Το μοναδικό βιβλίο του το έγραψε ο Κώστας Φιλίνης κρατούμενος επί δικτατορίας. Άλλωστε στις φυλακές της χούντας μετέφρασε τον Γκράμσι, τον Πουλαντζά και τον Γκιγιομό. Στη "Θεωρία των παιγνίων και πολιτική στρατηγική" (εκδ. Κείμενα, 1972, β' έκδ. Θεμέλιο, 2008) ο Φιλίνης αναλύει το μοντέλο αυτής της θεωρίας, στο πρώτο μέρος του δοκιμίου του, αλλά, όπως λέει κι ο ίδιος στον πρόλογο, η δική του συνεισφορά συνίσταται στο κεφάλαιο "Ο πολιτικός αγώνας σα στρατηγικό παιγνίδι" και στα παραδείγματα που παραθέτει.
Ο Φιλίνης δεν διστάζει να καταγράψει έμπρακτες εφαρμογές της θεωρίας των παιγνίων και επιλέγει μεταξύ άλλων ως παραδείγματα την Οκτωβριανή Επανάσταση στη Ρωσία και τον Μάη του '68 στη Γαλλία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το παράδειγμα μιας "υποθετικής λατινοαμερικανικής χώρας", όπου κάποιος πρόεδρος έχει καταλάβει την εξουσία "ύστερα από πραξικόπημα τμήματος του στρατού που τον υποστηρίζει" και επιχειρεί "να εκφράσει τις επιδιώξεις και την ιδεολογία των συντηρητικών στρωμάτων της άρχουσας τάξης", ενώ "η βορειοαμερικανική δύναμη ενισχύει και ουσιαστικά εμπνέει στις ενέργειές του τον πρόεδρο".
Πρόκειται φυσικά για ελάχιστα καλυμμένη περιγραφή της ελληνικής δικτατορίας. Ο Φιλίνης αναλύει την "ασταθή ισορροπία" του καθεστώτος και την ανάπτυξη ακόμα και στο εσωτερικό των συντηρητικών δυνάμεων μιας τάσης αρνητικής προς αυτό: "Η απολυταρχική κυβέρνηση έχει υποσχεθεί επαναλειτουργία του κοινοβουλευτικού συστήματος, αλλά κατά έναν τρόπο όπου α) να αποκλείονται από την πολιτική ζωή οι προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις και β) να αποτελεί η ηγεσία του στρατού μια αυτόνομη πολιτική πραγματικότητα, ένας είδος υπερεξουσίας". Στη συνέχεια περιγράφονται οι διάφορες στρατηγικές τις οποίες κλιμακώνει σε τέσσερις, ανάλογα με τον βαθμό σκληρότητας του καθεστώτος, ο Φιλίνης αντιπαραθέτει τρεις στρτηγικές που μπορεί να ακολουθήσει το καθεστώς προκειμένου να εξασφαλίσει με μικροπαραχωρήσεις κάποια ελάχιστη διατήρηση της σκληρής γραμμής μέχρι την εγκαθίδρυση κάποιου ελεγχόμενου κοινοβουλευτικού συστήματος. Απέναντι σ' αυτές τις στρατηγικές των αντιπολιτευόμενων δυνάμεων: τον ένοπλο αγώνα, την εμμονή στο μαζικό κίνημα και τον συμβιβασμό με την απολυταρχία. Αναλύοντας τις διάφορες εκδοχές, σύμφωνα με τη θεωρία των παιγνίων, ο συγγραφέας στην ουσία αναλύει την προγραμματική θέση της ανανεωτικής κομμουνιστικής Αριστεράς εκείνη την περίοδο και αποκλείει κάθε σκέψη για συμβιβασμό. Οι θέσεις που αναλύονται σ' αυτό το κεφάλαιο θα γίνονταν εξαιρετικά επίκαιρες ένα χρόνο μετά την κυκλοφορία του βιβλίου, με το φιάσκο της "φιλελευθεροποίησης" Μαρκεζίνη.
Χαρακτηριστικό για τον τρόπο σκέψης του Κώστα Φιλίνη είναι το τελευταίο κομμάτι του βιβλίου, όπου ο συγγραφέας ζητάει από τον αναγνώστη να μη σκέπτεται δογματικά:
"Αν μιλήσαμε ώς τώρα για τις αρετές που έχει η εφαρμογή της θεωρίας των παιγνίων στον πολιτικό αγώνα, έχουμε άλλο τόσο το χρέος να επισημάνουμε και τα όρια που συνεπάγεται αυτή η χρησιμοποίηση. Τα όρια αυτά προσδιορίζονται κατ' αρχήν από τους κινδύνους που παρουσιάζει η εφαρμογή στη ζωή οποιασδήποτε επιστημονικής θεωρίας. Κάθε θεωρία είναι μια αφαίρεση, δεν είναι η ίδια η ζωή. Όταν αυτό το ξεχάσουμε, μπορεί όχι μόνο να πάψει να μας βοηθάει, αλλά επιπλέον να μετατραπεί σε μια κλίνη του Προκρούστη πάνω στην οποία θα θέλαμε βίαια να προσαρμόσουμε την πραγματικότητα και τη ζωή. Αλλά όποιος επιχειρεί να παίξει τον ρόλο του Προκρούστη δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάει ότι υπάρχει και ο Θησέας".
Δ.Ψ.
*Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην "Εφημερίδα των Συντακτών" στις 21/1
