Ένα χάλκινο δόρυ μήκους 2,20 μ. που πιθανώς ανήκει σε άγαλμα, μια άγκυρα, ένα χάλκινο εξάρτημα από τις κλίνες οι οποίες είχαν εκτεθεί πρόσφατα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο μαζί με τον περίφημο Μηχανισμό των Αντικυθήρων και συστάδες αμφορέων, τα νέα ευρήματα δηλαδή της ενάλιας έρευνας του ναυαγίου των Αντικυθήρων περίμεναν να δουν βιντεοσκοπημένα και ν' ακούσουν γι' αυτά από την ερευνητική ομάδα στην εκδήλωση που πραγματοποίησαν οι χορηγοί της, την Παρασκευή στα Κύθηρα.
Έκπληκτοι ωστόσο οι παρευρεθέντες στην εκδήλωση άκουγαν από τους διοργανωτές ότι το υπουργείο Πολιτισμού απαγόρευσε κάθε είδους ανακοίνωση προκειμένου να προβεί επισήμως σε ανακοινώσεις ο ίδιος ο υπουργός Κώστας Τασούλας. "Η εκδήλωση αυτή γίνεται υπό το καθεστώς λογοκρισίας" είπε χαρακτηριστικά ο Πάνος Λασκαρίδης, πρόεδρος του Ιδρύματος Λασκαρίδη, που έχει διαθέσει τη θαλαμηγό "Γλάρος" για τις ανάγκες της έρευνας.
Την Παρασκευή το βράδυ στα Κύθηρα λοιπόν γράφτηκε μια ακόμα λαμπρή σελίδα στο βιβλίο των πρωτοφανών επικοινωνιακών μεθόδων που έχει εγκαινιάσει η κυβέρνηση με την ανασκαφή της Αμφίπολης. Τα σπουδαία ευρήματα της έρευνας, που πραγματοποιείται τα τελευταία δύο χρόνια στον υποθαλάσσιο χώρο των Αντικυθήρων, φαίνεται πως αποτελούν το νέο "παιχνιδάκι" στα χέρια της επικοινωνιακής ομάδας του ΥΠΠΟΑ προς άγραν πολιτικών εντυπώσεων και ψήφων επίσης!
Φημολογείται μάλιστα ότι οι ανακοινώσεις του Κ. Τασούλα πρόκειται να γίνουν την Πέμπτη, μεσούσης της συζήτησης και μία ημέρα πριν από την ψηφοφορία για την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. Μια κυβέρνηση που, όπως φαίνεται, κινείται πλέον μεταξύ ενός τάφου και ενός ναυαγίου...
Παρ' ότι την πρακτική εγκαινίασε ο πρωθυπουργός στην Αμφίπολη, η επιστημονική κοινότητα και μαζί της κάθε σώφρων πολίτης στιγματίζουν το πρωτοφανές και πέραν πάσης δεοντολογίας γεγονός μία κυβέρνηση να επιμένει να ανακοινώνει η ίδια αντί των αρχαιολόγων τα σημαντικά ευρήματα αρχαιολογικών ερευνών, επίγειων ή ενάλιων. Να καπηλεύεται δηλαδή μια ακόμα επιστημονική διαδικασία.
"Η πρόσφατη διαδικασία ενημέρωσης που επελέγη αποτελεί πραγματικό ναυάγιο. Η ανερμάτιστη μεθόδευση του υπουργείου έπεσε σε 'ξέρα' απογοητεύοντας μεγάλους διεθνείς χορηγούς, δημοσιογράφους και πλήθος επισκεπτών απ' όλα τα μέρη της γης, που ανέμεναν με εξαιρετικό ενδιαφέρον τις ανακοινώσεις των ερευνητών, που δεν έγιναν ποτέ. Η πολιτιστική μας κληρονομιά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εμπλέκεται σε πολιτικές σκοπιμότητες ούτε να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης" σημειώνει ο αντιπεριφερειάρχης Νήσων Παναγιώτης Χατζηπέρος.
