Οι εξελίξεις της εβδομάδας που πέρασε επαναβεβαίωσαν με σαφήνεια πώς έχουν διαμορφωθεί τα δεδομένα για την υπόθεση της συγκρότησης του "κεντροαριστερού τρίτου πόλου". Η κεντροδεξιά στροφή του ΠΑΣΟΚ επισφραγίστηκε με τις παρεμβάσεις Σημίτη - Παπανδρέου, ενώ έγινε σαφές ότι στους όποιους στόχους δεν συμπεριλαμβάνεται η ΔΗΜ.ΑΡ. Τον αντίστοιχο αποκλεισμό του ΠΑΣΟΚ από τον στόχο του για τη συγκρότηση του δικού του "τρίτου πόλου" επιβεβαίωσε, από την πλευρά του, και ο Φ. Κουβέλης.
Όμως η ευκρίνεια με την οποία αποτυπώθηκαν αυτές οι εξελίξεις είχε ως συνέπεια να αναδυθούν εξίσου εμφατικά στην πολιτική επιφάνεια οι μείζονες εσωτερικές αντιδράσεις ως προς τους στόχους των αρχηγών και των δύο κομμάτων, που ερίζουν για το "ποιος" και "με ποιους" θα καλύψουν το "κενό" ανάμεσα στη Ν.Δ. και τον ΣΥΡΙΖΑ. Παρά τον διακηρυγμένο στόχο του Ευ. Βενιζέλου για συνέχιση της συνεργασίας με τη Ν.Δ., καταγράφηκε με ένταση η θέση για αποσύνδεση του ΠΑΣΟΚ από τον Αντ. Σαμαρά και το κόμμα του και η επεξεργασία του ενδεχόμενου κυβερνητικής σύμπραξης με τον ΣΥΡΙΖΑ. Αντίστοιχα, επιβεβαιώθηκε στη ΔΗΜ.ΑΡ. ότι δεν αποδέχονται όλοι την απόφαση για απόρριψη της συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ. Κοινός παρανομαστής σε επίπεδο ηγεσίας των δύο κομμάτων, για προφανείς δημοσκοπικούς λόγους, η απόρριψη του σεναρίου των πρόωρων εκλογών, αλλά και η απόρριψη κάθε επαφής με τον ΣΥΡΙΖΑ.
Επισφράγισαν την κεντροδεξιά στροφή
Το "συμπόσιο" του ΠΑΣΟΚ κατέδειξε ότι η δεξιά στροφή του κόμματος αποτελεί στρατηγικού χαρακτήρα επιλογή, την οποία ήρθαν να επικυρώσουν με τη βαρύτητα της παρουσίας και των τοποθετήσεών τους πρωτίστως ο Κ. Σημίτης και δευτερευόντως ο Γ. Παπανδρέου. Το γεγονός επιβεβαιώνει και η σπουδή που έδειχναν συνεργάτες του Ευ. Βενιζέλου να επισημάνουν ότι μεταξύ των συμπερασμάτων των τοποθετήσεων ήταν και "η αντιμετώπιση της κυβερνητικής συνεργασίας με τη Ν.Δ. ως αναγκαίου συμβιβασμού".
Στόχος, ο "τρίτος πόλος" που επιδιώκει ο Ευ. Βενιζέλος με "κορμό" το ΠΑΣΟΚ, η "νέα παράταξη" α λα 1974 με "μοχλό αλλαγής" το ΠΑΣΟΚ, όπως το προσδιόρισε ασαφώς ο Κ. Σημίτης, να συσπειρώσει τις φυγόκεντρες εκσυγχρονιστικές δυνάμεις και ψηφοφόρους ώστε να συγκρατήσει τα ποσοστά του ΠΑΣΟΚ και ει δυνατόν να τα αυξήσει κατά τι, προκειμένου να μπορέσει να στηρίξει μελλοντικά μια δεξιά κυβέρνηση από ευνοϊκότερη κοινοβουλευτικά θέση. Αφού σημείωσε σε όλους τους τόνους ότι "δεν υπήρχε και δεν υπάρχει σχέδιο Β", ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ απηύθυνε προσκλητήριο γι' αυτό σε όποιον πρόθυμο και έθεσε ως ορίζοντα ολοκλήρωσης της πρώτης φάσης του εγχειρήματος τις ευρωεκλογές, όπου η συνεργασία θα αφορά όποιον αποδέχεται την πλατφόρμα του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Από εκεί και έπειτα εκτιμούν στη Χ. Τρικούπη ότι θα μπορέσει να προσδιοριστεί με περισσότερη σαφήνεια ο τρόπος της συνεργασίας.
