Την τιμητική της είχε η Ελλάδα αυτές τις μέρες στα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης, με αφορμή την ανάληψη της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και η συντριπτική πλειονότητα των ρεπορτάζ, των αναλύσεων και των σχολίων κινούνταν ανάμεσα στη συμπόνια για τα πάθη των Ελλήνων -από τις αυτοκτονίες και τα μαγκάλια (αυστριακή τηλεόραση), μέχρι τον σισύφειο αγώνα των ερευνητών στα ελληνικά πανεπιστήμια (Frankfurter Allgemeine)- και στην περιφρόνηση για τις επιδόσεις του ελληνικού πολιτικού συστήματος - «κατά φαντασίαν θεραπευμένο» χαρακτήρισε τον Αντώνη Σαμαρά το Spiegel.
Κερασάκι στην τούρτα τα έξτρα δημοσιεύματα του γερμανικού και του ελβετικού Τύπου για τον ασκό του Αιόλου που ανοίγουν οι καταθέσεις των εμπλεκόμενων στις μίζες για τα εξοπλιστικά προγράμματα - καθώς γερμανικές ήταν οι εταιρείες που λάδωναν και ελβετικές οι τράπεζες, μέσω των οποίων διακινούνταν το μαύρο χρήμα.
Τσάμπα οι θυσίες...
Οι έπαινοι των πολιτικών της Εσπερίας για τις επιτυχίες του ελληνικού προγράμματος μόνο παρεμπιπτόντως αναφέρονταν στα δημοσιεύματα των εφημερίδων και στα ρεπορτάζ των ραδιοτηλεοπτικών μέσων. Η κεντρική ιδέα των περισσότερων ήταν ότι ενώ οι άνθρωποι στην Ελλάδα έχουν γονατίσει από τις περικοπές, τους φόρους και την ανεργία, ούτε οι απαραίτητες αλλαγές έχουν γίνει στους τομείς της φοροδιαφυγής και της γραφειοκρατίας, ούτε η διαχείριση του ελληνικού χρέους στο μέλλον θα είναι εύκολη. Ανάλογα με τη χώρα και την ιδεολογική τοποθέτηση, ήταν έντονη ή ανύπαρκτη η κριτική στην πολιτική της λιτότητας που επιβάλλουν στην Ελλάδα οι εταίροι δανειστές, αλλά πουθενά δεν έλειπε η κριτική στην ελληνική κυβέρνηση για την αδυναμία της ή την απροθυμία της να αντιμετωπίσει τη διαφθορά, την αναποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών και την κακή ποιότητα της δημόσιας διοίκησης.
"Ελλάδα, πρόεδρος εν κρίσει"
Βέβαια, σε μεγάλο βαθμό η εκτεταμένη ενασχόληση των ξένων μέσων με την Ελλάδα είναι συγκυριακή - όχι συστηματική, όπως το διάστημα 2010-2012. Κι αυτό διότι πάντα τα ευρωπαϊκά μέσα ασχολούνται για λίγες μέρες με τη χώρα που αναλαμβάνει την προεδρία, πόσο μάλλον εάν αυτή η χώρα είναι σε θέση να δίνει τίτλους που πουλάνε, όπως το «Ελλάδα, πρόεδρος εν κρίσει» (Liberation) ή «Ο Έλληνας κακός μαθητής, επικεφαλής της Ευρώπης» (Figaro). Αρκετά δημοσιεύματα, μάλιστα, περιλάμβαναν και μια ελαφρά νότα αισιοδοξίας, περισσότερο στη λογική ότι «η κρίση μπορεί να γίνει και ευκαιρία», και υποστήριζαν ότι η προεδρία θα μπορούσε να είναι μια ευκαιρία για την Ελλάδα να ανακτήσει το χαμένο κύρος της και να δείξει ότι μπορεί να είναι «κανονική χώρα», όπως είπε στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του ο Σαμαράς. Βεβαιότητα ότι η Ελλάδα θα γίνει πράγματι εντός του 2014 «κανονική» δεν εξέφρασε κανείς.
Ελλάδα όπως Αφγανιστάν;
Ίσως το πιο σκληρό δημοσίευμα ήταν αυτό του πρώτου τεύχους του Spiegel για το 2014. Κι αυτό, διότι στήθηκε πάνω σε μια εξυπνακίστικη έμπνευση, που περισσότερο έχει να κάνει με την πολιτική κουζίνα του Βερολίνου, παρά με την Ελλάδα: Στον νέο κυβερνητικό συνασπισμό, ο Χανς Γιόαχιμ Φούχτελ, εντεταλμένος της Μέρκελ για την ελληνογερμανική συνεργασία -μια υπόθεση που μέχρι στιγμής εξαντλείται σε ανταλλαγές επισκέψεων δημάρχων, τραπεζώματα και συνέδρια- μετακινήθηκε από το υπουργείο Εργασίας, που το πήραν οι Σοσιαλδημοκράτες, στο τρίτης κατηγορίας υπουργείο Αναπτυξιακής Βοήθειας, που το πήραν οι Χριστιανοκοινωνιστές της Βαυαρίας και διαθέτει ειδικά επιτελεία για το Αφγανιστάν και το Πακιστάν. Από αυτή την -άσχετη με την Ελλάδα- μετακίνηση προέκυψε και το… ευφυολόγημα του Spiegel «μήπως η Ελλάδα, το πλήρες μέλος της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης, είναι αναπτυσσόμενη χώρα; Μήπως είναι 'failed state' (σ.σ.: αποτυχημένο κράτος) όπως το Αφγανιστάν ή το Πακιστάν»;
Το χαρτί της "αποσταθεροποίησης" από τον Σαμαρά...
