Έφερε το μεγάλο δώρο η Άνγκελα Μέρκελ στην Αθήνα; Η απάντηση είναι όχι, κυρίως σε όσους επέμεναν να καλλιεργούν μεγάλες προσδοκίες, παρά τα σήματα που έστελνε τις τελευταίες μέρες το Βερολίνο. Δεν είπε κουβέντα για το τι θα γίνει με τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους και παρέπεμψε τα πάντα το νωρίτερο στο φθινόπωρο.
Για τον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά η ομοϊδεάτισσα στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα καγκελάριος έφερε την αναμενόμενη λεκτική προεκλογική στήριξη και, πέραν τούτου, ουδέν. Είπε ότι συνεργάζεται άψογα μαζί του, χαρακτήρισε την έξοδο της Ελλάδας στις αγορές, με την τοποθέτηση των πενταετών ομολόγων, όχι απλά συμβολική, αλλά ουσιαστική, υποστήριξε ότι έγινε τη σωστή στιγμή κι ότι είναι μια απόδειξη ότι οι αγορές ανακτούν την εμπιστοσύνη τους στην Ελλάδα.
Για τους επιχειρηματίες που συνάντησε, νέους και παραδοσιακούς, η Μέρκελ, εκτός από... κατανόηση για τα προβλήματα χρηματοδότησης που αντιμετωπίζουν, έφερε ένα παλιό δώρο με νέο περιτύλιγμα. Το περιβόητο Ελληνικό Επενδυτικό Ταμείο, το οποίο είχε αναγγείλει από κοινού με τον Σαμαρά κατά την επίσκεψή του στο Βερολίνο τον περασμένο Νοέμβριο, αλλά κι αυτό χωρίς να γίνει ούτε στιγμή συγκεκριμένη.
Για τους πολίτες της Ελλάδας έφερε δηλώσεις αισιοδοξίας, είπε ότι κάποια στιγμή θα δρέψουν τους καρπούς του ακανθώδους δρόμου στον οποίο πορεύονται - και μπορούν να το κάνουν, χάρη στην αλληλεγγύη των εταίρων, η οποία θα συνεχιστεί.
Παρά τα χαμόγελα, τις ευχαριστίες για τη φιλική υποδοχή, τη δήλωση ότι «τον τελευταίο ενάμιση χρόνο όντως στην Ελλάδα έγιναν πολλά» και ότι «η Ελλάδα τήρησε τις υποσχέσεις της», το μήνυμα της Μέρκελ ήταν ότι «αυτή η πολιτική πρέπει να συνεχιστεί». Βάζοντας πάγο στους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς περί "τέλους του Μνημονίου", είπε χαρακτηριστικά: "Οι Έλληνες πέρασαν δύσκολα και θα περάσουν ακόμη δύσκολα γιατί δεν έχει ολοκληρωθεί το πρόγραμμα".
Χρέος, ποιο χρέος;
Στη συνέντευξη Τύπου μετά τη συνάντηση Μέρκελ - Σαμαρά, η καγκελάριος έκανε ό,τι μπορούσε για να μην προχωρήσει σε μια έστω νεφελώδη δέσμευση για το τι δέον γενέσθαι με το χρέος. Την πρώτη φορά που ερωτήθηκε σχετικά δεν έβαλε καν τη λέξη χρέος στο στόμα της: «Περιμένουμε την Eurostat και μετά θα ξεκινήσουμε τη συζήτηση για το πώς θα βοηθήσουμε βήμα - βήμα την Ελλάδα για να επιστρέψει στις αγορές» είπε. Κι όταν το ερώτημα ετέθη πιο επιτακτικά, η απάντησή της ήταν: «Η συζήτηση για το μέλλον δεν είναι της παρούσης, θα παρουσιαστούν πρώτα τα στοιχεία της Eurostat, θα αρχίσουν να συζητούν οι υπουργοί Οικονομικών, θα δούμε τα νούμερα και τις προϋποθέσεις και ελπίζω να έχουμε εικόνα μέχρι το φθινόπωρο» είπε. Για να χρυσώσει λίγο το χάπι στον οικοδεσπότη της -αλλά και για να στείλει το μήνυμα στο γερμανικό ακροατήριο ότι το ελληνικό πρόγραμμα φέρνει αποτελέσματα-, πρόσθεσε ότι η συζήτηση για το χρέος θα γίνει «σε ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο», καθώς τώρα είναι «πιο αισιόδοξη» απ' ό,τι ήταν πριν απο ενάμιση χρόνο. Άφησε όμως κι ένα παραθυράκι ανοιχτό λέγοντας ότι έχουμε να περιμένουμε και τα τεστ αντοχής των τραπεζών...