Η πρώτη έρευνα στον υποθαλάσσιο χώρο των Αντικυθήρων ξεκίνησε στη δεκαετία του '70 από τον Ζακ Υβ Κουστώ μαζί με Έλληνες αρχαιολόγους και σε συνεργασία με το υπουργείο Πολιτισμού. Τότε ο Κουστώ και οι αρχαιολόγοι έκαναν μια τομή, μια μικρή ανασκαφή, που θεωρείται ότι έδωσε το λάκτισμα για τη γένεση της ενάλιας αρχαιολογίας στην Ελλάδα. Η ανασκαφή στο ναυάγιο των Αντικυθήρων έγινε αφορμή για την ίδρυση το 1976 της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων.
Η νέα συστηματική έρευνα στον υποθαλάσσιο χώρο των Αντικυθήρων πραγματοποιείται τα τελευταία δύο χρόνια από την Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων και το αμερικανικό Ινστιτούτο Woodshole. Με τα μέσα που διαθέτει σήμερα η τεχνολογία μπορεί να γίνει ανασκαφή σε ευρεία κλίμακα, έτσι φέτος αποτυπώθηκε ψηφιακά με τηλεκατευθυνόμενο όχημα και σαρώθηκε με ανιχνευτές μετάλλων ο χώρος του ναυαγίου, ένα πλάτωμα στον βυθό, σε βάθος περίπου 55 μέτρων, όπου βρέθηκαν τα αντικείμενα που θα παρουσιάζονταν την Παρασκευή.
Το γεγονός ότι έχει χαρτογραφηθεί μια μεγάλη έκταση, στην οποία περιλαμβάνεται και η τομή του Κουστώ, κάνει τους αρχαιολόγους να αισιοδοξούν ότι σε τόσον όγκο άμμου μπορεί να εκτείνεται το υπόλοιπο φορτίο του ίδιου πλοίου. Το μεγάλο στοίχημα, μάλιστα, είναι αν η συγκεκριμένη ανασκαφή θα φέρει στο φως και άλλα μέρη του περίφημου μηχανισμού των Αντικυθήρων, τα οποία θα φωτίσουν ακόμα περισσότερο την επιστημονική κοινότητα, για τη χρήση και τη λειτουργία του μηχανισμού.
Η έρευνα θα συνεχιστεί αρκετά χρόνια ακόμα. Άλλωστε τη φετινή χρονιά η ερευνητική ομάδα ταλαιπωρήθηκε από τους ισχυρούς ανέμους που έπνεαν στην περιοχή και δεν επέτρεψαν τη χρήση της ειδικής ρομποτικής κατασκευής που έχει στη διάθεσή της, η οποία δίνει τη δυνατότητα παραμονής των αρχαιολόγων στον βυθό για πολλές ώρες, όπως επίσης και της ασφαλούς ανάδυσής τους χωρίς την πολύωρη διαδικασία αποσυμπίεσης. Η κατασκευή έφτασε στα Αντικύθηρα την Κυριακή και καταδύθηκε την ίδια μέρα.
Η ερευνητική ομάδα μαζί με τους τεχνικούς του Ινστιτούτου θα δοκιμάσουν επίσης να προσαρμόσουν τη στολή αυτή για τις ανάγκες των υποβρύχιων ανασκαφικών εργασιών ώστε να μπορέσει να βοηθήσει την ανασκαφή. Η έρευνα είναι προγραμματισμένο να συνεχιστεί μέχρι τις 15 Οκτωβρίου, το θέμα όμως είναι αν θα βοηθήσει ο καιρός, αφού σύμφωνα με τη Μετεωρολογική Υπηρεσία από την Πέμπτη και μετά αναμένεται να πνέουν ισχυροί άνεμοι στην περιοχή.
Φαίνεται πάντως πως οι θεοί της αρχαιολογίας βάζουν το χέρι τους, γιατί, αν επιβεβαιωθεί η μετεωρολογική υπηρεσία, η κυβέρνηση θα περιοριστεί να ανακοινώσει αυτά που ήδη έχουν δει το φως της δημοσιότητας.
Πόλυ Κρημνιώτη
