Ναι, η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ έκανε ό,τι μπορούσε με την επίσκεψή της στην Αθήνα για να εκφράσει την πολιτική στήριξή της στο πρόσωπο του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά. Για να τον «ενθαρρύνει», όπως καίρια το ερμήνευσε το σύνολο του γερμανικού Τύπου, «να συνεχίσει τον επώδυνο δρόμο των μεταρρυθμίσεων, τη μακρά πορεία των περικοπών». Άλλωστε, αυτό είχε προαναγγείλει και η ίδια: η επίσκεψή της είναι ένα μήνυμα ότι «η γερμανική κυβέρνηση θα συνεχίσει να υποστηρίζει τα επιτυχημένα μέτρα λιτότητας της Ελλάδας».
Τη μεγάλη χειρονομία, όμως, που διακαώς επιθυμούσε ο Σαμαράς, η Μέρκελ δεν την έκανε. Δεν μπήκε ούτε στιγμή στον πειρασμό να την κάνει. Δεν προχώρησε ούτε καν σε μια νεφελώδη δέσμευση για το ότι θα ελαφρύνει με κάποιον τρόπο το ελληνικό χρέος. Περιορίστηκε να πει ότι «μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων της Eurostat θα ξεκινήσουμε τη συζήτηση για το πώς θα βοηθήσουμε βήμα - βήμα την Ελλάδα για να επιστρέψει στις αγορές». Και όταν το ερώτημα επανήλθε επιτακτικότερο η Μέρκελ έριξε την μπάλα στην εξέδρα: Πρώτα Eurostat προς τα τέλη Απριλίου, μετά μια πρώτη συζήτηση στο Eurogroup στις αρχές Μαΐου, μετά να δούμε τι θα γίνει με τα τεστ αντοχής των τραπεζών, τα οποία εκτιμάται ότι η ΕΚΤ θα έχει ολοκληρώσει τον Οκτώβριο, και μετά βλέπουμε.
Το μεγάλο δώρο που προσδοκούσε προεκλογικά ο Σαμαράς, η Μέρκελ δεν το είχε στις αποσκευές της. Ούτε καν είχε αφήσει να εννοηθεί ότι θα το φέρει - σε όσους τουλάχιστον παρακολουθούσαν προσεκτικά τις δηλώσεις του εκπροσώπου της τις μέρες πριν από την επίσκεψη.
Παρά τα συγχαρητήρια που μοίρασε αφειδώς στον «φίλο Αντώνη», για την επιτυχή τοποθέτηση των πενταετών ομολόγων την Πέμπτη -«είναι ένα μήνυμα ότι η εμπιστοσύνη των αγορών ανέκαμψε»-, και στον ελληνικό λαό για τις θυσίες και τις προσπάθειές του, ήταν προφανές ότι η Μέρκελ δεν θεωρεί ότι η πειραματική έξοδος στις αγορές σηματοδοτεί το τέλος της κρίσης. Δεν πιστεύει καν ότι αυτό ήταν το μείζον. Απλώς είναι ένα «βήμα προς την ομαλότητα», που επιτρέπει να ξεκινήσει η ενασχόληση με το κατά Μέρκελ μείζον, τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και κατ' επέκταση τη μείωση της ανεργίας. Και γι' αυτό επανέφερε -για τέταρτη φορά από τον Ιούλιο του 2013- το θέμα του Ελληνικού Επενδυτικού Ταμείου για τους μικρομεσαίους, που το προικοδοτεί και η γερμανική KfW με 100 εκατομμύρια ευρώ.
Η μεγαλύτερη προσφορά της Μέρκελ στον Σαμαρά ήταν να υπογραμμίσει ότι η όποια συζήτηση για το ελληνικό χρέος το φθινόπωρο θα γίνει «σε εντελώς διαφορετικό πλαίσιο», καθώς τώρα είναι «πιο αισιόδοξη» απ' ό,τι ήταν πριν από ενάμισι χρόνο.
Η «αισιοδοξία» της καγκελαρίου εδράζεται στη δέσμευση του Σαμαρά ότι θα συνεχίσει αυτή την πολιτική. Πολιτική «που πρέπει να συνεχιστεί», όπως υπογράμμισε η Μέρκελ. Μπορεί οι Γερμανοί να μη χρησιμοποιούν τη λέξη «λιτότητα», να προτιμούν το «κάνουμε οικονομία», αλλά διακηρύσσουν σε όλους τους τόνους ότι αυτός είναι ο μόνος δρόμος, δρόμος που τελικά φέρνει την ανάκαμψη στο τέλος του «ακανθώδους» ανήφορου.
Τα περί κοινωνικού μερίσματος, που επαναλάμβανε ο Αντώνης -«εγώ δεν σκέφτομαι τις εκλογές, σκέφτομαι την Ελλάδα»- Σαμαράς, η Μέρκελ προτίμησε να μην τα ακούσει. Και επανέλαβε ότι «πρώτα στήνονται υγιείς νέες δομές και μετά μπορεί να δρέψει κανείς τους καρπούς της προσπάθειας».
Να σημειωθεί ότι η σύγκριση που έκανε δις η καγκελάριος στην επίσκεψή της ήταν της Ελλάδας του σήμερα με την Ανατολική Γερμανία του 1990 - για την ακρίβεια, με την εκλογική της περιφέρεια στο Στραλζούντ, στα παράλια της Βαλτικής. Είπε, λοιπόν, ότι ξέρει τι θα πει να χάνει κανείς το έδαφος κάτω από τα πόδια του, να χάνει τη δουλειά του, να πρέπει να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα, αλλά στο τέλος η εμπειρία της δείχνει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ξαναστέκονται στα πόδια τους. Αυτό που ξέχασε να προσθέσει είναι πόσα χρόνια χρειάστηκε αυτό.
Αυτό που δεν ξέχασε να πει ήταν ότι γνωρίζει πολύ καλά πως στην Ελλάδα «οι άνθρωποι περνούν δύσκολα και οι δυσκολίες θα συνεχιστούν γιατί υπάρχουν ακόμη πολλά να γίνουν».
Για δυο πράγματα δεν μίλησε καθόλου δημόσια η Μέρκελ: για το ενδεχόμενο τρίτου Μνημονίου -ή κάτι ανάλογου- και για το κατοχικό δάνειο. Η αποσιώπηση του πρώτου μπορεί να ήταν προεκλογική εξυπηρέτηση στον Σαμαρά. Το δεύτερο δεν προκύπτει καν -σύμφωνα τουλάχιστον με τις γερμανικές πηγές- ότι ήταν αντικείμενο συζήτησης.
Χαμένοι στη μετάφραση
Η γερμανική γλώσσα έχει τις ιδιορρυθμίες της, αλλά με τα χρόνια μαθαίνει κανείς να την αποδίδει. Μόνο που κάποιοι διαμορφώνουν την απόδοση με μη... γλωσσολογικά κριτήρια. Έτσι, λοιπόν, η ανακοίνωση της καγκελαρίας πριν από τη συνάντηση Μέρκελ- Σαμαρά, ότι «η γερμανική κυβέρνηση στηρίζει τα επιτυχημένα μέτρα λιτότητας (Sparmassnahmen)», στην αρχή μεταφράστηκε από το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων ακριβώς έτσι, για να αποσυρθεί πάραυτα, και να γίνει «επιτυχή μέτρα», ενώ η «λιτότητα» μετονομάστηκε «πορεία εξυγίανσης».
Εάν ήθελαν να είναι τόσο πιστοί στη γλώσσα του Γκαίτε, θα μπορούσαν να επιλέξουν το «μέτρα εξοικονόμησης»...
