Το πρόβλημα της Ευρωζώνης έχει ονοματεπώνυμο, όπως κι αν το προσεγγίσει κανείς: Άνγκελα Μέρκελ. Το θέμα δεν είναι βεβαίως μόνο προσωπικό, δεν αφορά τη Γερμανίδα καγκελάριο ως πρόσωπο, αλλά ως φορέα εξουσίας που έχει επιβάλει την πολιτική της τιμωρητικής λιτότητας. Η προσωποποίησή του απλώς βοηθά στην εκλαΐκευσή του.
Το πρόβλημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από την ημέρα που ξέσπασε, εξ αντανακλάσεως, η κρίση των επισφαλών δανείων και στη συνέχεια η κρίση του ευρώ λόγω της κρίσης χρέους, είναι ότι η Ευρωζώνη, με ευθύνη του Βερολίνου, αντιμετωπίζει την κρίση με την τιμωρητική πολιτική της λιτότητας. Αυτή η προτεσταντικής αντίληψης "κάθαρση" μέσω της επιβολής της πολιτικής της λιτότητας, δηλαδή της μείωσης των μισθών και των συντάξεων, της μαζικής ανεργίας, της κοινωνικής ανασφάλειας, της ραγδαίας απομείωσης των περιουσιακών αξιών, όξυνε τις εσωτερικές αντιφάσεις στην Ευρωζώνη εις βάρος των μικρότερων χωρών του Νότου και των δυνάμεων της εργασίας.
Αυτή η πολιτική δεν άλλαξε ακόμη κι όταν ο διοικητής της ΕΚΤ, Μ. Ντράγκι, αναγκάστηκε "να πάρει το όπλο του" και να δώσει ρευστότητα προκειμένου να μην "πέσουν" η Ιταλία και το ευρώ.
Η επιβολή των προγραμμάτων εσωτερικής υποτίμησης, παρά τις διαβαθμίσεις τους, πιο σκληρά στην Ελλάδα, λιγότερο σκληρά στις υπόλοιπες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, αποτέλεσε τορπίλη στην ευρωπαϊκή συνοχή. Εξίσου σοβαρό ζήτημα είναι η επιβολή της στρατηγικής αυτής μέσω της αναζήτησης και της στήριξης εσωτερικών πολιτικών φορέων στις επιμέρους χώρες, που ευτέλισε τις δημοκρατικές αρχές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ακούγονται αντίθετες φωνές ακόμη και στο Βερολίνο. Αποκαλυπτική από αυτήν την άποψη είναι η συνέντευξη του ιστορικού Χανς-Ούλριχ Βέρνερ στον Νίκο Χειλά και στο "Βήμα", στην οποία γίνεται ευθέως συσχέτιση της περιοριστικής πολιτικής Μπρούνιγκ την εποχή της Βαϊμάρης με τη σκληρή λιτότητα που επεβλήθη στην Ελλάδα.
Ως πολέμιος της λιτότητας εμφανίζεται και ο Ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντζι, ο οποίος υποστηρίζει ότι "πρέπει να αλλάξουμε την Ευρώπη για να τη σώσουμε" διευκρινίζοντας ότι η Γερμανία δεν είναι "εχθρός", αλλά "ένα μοντέλο σε ό,τι αφορά την αγορά εργασίας και τη διακυβέρνηση".
Το ερώτημα, όμως, είναι αν μια "γερμανική Ευρώπη" είναι πρόβλημα ή λύση. Αν η απάντηση είναι ότι η "γερμανική Ευρώπη" είναι πρόβλημα, τότε πρέπει να αναζητηθεί άλλη γραμμή πλεύσης. Η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία κάνει ένα θεμελιώδες λάθος, το οποίο έκανε νωρίτερα και ο Μπλερ: ευελπιστεί ότι με τη διεύρυνση της οικονομικής πίτας θα μειωθούν και οι εσωτερικές αντιφάσεις και επομένως θα διευρυνθεί η βάση της πολιτικής νομιμοποίησης. Αυτή η πολιτική εξάντλησε την όποια δυναμική της εδώ και χρόνια χωρίς να μειώσει το χάσμα πλουσίων - φτωχών, ενώ υποβάθμισε την παραγωγική πλευρά της οικονομίας υπέρ της χρηματιστηριακής μεγέθυνσης, η οποία έκανε πιο πλούσιους τους ήδη πλούσιους. Η λιτότητα διεύρυνε το χάσμα πλουσίων - φτωχών, αφυδατώνοντας ταυτόχρονα το κοινωνικό κράτος, και βεβαίως προσέδωσε μονοσήμαντα συντηρητικό περιεχόμενο στις λεγόμενες μεταρρυθμίσεις.
Από πού προκύπτει ότι ο Ρέντζι κινείται σε διαφορετική κατεύθυνση; Μπορεί να κέρδισε τις εκλογές με κριτική κατά της λιτότητας, δύσκολα, όμως, μπορεί να πείσει ότι έχει υπερβεί, και μάλιστα προς ριζοσπαστική κατεύθυνση, τη γραμμή της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. "Πρέπει να παίρνουμε από τους σοσιαλιστές ό,τι μπορούμε να το εφαρμόσουμε εμείς" έλεγε ο Μπίσμαρκ. Μακάρι να αποδειχθεί ότι η γραμμή Ρέντζι δεν ήταν επικοινωνιακή, αλλά...
