"Η Ελλάδα έχασε έναν πολύτιμο φίλο". Με αυτά τα λόγια αντέδρασε ο Αλέξης Τσίπρας στην είδηση του θανάτου του μεγάλου Γερμανού συγγραφέα, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών τη Δευτέρα, στην κατοικία του στο Λίμπεκ της βόρειας Γερμανίας.
Ο νομπελίστας συγγραφέας υπήρξε για πολλά χρόνια η ενοχλητική συνείδηση της Γερμανίας, φέρνοντας διαρκώς τους συμπολίτες του αντιμέτωπους με το ναζιστικό παρελθόν της χώρας, στη λήθη του οποίου στηρίχτηκε το μεταπολεμικό "γερμανικό θαύμα". Αυτός ήταν και ο λόγος που δέχτηκε τόσες επιθέσεις όταν αποκάλυψε, το 2007, στην αυτοβιογραφία του με τίτλο Ξεφλουδίζοντας το κρεμμύδι, τη δική του συμμετοχή, κατά τη διάρκεια του πολέμου, σε ηλικία 16 ετών, στα Waffen SS.
Ο Γκύντερ Γκρας γεννήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 1927 στο Ντάντσιχ (το σημερινό Γκντανσκ). Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το 1945, συμμετείχε στις επιχειρήσεις της 10ης Μεραρχίας Τεθωρακισμένων SS μέχρι τον Απρίλιο, οπότε τραυματίστηκε, συνελήφθη από τους Αμερικανούς και βρέθηκε σε στρατόπεδο αιχμαλώτων.
Μετά τον πόλεμο εργάστηκε σε ορυχείο, ειδικεύτηκε ως λιθοξόος, ενώ αργότερα σπούδασε γλυπτική και γραφιστική. Θα κάνει την εμφάνισή του στα γράμματα με μια συλλογή ποιημάτων το 1956, για να ακολουθήσουν τρία θεατρικά έργα. Όμως το λογοτεχνικό έργο με το οποίο έγινε παγκοσμίως γνωστός, Το τενεκεδένιο ταμπούρλο, θα παρουσιαστεί το 1959 και μαζί με τα Γάτα και ποντίκι (1961) και Σκυλίσια μέρα (1963) θα αποτελέσουν την "Τριλογία του Ντάντσιχ".
Έχοντας συμμετάσχει στην ίδρυση της "Ομάδας 47", μαζί με τον Χάινριχ Μπελ και άλλους σημαντικούς αντιφασίστες συγγραφείς, θα ταχθεί αργότερα στο πλευρό του σοσιαλδημοκράτη Βίλι Μπραντ. Σταθερός υποστηρικτής του SPD, τελευταία ήταν υπέρμαχος του κοκκινοπράσινου συνασπισμού Σοσιαλδημοκρατών - Πρασίνων. Σφοδρός επικριτής του πολέμου στο Ιράκ, το 2012 χαρακτηρίστηκε ανεπιθύμητος από την ισραηλινή κυβέρνηση εξαιτίας ενός ποιήματος όπου κατηγορούσε το Ισραήλ ότι απειλεί την παγκόσμια ειρήνη. Το 2012 επίσης έγραψε ένα ποίημα συμπαράστασης στην Ελλάδα, με τίτλο "Η ντροπή της Ευρώπης"...
Σε συνέντευξή του στην ισπανική El Pais, που δημοσιεύτηκε μόλις χθες, ο Γκ. Γκρας σημείωνε: «Παντού υπάρχουν πόλεμοι. Αντιμετωπίζουμε τον κίνδυνο να κάνουμε τα ίδια λάθη όπως προηγουμένως. Και χωρίς να το αντιληφθούμε, μπορεί να βυθιστούμε σε έναν παγκόσμιο πόλεμο σαν να ήμασταν υπνοβάτες». Στην ίδια συνέντευξη μιλούσε για το βιβλίο που ετοίμαζε για το φθινόπωρο, σημειώνοντας: "Το να εργάζομαι όσο μπορώ περισσότερο με εξυπηρετεί για να αποδείξω στον εαυτό μου ότι επέζησα"...
Ανάμεσα στα πιο γνωστά έργα του βραβευμένου με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 1999 συγγραφέα, που μεταφράστηκαν και στα ελληνικά, είναι: Η πρόβα της εξέγερσης των πληβείων (1966), Ο Μπουτ το ψάρι (1977), Δυσοίωνα κοάσματα (1992), Γράφοντας μετά το Άουσβιτς (1993), Ένα ευρύ πεδίο (1995), Ο αιώνας μου (1999) και Σαν τον κάβουρα (2002).
Π. Παυλόπουλος: "Σύμβολο ανθρωπισμού και δικαιοσύνης"
«Ο Γκύντερ Γκρας χάραξε στη σύγχρονη παγκόσμια -και ιδίως ευρωπαϊκή- λογοτεχνία ανεξίτηλα σύμβολα ανθρωπισμού και δικαιοσύνης. Κι αυτό το βιώσαμε στον τόπο μας εντελώς πρόσφατα, μέσα από απτά δείγματα ανυπόκριτου και ανιδιοτελούς φιλελληνισμού, σε κρίσιμες για τον λαό μας στιγμές. Για την Ελλάδα και τους Έλληνες το έργο του συνιστά πραγματική πνευματική παρακαταθήκη» δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος για την απώλεια του νομπελίστα συγγραφέα.
Αλ. Τσίπρας: "Σημείο αναφοράς του ευρωπαϊκού πολιτισμού"
Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας δήλωσε: «Η απώλεια του Γκύντερ Γκρας αφορά κάθε πολίτη της Ευρώπης. Σήμερα χάσαμε ένα από τα σημεία αναφοράς του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Και η Ελλάδα έχασε έναν πολύτιμο φίλο που δεν δίστασε να σταθεί δίπλα στον ελληνικό λαό στις δύσκολες στιγμές της οικονομικής κρίσης, όταν τα στερεότυπά εναντίον της Ελλάδας βρίσκονταν στο απόγειό τους. Ο Γκύντερ Γκρας δεν υπήρξε μόνο ο νομπελίστας βιρτουόζος του λόγου, αλλά και ο μαχητικός διανοούμενος της δημοκρατικής και κοινωνικής στράτευσης. Το Τενεκεδένιο ταμπούρλο του είναι ανεξίτηλο ορόσημο της ευρωπαϊκής πολιτικής και αντιφασιστικής λογοτεχνίας. Στους δικούς του ανθρώπους, σε όλους και όλες που τον αγάπησαν, εκφράζω την ειλικρινή και βαθιά μου θλίψη».