Πέρα από τον εξυπνακίστικο πρόλογό τους, οι συντάκτες του περιοδικού υποστηρίζουν ότι ενώ η κυβέρνηση Σαμαρά πουλάει αισιοδοξία και ελπίδα - και τη βελτίωση κάποιων οικονομικών δεικτών «πίσω από αυτούς τους αριθμούς η Ελλάδα παραμένει αυτό που ήταν: μία χώρα χωρίς κράτος, τουλάχιστον χωρίς αποτελεσματικό κράτος». Και αναμεταδίδουν την άποψη της Κομισιόν ότι «το βασικό πρόβλημα της Ελλάδας παραμένει η νοοτροπία του πολιτικού συστήματος». Υποστηρίζουν δε ότι ο Σαμαράς εκμεταλλεύεται τους φόβους των εταίρων για «αποσταθεροποίηση» στην Ελλάδα για να πετύχει ευνοϊκότερους όρους.
...και τον Βενιζέλο
Το άρθρο του Spiegel για τον «κατά φαντασίαν θεραπευμένο» Σαμαρά έκανε περισσότερο εντύπωση στην Ελλάδα, παρά στη Γερμανία. Αυτό που έκανε εντύπωση στη Γερμανία -και προκάλεσε σχόλια και αντιδράσεις- ήταν η συνέντευξη που έδωσε στην κυριακάτικη έκδοση της Frankfurter Allgemeine o Ευάγγελος Βενιζέλος. Με δυο λόγια, ο Βενιζέλος είπε ότι μέχρι τώρα δεν έχει πληρώσει τίποτε για την Ελλάδα ο Γερμανός φορολογούμενος, ότι τα «διμερή δάνεια μπορούμε να τα εξυπηρετούμε χωρίς πρόβλημα», αλλά εάν πάψει να είναι αυτός στην εξουσία -και αναλάβουν «οι αντιευρωπαϊκές δυνάμεις»-, τότε υπάρχει ο κίνδυνος να κληθεί ο φορολογούμενος να πληρώσει. Είπε και άλλα πολλά, από το «δεν είναι εύκολο για τους Γερμανούς πολίτες και πολιτικούς να αποδεχτούν την ευρωπαϊκή πολυμορφία και το δικαίωμα σε μια άλλη λύση», και το «μέσα στη μάχη δεν μπορεί να ασχολείται ο πολιτικός με τα αισθήματά του» -στο ερώτημα πώς νιώθετε όταν σας βρίζουν και σας πετούν γιαούρτια-, μέχρι το ότι απαιτείται δημοκρατικός έλεγχος τόσο της τρόικας όσο και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας «ποιος ελέγχει τους κεντρικούς τραπεζίτες; Ο Θεός;». Και στο καταληκτικό επικριτικό ερώτημα του δημοσιογράφου «πώς κατάντησε το πολιτικό προσωπικό τη χώρα σας» η απάντησή του ήταν: «Ήταν μόνο το πολιτικό προσωπικό; Δεν συμμετείχαν οι τραπεζίτες, οι επιχειρηματίες, οι διανοούμενοι, οι ακαδημαϊκοί, οι δημοσιογράφοι;».
Απειλές και ψηφοθηρία
Ο γερμανικός Τύπος σχολίασε εκτεταμένα την «προειδοποίηση του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών» ότι ενδεχόμενη έξοδος της Ελλάδας από την Ευρωζώνη θα μπορούσε κάλλιστα να εξελιχθεί σε απειλή για τους Έλληνες φορολογούμενους. Άλλοι σχολιαστές το είδαν... μοιρολατρικά -«αυτή είναι η πικρή πραγματικότητα στον πέμπτο χρόνο της ευρωκρίσης»-, άλλοι απέδωσαν τις δηλώσεις του σε ψηφοθηρία: «Τα σημερινά δεδομένα προμηνύουν έναν θρίαμβο του ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές, ενώ, αντίθετα, η συγκυβέρνηση ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ. πρέπει να φοβάται ότι θα υποστεί μία ηχηρή ήττα. Και οι επιθέσεις Βενιζέλου εναντίον του Βερολίνου αποσκοπούν στο να αποσπάσει ψήφους στην Ελλάδα» έγραφε η Tagesspiegel του Βερολίνου.
Οι εκλογές -όχι για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά για το ελληνικό- απασχολούν και την αρθρογράφο της γαλλικής Les Echo: «Εάν ο Σαμαράς πετύχει να ανακτήσει το κύρος για τη χώρα, θα μπορούσε να προκηρύξει πρόωρες εκλογές», γράφει, «όμως για την ώρα οι δημοσκοπήσεις είναι δυσμενείς. Έχει από τη μία την ανερχόμενη ριζοσπαστική Αριστερά και από την άλλη την Ακροδεξιά. Δεδομένης αυτής της κατάστασης, ψιθυρίζεται ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα κάνουν ό,τι είναι δυνατόν για να διευκολύνουν το έργο του Σαμαρά».
Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