Ο σταθμός των ευρωεκλογών όμως είναι κομβικός και έως τότε ή από και πέρα πολλά μπορούν να έχουν αλλάξει για το ΠΑΣΟΚ, με πρώτο το όνομα του συνδυασμού στο ευρωψηφοδέλτιο. Με τον ίδιο ορίζοντα, προετοιμάζεται "κίνηση" από 50 διανοούμενους, με αιχμή τον καθηγητή Γ. Βούλγαρη που συμμετείχε στο "συμπόσιο" και με συνομιλητή, σύμφωνα με πληροφορίες, τον Ν. Μπίστη, προκειμένου να αναληφθεί πρωτοβουλία για "συσπείρωση" των "προοδευτικών δυνάμεων" στο πλαίσιο της Ελιάς α λα ελληνικά που επιδιώκει ο Ευ. Βενιζέλος. Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, εξετάζεται να τεθεί επικεφαλής του ψηφοδελτίου ο Τ. Γιαννίτσης, με φανερό τον συμβολισμό μιας τέτοιας επιλογής.
Ουσιαστικά φαίνεται να πρόκειται για έναν τρόπο ώστε να εμφανίζεται κινητικότητα σχετικά με το εγχείρημα του ΠΑΣΟΚ, η οποία θα μπορέσει να λειτουργήσει σαν αφορμή σε όποιους το επιθυμούν για την ένταξη προσώπων ή και κινήσεων στο εγχείρημα. Άλλωστε, ο Ν. Μπίστης, που συμμετείχε στο συνέδριο και διατύπωσε την ίδια πρόταση με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, δηλώνει ήδη πως "συμφωνήσαμε ότι όλοι μαζί προχωράμε, χωρίς ηγεμονισμούς και τακτικσμούς". Στόχος να παρουσιαστεί μια διεύρυνση που όμως δεν θα περιλαμβάνει νέα, αλλά επαναφορά προσώπων από το παρελθόν. Ο Κ. Σημίτης μίλησε για νέο 1974, για "νέα αρχή", χωρίς να διευκρινίζει τι ακριβώς προτείνει και υπό ποιον ηγέτη, τροφοδοτώντας έτσι σειρά σεναρίων, για να διαβεβαιώσει ο Γ. Φλωρίδης ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν θέλει επιστροφή.
Εξίσου σαφές κατέστη ότι το εγχείρημα του ΠΑΣΟΚ δεν συμπεριλαμβάνει τη ΔΗΜ.ΑΡ. Ο Κ. Σημίτης έστειλε το μήνυμα στους οπαδούς του εκσυγχρονισμού και της "μεταρρύθμισης" ότι η ΔΗΜ.ΑΡ. απάντησε "αρνητικά στο ερώτημα για τη θέλησή της να συμβάλει στην αναγέννηση του προοδευτικού χώρου" και ότι "δεν έχει τη φαντασία γι' αυτό, την πνίγει ο αριστερός κομφορμισμός της". Ο Ευ. Βενιζέλος είπε με νόημα ότι με την αποχώρηση από την κυβέρνηση αναίρεσε την επιλογή ευθύνης που έκανε το 2012. Ο Γ. Παπανδρέου είπε ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να είναι παρόν σε προοδευτικές κυβερνήσεις συνεργασίας, αλλά χωρίς "λευκή επιταγή". Αναφορά που ερμηνεύθηκε ως ψήφος ανοχής στη συγκυβέρνηση με τη Ν.Δ. αλλά, με μήνυμα προς τον Ευ. Βενιζέλο για λιγότερη ανοχή σε συντηρητικές επιλογές. Αφετέρου, η αναφορά του, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι απέφυγε να επιτεθεί στον ΣΥΡΙΖΑ, ερμηνεύθηκε ως προσπάθεια να μην προκαταλάβει προοπτικές.