Ο Σαμαράς από την πλευρά του επέλεξε να σταθεί μόνο στα συγχαρητήρια της Μέρκελ για την επιτυχή τοποθέτηση των ομολόγων, η οποία «αποτελεί σινιάλο ότι η εμπιστοσύνη επέστρεψε στη χώρα». Και πανηγύριζε ότι «η αγορά ψήφισε Ελλάδα», ότι «η χώρα ελευθερώθηκε από τα δεσμά», μέχρι και ότι οι αγορές εξέφρασαν την εμπιστοσύνη τους στον ελληνικό λαό. Κι όλα αυτά χάρη στον ίδιο, που δεν σκέφτεται τις εκλογές, σκέφτεται μόνο την Ελλάδα -κι ανοίγει τον δρόμο για μακροχρόνια ανάπτυξη. Μπροστά στη Μέρκελ, ωστόσο, δεν επανέλαβε τα περί τέλους των Μνημονίων. Ντροπαλά σημείωσε: Πιστεύουμε ότι δεν χρειάζεται άλλο πρόγραμμα".
Η Μέρκελ ήταν πολύ πιο συγκρατημένη. Είπε ότι η τοποθέτηση των ομολόγων ήταν ένα βήμα προς την ομαλότητα, που δείχνει ότι η Ελλάδα μπορεί να βγει από την ομπρέλα προστασίας... κάποια στιγμή. Το σημαντικό για την καγκελάριο είναι να «μη χρειάζεται να ασχολούμαστε πια με τα επιτόκια, αλλά να μπορέσουμε να ασχοληθούμε με άλλα σημαντικά προβλήματα, όπως το μείζον της ανεργίας».
Αναγκαίες οι μεταρρυθμίσεις και χθες και αύριο
Νωρίτερα το σκηνικό στην αίθουσα του Χίλτον, όπου η Μέρκελ συνάντησε την ελληνική... οικονομία, είχε κάτι το σουρεαλιστικό. Μια στρατιά δημοσιογράφων και φωτογράφων παρακολουθούσε την καγκελάριο Μέρκελ να χαιρετάει διά χειραψίας περί τους είκοσι νεαρούς επιχειρηματίες -start upers στη... νεοελληνική- και να ανταλλάσσει δυο ευγενικές κουβέντες μαζί τους.
Ανάλογα σουρεαλιστικό ήταν και το σκηνικό στους άδειους δρόμους της Αθήνας, ώρες πριν προσγειωθεί το αεροπλάνο της καγκελαρίου στο Ελ. Βενιζέλος. Φαίνεται ότι η Μέρκελ αντιλήφθηκε αυτό το... παράδοξο κενό, που το γέμιζαν μόνο οι δυνάμεις ασφαλείας, γι' αυτό και σε μια έκρηξη χιούμορ είπε στους νεαρούς επιχειρηματίες: «Δεν ξέρω τι λένε οι φίλοι σας που είστε εδώ μαζί μου, δεν ξέρω εάν θα σας επιτραπεί να γυρίσετε το βράδυ στα σπίτια σας». Υποσχέθηκε πάντως ότι θα τους ακούσει προσεκτικά και ελπίζει να μάθει από αυτούς, ενώ παράλληλα τους κάλεσε να μιλήσουν ελεύθερα. Το τι είπαν δεν το ακούσαμε με τα αυτιά μας, καθώς, αμέσως μετά τις εναρκτήριες φιλοφρονήσεις, οι δημοσιογράφοι έπρεπε να εγκαταλείψουν την αίθουσα.
