Ένα κείμενο με αφορμή την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος θα μπορούσε να αφιερωθεί στα εκατοντάδες «φιλέτα» που ξεπουλά το ΤΑΙΠΕΔ έναντι ευτελούς τιμήματος, στην καθυστέρηση της κατάρτισης και κύρωσης των δασικών χαρτών, η οποία αποδεδειγμένα συμβάλλει στη μείωση του ποσοστού των εμπρησμών, να μιλήσει για τη σχεδιαζόμενη καταστροφή των ακτών από τη δήθεν τουριστική ανάπτυξη του all inclusive, να αναδείξει την εισβολή των Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών στην αγροτική πραγματικότητα της Ε.Ε. και της κουζίνας μας, να θυμίσει τη φονική αιθαλομίχλη που κατακλύζει εδώ και δύο χρόνια τα αστικά κέντρα της χώρας, να επανέλθει στην πολιτική ιδιωτικοποίησης του νερού, να καταγγείλει την ασκούμενη πολιτική στην αποκομιδή των απορριμμάτων, να αναλύσει το ενεργειακό μείγμα της χώρας, να αναφερθεί στις προοπτικές της αγροτικής παραγωγής με δεδομένη την κλιματική αλλαγή, να αναδείξει το ζήτημα της καταστροφής του χημικού οπλοστασίου της Συρίας στην «κλειστή» Μεσόγειο Θάλασσα εν πλω, να μιλήσει για τη συνεχιζόμενη πυρηνική απειλή στη γειτονιά μας και ο κατάλογος δεν έχει τέλος. Εδώ προφανώς δεν θα καταπιαστούμε με τα παραπάνω ζητήματα χωριστά, αλλά θα τα δούμε ως ολότητα αναδεικνύοντας τις προϋποθέσεις για ένα νέο υπόδειγμα ανάπτυξης με σεβασμό στο περιβάλλον.
Η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης σε όλες τις πτυχές οργάνωσης της παγκόσμιας, της ευρωπαϊκής, της ελληνικής οικονομίας αλλά και της κοινωνικής πραγματικότητας είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για να μιλήσουμε για το περιβάλλον, όχι ως κάτι θεματικό σε μια ευρεία ατζέντα ζητημάτων, αλλά ως προϋπόθεση και ως αξία, με σεβασμό, ως κάτι πάνω στο οποίο μπορεί να οικοδομηθεί η ανθρώπινη ευημερία και η πρόοδος.
Η περιβαλλοντική κρίση που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη αποτελεί την μεγαλύτερη πρόκληση για την ανθρωπότητα τον 21o αιώνα. Σύμφωνα με αναλυτές θα αποδειχτεί η πιο ταξικά φορτισμένη μεταβολή, η οποία θα συντρίψει φτωχούς λαούς, αλλά ακόμα και φτωχούς πολίτες που κατοικούν σε εύρωστες οικονομικά χώρες. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι ο αγώνας για την αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής κρίσης είναι αγώνας για δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, ισότητα, είναι αγώνας για παγκόσμια δημοκρατία.
Η ανάγκη για οικολογική ανασυγκρότηση της οικονομίας, ελληνικής και ευρωπαϊκής, απαιτεί νέο πρότυπο για την κοινωνική οργάνωση, την κατανάλωση, την παραγωγή, την εργασία και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και των λαών. Η περιβαλλοντική κρίση συμπυκνώνει όλες τις αντιφάσεις ενός στρεβλού αναπτυξιακού προτύπου που κυριάρχησε στον σύγχρονο κόσμο.
Η Αριστερά του 21ου αιώνα που διεκδικεί να αλλάξει τους πολιτικούς συσχετισμούς σε τοπικό, υπερτοπικό και παγκόσμιο επίπεδο οφείλει να στοχαστεί ξανά και να καταθέσει μια πολιτική, προγραμματική, αξιακή πρόταση όπου το περιβάλλον, η κοινωνία και η οικονομία θα αποτελούν μια συμπαγή αδιαίρετη ενότητα και δεν θα αυτονομούνται ούτε θα αλληλοϋπονομεύονται στον βωμό της όποιας πολιτικής «ευημερίας» ή «ανάπτυξης». Το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα που τοποθετεί την ανάπτυξη του ΑΕΠ πάνω από ο,τιδήποτε άλλο, παραβλέποντας τις συνέπειες για τον άνθρωπο και το περιβάλλον, είναι σε βαθιά κρίση, κρίση πρωτίστως αξιών και περιεχομένου. Υπάρχει χρόνος και τεχνικές - επιστημονικές δυνατότητες να αντιμετωπίσουμε τις μεγάλες περιβαλλοντικές προκλήσεις, αλλά όχι στο πλαίσιο των κανόνων του παραγωγικού και καταναλωτικού προτύπου, όπως έχουν οριστεί σήμερα (η καταστροφή του χημικού οπλοστασίου της Συρίας στη Μεσόγειο είναι ενδεικτική).
Η κρίση, οικονομική και περιβαλλοντική, δημιουργεί την ανάγκη για μια «μετάβαση», όχι μόνο της κοινωνίας, σε νέο παράδειγμα ανάπτυξης αλλά και της ίδιας της Αριστεράς. Τι μπορεί να κάνει μια κυβέρνηση της Αριστεράς; Πώς μπορεί να εντάξει αυτή τη διάσταση σ' ένα κυβερνητικό πρόγραμμα το οποίο, στην καλύτερη περίπτωση, έχει ως ορίζοντά του την τετραετία όπου προλαβαίνει να δώσει δείγματα γραφής αλλά δεν προλαβαίνει να αντιμετωπίσει συνολικά τα προβλήματα; Η Αριστερά οφείλει να καταθέσει -και ο ΣΥΡΙΖΑ ήδη το κάνει- ένα σχέδιο για μια παραγωγική και καινοτόμα Ελλάδα, για μια δημοκρατική, δημιουργική, δίκαιη και αλληλέγγυα κοινωνία, για ένα νέο υπόδειγμα ανάπτυξης, ένα νέο κοινωνικό ήθος, ένα νέο πολιτισμό.
