Live τώρα    
Οι λέξεις είναι τα παυσίπονα της ιστορίας
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

Οι λέξεις είναι τα παυσίπονα της ιστορίας

Ευθύς εξαρχής ο Κώστας Βούλγαρης το είχε πει, και το επαναλάμβανε τακτικά, ότι τα βιβλία του εντάσσονται σε έναν ανοιχτό αφηγηματικό κύκλο. Ο ίδιος τον ονόμασε "Το εμφύλιο σώμα", τίτλος δηλωτικός του διαρκούς αναστοχασμού πάνω στην ιστορία, τη γλώσσα, τη λογοτεχνία, αλλά και τόπος σύζευξης ενός διαλόγου όχι γι' αυτά που μας ενώνουν αλλά γι' αυτά που μας χωρίζουν. Μέσα από τις αντιθέσεις εξάλλου προχωρά η ιστορία και η λογοτεχνία επίσης μαζί με τη γλώσσα. Ωστόσο σήμερα ο Κώστας Βούλγαρης υποστηρίζει ότι "Το εμφύλιο σώμα" ως βιβλίο πλέον που ανασυνθέτει την μέχρι τώρα πεζογραφική διαδρομή του "ολοκληρώνει μια αφηγηματική πρόταση και μια ματιά στην ιστορία". Έτσι "Το εμφύλιο σώμα", που μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, περιέχει ολόκληρα και αυτούσια "Τα άλογα της Αρκαδίας", "Ο Καρτέσιος στην Τρίπολη" και "Στο όνειρο πάντα η Πελοπόννησο", και επίσης αυτούσια μέρη, κεφάλαια ή σπαράγματα από όλα τα υπόλοιπα βιβλία ή και κείμενα του συγγραφέα.

Πολυφωνική μεταμυθοπλασία χαρακτηρίζει "Το εμφύλιο σώμα" ο συγγραφέας του εξηγώντας ότι "περιλαμβάνει αυτούσια κομμάτια της πραγματικότητας διά των φωνών της ιστορίας οι οποίες εκβάλλουν και μιλούν μέσα στο λογοτεχνικό κείμενο". Ακόμα ευκρινέστερα το διαπιστώνουμε στα δύο τελευταία κεφάλαια του βιβλίου όπου συντελείται η αφηγηματική σύνθεση στην οποία μετέχουν ως ισότιμα μέλη τόσο οι παραπομπές στα κείμενα που έχουν γραφτεί από άλλους για τα βιβλία του Κώστα Βούλγαρη, όσο και η κατατεθειμένη αφηγηματική τεχνική του ίδιου. "Με αυτή την έννοια είναι ένα καινούριο βιβλίο και ταυτόχρονα ένα βιβλίο που συντίθεται από τα προηγουμενα", λέει. "Όλοι παίρνουμε στοιχεία και πληροφορίες, συχνά από τα ίδια κείμενα" εξηγεί, "όμως η πολυφωνική μεταμυθοπλασία χρειάζεται κάτι περισσότερο: τις φωνές της ιστορίας, όπως υπάρχουν σε κάθε είδους κείμενο. Αυτές μεταφέρει στον λόγο τού μεταμυθοπλαστικού αφηγήματος, κάποτε και 'αυτούσιες'. Αυτές οι φωνές είναι οι 'χαρακτήρες' μου, που ποτέ δεν είναι 'ολοκληρωμένοι' και αρραγείς, όπως άλλωστε παρατήρησαν κάποιοι. Μάλιστα, ο κάθε 'χαρακτήρας' συντίθεται από θραύσματα πολλών φωνών. Κάθε μία απ' αυτές τις φωνές έχει τον δικό της ήχο, τον δικό της ρυθμό, τη δικιά της αγωνία, δηλαδή όλα όσα συνθέτουν τη δικιά της μορφή, τη δικιά της αλήθεια, έστω κι αν τα λόγια της άλλα σήμαιναν στην πρότερη ζωή της. Είναι βασανιστική η διαδικασία να διαλέξεις τις φωνές και να τις συνταιριάξεις. Πολλές απ' αυτές θα πρέπει να τις μάθεις να συνυπάρχουν, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο. Αλλά και όταν επιλέγω να συνομιλήσω με κείμενα της τέχνης του λόγου, περιορίζομαι στον διάλογο, συχνά δε στην αντιπαράθεση με συνοδοιπόρους στο είδος της πολυφωνικής μεταμυθοπλασίας, όπως π.χ. με τον Γιάννη Πάνου και τον Θανάση Βαλτινό, αφού η περιπέτεια της γραφής είναι περιπέτεια και διεκδίκηση της μορφής, μέχρι εσχάτων. Συχνότερα όμως, και μάλλον συστηματικά, συνομιλώ ανοικτά με τη συμπορευόμενη ποίηση, αναγκάζοντας έτσι τον ποιητικό λόγο να απεκδυθεί την ιστορική αίγλη τού είδους και να δοκιμαστεί ως γυμνό κείμενο, μέσα σε ένα καινούριο γυμνό κείμενο, στο οποίο είναι εμφανείς οι ραφές που συνδέουν τα άπειρα κομμάτια τού σώματός του. Τέλος, είναι φυσικό και τα δικά μου κείμενα, αφηγηματικά και δοκιμιακά, να τα αντιμετωπίζω ως υλικά για επόμενα δικά μου κείμενα, αφηγηματικά ή δοκιμιακά, αδιακρίτως, μαζί με τα κείμενα των άλλων".

Με μοντέρνο αφηγηματικό τρόπο αλλά σε διαρκή διάλογο με την ιστορία, "Το εμφύλιο σώμα" ενσωματώνει τη διαρκή αναμέτρηση με το παρελθόν έτσι όπως τη συνθέτει ο χρόνος, η μνήμη, το ειπωμένο και το ανιστόρητο. "Το παρελθόν είναι αιχμηρό, δύσκολα γίνεται ιστορία", μας λέει ο συγγραφέας. "Γράφουμε πάντα με την ελπίδα πως το ιστορούμενο είναι μόνο ένα τμήμα της μεγάλης επικράτειας της ανιστόρητης πραγματικότητας. Οι λέξεις είναι τα παυσίπονα της ιστορίας. Λειώνουν κι αυτές, μέσα στην περιπέτεια της γλώσσας. Τότε, το ανιστόρητο βρίσκει την ευκαιρία να αποδράσει, να συναντήσει τους παλιούς καλούς γνωστούς του: τα γεγονότα" επισημαίνει ο Κ. Βούλγαρης, και συνδέοντας το περασμένο με το τωρινό υπογραμμίζει πως "ζούμε μια μετάβαση, η σκέψη και η τέχνη ξεπερνούν τις μορφές που είχαν μέχρι τώρα, κερδίζοντας καινούριες. Ολόκληρη η μάζα των παραστάσεων και των εννοιών, ό,τι συγκρατούσε τον κόσμο, διαλύεται και καταρρέει σαν μια ονειρική εικόνα.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΥΝΔΡΟΜΩΝ
ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ 2.0