Σε τι συνίσταντο όμως οι εναρκτήριες φιλοφρονήσεις;
Ο πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, υποκλίθηκε στους νεαρούς επιχειρηματίες και, υιοθετώντας τον τόνο του... σοφού πατέρα, είπε ότι «μαζί με αυτά τα νέα παιδιά οραματιζόμαστε μια Ελλάδα που στα επόμενά της βήματα, δηλαδή στα βήματα της ανάπτυξης, δίνει έμφαση στην εξωστρέφεια και την καινοτομία». Γι' αυτό άλλωστε το ένα τρίτο της άτυπης επίσκεψης - εξπρές της Μέρκελ στην Αθήνα αφιερώθηκε σ' αυτό το φόρουμ με τους start upers, αφού κατά τον πρωθυπουργό «ο βασικός λόγος που είμαστε εδώ είναι να ακούσουμε νέες ιδέες από νέους ανθρώπους», οι οποίοι τόλμησαν να υλοποιήσουν τις ιδέες τους.
Η καγκελάριος από την πλευρά της ήταν λιγότερο λυρική στις διατυπώσεις της, αλλά τον καλό της λόγο τον είπε: «Η Ελλάδα σήμερα έχει περισσότερες δυνατότητες απ' ό,τι δυσκολίες». Αλλά δεν παρέλειψε να προσθέσει ότι ήταν «αναγκαίες οι μεταρρυθμίσεις που έγιναν κι αυτές που θα γίνουν στο μέλλον».
Στην προσπάθειά της να δείξει ότι κατανοεί τα ζόρια του ελληνικού λαού και την απόγνωση των ανέργων, η Μέρκελ επέλεξε μια κάπως... προβληματική σύγκριση. Με τη δική της εκλογική περιφέρεια, το Στραλζούντ στον Βορρά της Ανατολικής Γερμανίας, όπου μετά την ενοποίηση πολλοί άνθρωποι πέρασαν μια πολύ δύσκολη φάση, ένιωσαν το χαλί να φεύγει κάτω από τα πόδια τους, έχασαν τις δουλειές τους, αλλά «οι περισσότεροι κατάφεραν να ξανασηκωθούν».
Κατά τα άλλα είπε στους νέους επιχειρηματίες ότι αντιλαμβάνεται το πρόβλημα της χρηματοδότησης κι ότι αυτό θα συζητήσει στην επίσκεψή της, καθώς η γερμανική πλευρά επιθυμεί «να δώσει ώθηση στις νέες επιχειρήσεις». Κι όλα αυτά μέσω του Ελληνικού Επενδυτικού Ταμείου, που έχει ήδη εξαγγελθεί τρις (τον Ιούλιο και τον Νοέμβριο του 2013 και λίγες μέρες νωρίτερα από τον Σόιμπλε) και μία χθες τέσσερις.
Πάντως, η Μέρκελ δεν είχε ποτέ την πρόθεση να συζητήσει το θέμα του κουρέματος -ή έστω της ελάφρυνσης, που ακούγεται πιο κομψά- του χρέους σ' αυτή την επίσκεψή της στη Αθήνα, όσο κι αν το επιθυμούσε ο Σαμαράς πριν από τις ευρωεκλογές. Φίλοι- φίλοι, αλλά η καγκελάριος δεν ξεχνάει ότι έχει κι αυτή εκλογές. Κι εκεί που ξεκινάει η ψήφος, η... φιλία φτάνει στα όριά της.
