενους μήνες". Άλλωστε, η χρηματοδότηση του επαναπατρισμού, που ανέρχεται στις περίπου 5.000 ευρώ, γίνεται "σε μια ασθενική εποχή από καχεκτικά οικονομικά".
Από την πλευρά της, η περιφερειάρχης Ρένα Δούλου έκανε λόγο για μια "αποτελεσματική συνεργασία δύο φορέων του ελληνικού κράτους, οι οποίοι δεν αρκέστηκαν στις εξαγγελίες", αλλά "προχώρησαν αυτό που ανέλαβαν να κάνουν δίχως μεγαλοστομίες και διαγκωνισμούς". Ο Πολιτισμός, πρόσθεσε, "δεν μπορεί να είναι μια παράπλευρη απώλεια στην κρίση χρέους της πατρίδας μας. Αντίθετα, είναι εκείνος ο παράγων που θα επιτρέψει στη χώρα να τροχοδρομήσει με αξιοπρέπεια". Προανήγγειλε, τέλος, "περισσότερες γέφυρες Πολιτισμού μεταξύ κεντρικών φορέων και των τοπικών κοινωνιών".
Η διευθύντρια του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Μαρία Λαγογιάννη, αναφερόμενη στην κεφαλή του Ερμή, η οποία απεικονίζει τον θεό ως οδηγό των ανθρώπων, τόνισε ότι πρόκειται για τη δεύτερη από τις τρεις υποστάσεις του. «Η πρώτη είναι η ουράνια - είναι ο αγγελιοφόρος και απεσταλμένος των θεών. Και η τρίτη είναι η χθόνια - είναι ο ψυχοπομπός". Παρούσα στο Αρχαιολογικό Μουσείο ήταν και η αν. γενική γραμματέας του υπουργείου Μαρία Βλαζάκη, άρτι αφιχθείσα από την Οτάβα του Καναδά, όπου παρέστη στα εγκαίνια της έκθεσης "Έλληνες. Από τον Αγαμέμνονα ώς τον Μέγα Αλέξανδρο", στα οποία παραβρέθηκαν περισσότερα από 1.000 άτομα. Εκεί ήταν επίσης και η γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ελένη Κόρκα.
Στο περιθώριο της συνέντευξης Τύπου, ο αν. υπουργός δεν έκρυψε την ενόχλησή του για το γεγονός της διαρροής του θέματος στον Τύπο την Παρασκευή, από συγκεκριμένους κύκλους, ωστόσο δεν έκρυψε το ενδιαφέρον του για την επόμενη μεγάλη έκθεση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου για την πρόσληψη της αρχαιότητας από τους περιηγητές του 19ου αι., η οποία θα γίνει σε συνεργασία με τη Βουλή των Ελλήνων για τη συμπλήρωση των 150 χρόνων του Μουσείου. Η έκθεση αναμένεται να εγκαινιαστεί στα τέλη Ιουνίου και, όπως έλεγε στον κ. Ξυδάκη η διευθύντρια του ΕΑΜ, τη σύζευξη των συλλογών του Μουσείου και των νεότερων συλλογών του κράτους θα συνοδεύουν "ακούσματα που είχαν στ' αφτιά τους οι περιηγητές από την πατρίδα τους και μουσικές που δείχνουν πώς προσλαμβάνουν τις μουσικές της Ελλάδας".
Πόλυ Κρημνιώτη
