Ο θεσμός της φιλοξενίας για τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό ήταν κάτι περισσότερο από βασικός, και ας βγαίνουν διάφοροι επίσημοι να μας λένε στην τηλεόραση ότι... ξένους άξιους προστασίας θεωρούσαν οι Έλληνες μόνον όσους είχαν κοινό με αυτούς αίμα! Αυτά είναι ακραιφνείς ανοησίες ημιμαθών. Οι ξένοι της αρχαίας Αθήνας, οι μέτοικοι, ήσαν εξοπλισμένοι με το «ατομικό δικαίωμα» προστασίας της ζωής και της περιουσίας τους. Κάτι που αναγνωρίζει και το ισχύον Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας. Αυτό, στην αρχαία Αθήνα, γινόταν μέσω του θεσμού της φιλοξενίας, που εθεωρείτο ιερός. Βλ. π.χ. την τραγωδία «Ικέτιδες» του Αισχύλου. Αντίθετα με τους Αθηναίους πολίτες, που διέθεταν πολιτικά δικαιώματα, όχι όμως ατομικά. Η θεωρία και η πρακτική των ατομικών δικαιωμάτων εμφανίστηκε στην Ιστορία πολύ αργότερα. Τα ατομικά δικαιώματα βρίσκονται ήδη εν σπέρματι στο άγραφο αγγλικό δίκαιο από τον 13ο αιώνα μ.Χ., αλλά παίρνουν για πρώτη φορά συγκεκριμένη μορφή στη διακήρυξη της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας και στα πρώτα δημοκρατικά Συντάγματα της Γαλλικής Επανάστασης. Με σκοπό την προστασία του πολίτη από τις αυθαιρεσίες της εξουσίας. Έχουν δηλαδή αρνητική διατύπωση. Στην αγγλική εκδοχή της Magna Carta και του Habeas Corpus περιορίζουν το απόλυτο της κυρίαρχης βούλησης του μονάρχη επάνω στους υπηκόους ορίζοντας «άβατη» περιοχή, στην οποία δεν μπορεί αυτή να «φθάσει». Ενώ στη δημοκρατική αμερικανική και γαλλική εκδοχή τους περιορίζουν το απόλυτο της κυρίαρχης βούλησης του λαού απέναντι στους πολίτες ορίζοντας ως «άβατη» αντίστοιχη περιοχή.
Στην Αθηναϊκή Δημοκρατία του 5ου αιώνα π.Χ. η κυρίαρχη βούληση του λαού που εκφράζεται με την Εκκλησία του Δήμου, είναι, αντίθετα, απόλυτη, δεν περιορίζεται δηλαδή από ατομικά δικαιώματα και μπορεί να φθάσει παντού. Παραπέμπω για περισσότερα στο έργο του κορυφαίου Έλληνα συνταγματολόγου Ν.Ν. Σαρίπολου «Αρχές του Αγγλικού και του Γαλλικού πολιτεύματος». Στη δίκη των Αθηναίων στρατηγών, π.χ., που ακολούθησε τη νικηφόρο ναυμαχία των Αργινουσών, ο Σωκράτης μάταια προσπάθησε να αποτρέψει την άδικη καταδίκη τους σε θάνατο με τη γενική κατηγορία της «ασέβειας απέναντι στους νεκρούς». (Δεν περισυνέλεξαν τις σορούς τους λόγω της σφοδρής τρικυμίας).
Ο Σωκράτης δεν θα μπορούσε να επικαλεσθεί προς υπεράσπιση τα ατομικά τους δικαιώματα, όπως, π.χ., το «ουδεμία ποινή άνευ νόμου», αφού αυτά, απλώς, δεν υπήρχαν. Η Εκκλησία του Δήμου διέθετε, τότε, απεριόριστη, χωρίς κανέναν φραγμό, εξουσία ζωής και θανάτου επάνω στους Αθηναίους πολίτες, που ήταν απέναντί της «απροστάτευτοι». Αυτό, όμως, δεν ίσχυε για τους μετοίκους, τους οποίους κάλυπτε πλήρως ο θεσμός της φιλοξενίας. Δεν μπορούσε κανείς να τους αδικήσει εύκολα, διότι τότε θα αντιμετώπιζε την οργή του Ξένιου Δία. Οι μέτοικοι, οι ξένοι, είχαν τη δική τους συνοικία, που είναι το σημερινό Παγκράτι, και τον δικό τους ναό, αφιερωμένο στον Ηρακλή Παγκράτη, Παντοκράτορα δηλαδή, από τον οποίο πήρε την ονομασία της η ομώνυμη συνοικία. Πρόκειται για μία ανατολική μορφή του Ηρακλή που λατρευόταν στη Φοινίκη ως Μέλκαρτ ή Μελικέρτης, προστάτης των ναυτικών. Μέλκαρτ και Ηρακλής είναι ονόματα συγγενικά. Ο ναός των μετοίκων βρισκόταν στις όχθες του Ιλισσού και είναι σήμερα θαμμένος κάτω από το άγαλμα του Τρούμαν! Τον ανακάλυψε ο διαπρεπής αρχαιολόγος Μηλιάδης, στη διάρκεια των εργασιών επικάλυψης του Ιλισσού, και έχει δημοσιεύσει τις σχετικές του εκθέσεις στο Δελτίο της Αρχαιολογικής Εταιρείας.
Με τα πιο πάνω θέλησα να θυμίσω τις παμπάλαιες ρίζες της φιλοξενίας στην Ελλάδα, που οφείλουμε να έχουμε πάντα υπόψη μας και να σεβόμαστε. Προτείνω, με την ευκαιρία, την αναβίωση στη χώρα μας του αρχαίου θεσμού των Μετοίκων, με την ίδια ονομασία. Επειδή τα ονόματα, εν τέλει, έχουν τη σημασία τους. Αν δεν μπορεί (και δεν θέλει) να εφαρμόσει το Δίκαιο η επίσημη Πολιτεία, τότε οφείλει να το κάνει η υγιής κοινωνία, από κάτω. Ας γίνει η αρχή, λοιπόν! Ας ονομάζουμε, εμείς, από τώρα, τους «οικονομικούς μετανάστες» Μετοίκους, με όσα δηλώνει το όνομα. Επειδή συμβαίνουν σήμερα στη χώρα μας, του «Ξένιου Δία», πράγματα φρικτά σε βάρος των Μετοίκων, που προσβάλλουν βάναυσα τον πολιτισμό μας!
