Ιστορείται ότι την πρώτη περίοδο (δεκαετία του 1920) της λειτουργίας του ραδιοφωνικού BBC υπήρξε μια σειρά προγραμμάτων για τους φημισμένους εξόριστους που είχαν ζήσει στο Λονδίνο. Ένας απ' αυτούς ήταν βέβαια και ο Κάρολος Μαρξ. Στη συγκεκριμένη εκπομπή παρουσιάστηκαν οι αναμνήσεις ενός ηλικιωμένου πρώην υπάλληλου στο αναγνωστήριο του Βρετανικού Μουσείου. Ερωτήθηκε λοιπόν αν θυμόταν τον Μαρξ. Στην αρχή δεν μπορούσε να τον φέρει στο μυαλό του, αλλά μετά από ορισμένες υποβοηθητικές υπομνήσεις (για κάποιον που έτρεφε πλούσια γενειάδα, που καθόταν πάντα στη ίδια θέση, που ερχόταν από την ώρα που άνοιγε έως την ώρα που έκλεινε το αναγνωστήριο) ανακάλεσε το πρόσωπο στη μνήμη του και πρόσθεσε: «Μια μέρα σταμάτησε να έρχεται. Και ξέρετε ποιο είναι το αστείο της υπόθεσης; Κανένας δεν ξανάκουσε τίποτε γι' αυτόν».
Ας τον θυμηθούμε κι εμείς αυτές τις ημέρες με την αναφορά σε τρία πρόσφατα συμβάντα από τον εργασιακό χώρο των δύο μητροπόλεων του αγγλοσαξωνικού κόσμου. Διεθνοποιώντας έτσι τις αναζητήσεις μας επαναβεβαιώνουμε το παγκόσμιο τοπίο των καθημαγμένων εργασιακών σχέσεων.
Α. Από τη ναυαρχίδα του αμερικανικού τύπου (http://www.nytimes.com/2014/04/25/technology/settlement-silicon-valley-antitrust-case.html?ref=davidstreitfeld&_r=0) μεταφέρεται η είδηση ότι οι γνωστές μας Google, Apple, Adobe και Intel συνήψαν προσωρινή συμφωνία αποζημίωσης, για να αποφύγουν τη δικαστική καταδίκη τους, με 64.000 υπαλλήλους τους οι οποίοι είχαν προχωρήσει σε αγωγές εναντίον τους. Η κατηγορία συνίστατο στο ότι οι διευθυντές των τεσσάρων είχαν συμπράξει μυστικά μεταξύ τους στο να μην προσλαμβάνουν υπαλλήλους που προέρχονταν από τις εταιρείες τους με αποτέλεσμα η κινητικότητα και το εισόδημα των υπαλλήλων να περιορίζεται. Εδώ, οι αλυσίδες των καταδίκων μετατρέπονται σε αλυσίδες των (οιονεί) καταδικών.
Β. Πάλι από το BBC (http://www.bbc.com/news/business-26567900). Οι υπάλληλοι των ταχυφαγείων McDonald's κατέθεσαν αγωγές εναντίον του εργοδότη τους: α. Στην Καλιφόρνια, γιατί η εταιρεία «παραποιούσε τα μισθολογικά αρχεία και δεν πλήρωνε σωστά τις υπερωρίες αλλά και ούτε τις κανονικές ώρες εργασίας». β. Στη Νέα Υόρκη, γιατί η εταιρεία «επιβάρυνε τους υπαλλήλους με το καθάρισμα των στολών τους». γ. Στο Μίσιγκαν, γιατί «παραβίαζε τον νόμο για τον κατώτατο μισθό και υποχρέωνε τους εργαζόμενους να παρέχουν τις καθιερωμένες ώρες εργασίας αλλά μόνον να πληρώνονται όλοι για τις ώρες όταν υπήρχουν αρκετοί πελάτες». Εδώ οι αλυσίδες καργάρουν και πάντα επίκαιρα παραπέμπουν στον γέρο-Μαρξ για τις έννοιες της υπερεργασίας και της απόλυτης υπεραξίας αλλά και στους εργοδότες που αντιτίθενταν στη μείωση των ωρών εργασίας γιατί από τη τελευταία ώρα, ισχυρίζονταν, ίσα-ίσα είναι που έβγαζαν το κέρδος τους.
Γ. Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει καθιερωθεί η σύμβαση εργασίας «Zerο-hour», σύμφωνα με την οποία ένας εργοδότης δεν υποχρεώνεται να προσφέρει προκαθορισμένες ώρες εργασίας στον υπάλληλο/εργάτη παρά μόνον να τον καλεί οποτεδήποτε και για όσο τον χρειαστεί. Από τη μεριά του, ο υπάλληλος πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμος και για όσο απαιτηθεί. Επίσης, σε μερικές περιπτώσεις, αν θελήσει να απασχοληθεί και κάπου αλλού, πρέπει να ζητήσει την άδεια του εργοδότη του για να αποδεχτεί τη νέα, παράλληλη προσφορά εργασίας. Οι zero-hour απασχολούμενοι ανέρχονται σε πολλές εκατοντάδες χιλιάδες και ο αριθμός τους αυξάνεται ταχύτατα. Μεταξύ των εργοδοτών συγκαταλέγονται η Domino's Pizza αλλά και... το παλάτι της βασίλισσας, το Buckingham Palace, ενώ η Amazon δεν παραλείπει να φοράει στους zero-hour υπαλλήλους της ταυτότητες για να μπορεί να παρακολουθεί τις κινήσεις τους και να χρονομετρεί την παραμονή τους στην τουαλέτα (http://www.dailymail.co.uk/news/article-2382800/Tagged-bosses-zero-hour-Amazon-workers-Employees-guaranteed-income.html). Εδώ οι αλυσίδες με τους χαλκάδες έχουν αντικατασταθεί με τεχνολογικά προηγμένες GPS tags που «κοσμούν» πλέον το ανθρώπινο σώμα. Δεν έχουν παρά να τις χάσουν κι αυτές... Πόσο καίριος και ταιριαστός είναι στην τωρινή συγκυρία ο όρος που χρησιμοποίησε ο Φρειδερίκος Ένγκελς (1845) και τον οποίο επεξεργάστηκε αργότερα ο επιστήθιος φίλος του Κάρολος: «εφεδρικός στρατός εργασίας».
Από το Λονδίνο ο Μαρξ είχε στείλει (22/6/1867) ένα γράμμα στον Ένγκελς, που βρισκόταν τότε στο Μάντσεστερ, και με αφορμή τους βιομήχανους που αντιδρούσαν στη λειτουργία της Επιτροπής για την Παιδική Απασχόληση σημείωνε: «Ελπίζω η μπουρζουαζία να θυμάται τους καλόγερούς μου ώσπου να εξαφανιστεί... Τι γουρούνια που είναι!». Τι κρίμα ένα μέλος της εργατικής τάξης, ο υπάλληλος του βρετανικού Μουσείου, να μην τον είχε ξανακούσει. Τουλάχιστον τον θυμούνται άλλοι πολλοί και βέβαια όχι μόνο για τους καλόγερους από τους οποίους υπέφερε!
