Την ημέρα των γενεθλίων του Μιχάλη Κατζουράκη επέλεξε το Μουσείο Μπενάκη να εγκαινιάσει την αναδρομική έκθεσή του με τίτλο Παραλλαγές 1954-2014, στην οποία παρουσιάζεται θεματικά το έργο μιας ολόκληρης εξηκονταετίας.
Πρόκειται για μια έκθεση που επιδιώκει να επικεντρωθεί στη διερεύνηση της σχέσης του γεννημένου το 1933 στην Αλεξάνδρεια καλλιτέχνη με τη φωτογραφία. Αναζητώντας, όμως, τις φωτογραφικές αφορμές που οδήγησαν στα ζωγραφικά έργα, η έκθεση, που επιμελήθηκε ο Χριστόφορος Μαρίνος, αφήνει τον θεατή να ρίξει απλόχερα τη ματιά του στην "κουζίνα" του καλλιτέχνη. Έτσι η εικαστική εργασία του Μ. Κατζουράκη, όπως την αφηγείται η έκθεση Παραλλαγές, συνδέεται άρρηκτα με την έννοια του αρχείου, παρουσιάζοντας παράλληλα και τις δοκιμές, τα αρχικά σχέδια ή όσα απέρριψε ο εικαστικός μέχρι να καταλήξει στο τελικό έργο.
Τοίχοι, παράθυρα, ανοίγματα και κλεισίματα, αλλά και αιχμές μαζί με καμπύλες στα γλυπτά του, κυριαρχούν στην έκθεση. Αποτελούν τα ίχνη των ανθρώπων πάνω στον αστικό χώρο, θέμα που κυριαρχεί στη ζωγραφική του Μ. Κατζουράκη. Ταυτόχρονα, όμως, ίχνη της μνήμης, ατομικής πρωτίστως αλλά και συλλογικής. Έτσι, στην είσοδο δεσπόζει ένας λευκός τοίχος με σπασμένα γυαλιά στο πάνω μέρος του, ένας τοίχος που ο ζωγράφος συναντούσε καθημερινά, στα τέλη της δεκαετίας του '40, στις διαδρομές του έξω από το Αρσάκειο...
Στη συνέχεια μπορεί να δει κανείς έργα επηρεασμένα από τα "πεδία που τίμησε ισότιμα, της ζωγραφικής, της αρχιτεκτονικής και του ντιζάιν", όπως σημείωσε ο Άγγελος Δεληβορριάς παρουσιάζοντας τον καλλιτέχνη, καθώς η χτισμένη κατασκευή αποτελεί βασικό δομικό στοιχείο πολλών από τα έργα που παρουσιάζονται.
Το ίδιο και οι εναποθέσεις υλικών, οι σωροί αντικειμένων, όπως καυσόξυλα, καφάσια, κασόνια, βιβλία, που μετατρέπονται, μέσα από τη διαδικασία της αφαίρεσης, σε μια ποιητική γεωμετρία με αναφορές στην αμερικανική αφαιρετική ζωγραφική...
Η Λήμνος, το νησί των καλοκαιριών της παιδικής του ηλικίας, τα κρουαζιερόπλοια, στη διακόσμηση των οποίων δούλευε μαζί με τη γυναίκα του Αγνή και τον Φρέντυ Κάραμποτ (με τους οποίους είχε, τη δεκαετία του 1950, το διαφημιστικό γραφείο Κ&Κ), αλλά και τα ρημαγμένα από την εγκατάλειψη και την κρίση κτήρια που συναντά στις περιπλανήσεις του στις γειτονιές της Αθήνας, αποτελούν μέρος του "μνημονικού αρχείου" που επεξεργάζεται ο Μιχάλης Κατζουράκης.
Η αφήγηση ολοκληρώνεται όπως άρχισε: με έναν τοίχο σπαρμένο σπασμένα γυαλιά και την αυτοπροσωπογραφία του καλλιτέχνη στον διάδρομο ενός ερειπωμένου σπιτιού...
Η έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς θα διαρκέσει έως τις 5 Απριλίου.
Σπύρος Κακουριώτης