Ποιοι ζητούν αντιστροφή πορείας
Σε πλήρη αντιδιαστολή, κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ τόνιζαν ότι η συμπόρευση με τον Αντ. Σαμαρά δεν πρέπει να ξεπεράσει τα όρια της σημερινής συγκυβέρνησης, ότι το κόμμα πρέπει να διαχωρίσει με σαφήνεια τις θέσεις και τη σχέση του με τη Ν.Δ., αλλά και να έχει ανοικτή την προοπτική για κυβερνητική σύμπραξη με τον ΣΥΡΙΖΑ.
Επ' αυτού ο Δ. Ρέππας ήταν σαφής: "Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να είναι ανοικτό στο ενδεχόμενο της προοπτικής σύμπραξης με τον ΣΥΡΙΖΑ, για τον σχηματισμό κυβέρνησης αν οι συνθήκες το επιβάλλουν", υποστηρίζοντας ότι "δεν είναι περισσότερο επιζήμιο ούτε λιγότερο ωφέλιμο για τη χώρα κάτι τέτοιο απ' ό,τι η σύμπραξη με τη Ν.Δ. σε αυτήν την πολιτική βάση". Με το βλέμμα στραμμένο στον Ευ. Βενιζέλο, είπε ότι "η δυνατότητα προγραμματικής συμφωνίας ΠΑΣΟΚ-Ν.Δ. καθιστά εξίσου εφικτή τη δυνατότητα προγραμματικής συμφωνίας και με άλλες δυνάμεις". Πρώτο μέλημα του Κ. Σκανδαλίδη ήταν να καταδειχτεί από εδώ και πέρα η διαφορά από τη Ν.Δ., εμφανιζόμενος και εκείνος ανοικτός στην προοπτική που εξέφρασε ο Δ. Ρέππας. "Πρέπει να πάρουμε μία οριστική θέση ότι δεν είμαστε ένα μικρό ΠΑΣΟΚ προσαρτημένο σε έναν μακροχρόνιο συνασπισμό εξουσίας", είπε και τόνισε πως η μακροχρόνια πρόσδεση με τη Ν.Δ. στην κυβέρνηση δεν αποτελεί προοπτική για "τη συντριπτική πλειοψηφία της βάσης της παράταξης". Ζήτησε ακόμα να ξεκαθαριστεί ότι ο ορίζοντας της κυβέρνησης κλείνει με τις επόμενες εκλογές και ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αγωνιστεί για "μια πραγματικά προοδευτική κυβέρνηση". Αντίθετος στη στρατηγική της όξυνσης με τον ΣΥΡΙΖΑ, "την ώρα που η χώρα έχει ως ιστορική αναγκαιότητα την ευρύτερη δυνατή συνεννόηση...", ήταν και ο Μιλτ. Παπαϊωάννου. Στο ίδιο πνεύμα είπε πως η απειλή ενός "νέου εθνικού διχασμού" είναι "ένας επιπλέον λόγος που το ΠΑΣΟΚ πρέπει να έχει ως κεντρική του επιλογή τη συνεννόηση και τον διάλογο, και με τον ΣΥΡΙΖΑ".
Ο Φ. Κουβέλης απορρίπτει "το ΠΑΣΟΚ του κ. Βενιζέλου"
Η απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής μπορεί να επαναβεβαίωσε την εισήγηση του Φ. Κουβέλη για προσπάθεια συγκρότησης τρίτου πόλου με τις "προοδευτικές δυνάμεις που διαφωνούν με την ασκούμενη πολιτική και τον λαϊκισμό της μονομερούς καταγγελίας του Μνημονίου από την αξιωματική αντιπολίτευση", ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι δεν σκοντάφτει σε σημαντικές διαφωνίες κορυφαίων στελεχών.
Πέρα από τον Ν. Μπίστη, που απομένει και τυπικά να αποχωρήσει από το κόμμα, ο Σπ. Λυκούδης δεν φάνηκε να συμμερίζεται την απόφαση του προέδρου του. Σχολιάζοντας τις σχετικές δηλώσεις του Φ. Κουβέλη εξέφρασε τη "βεβαιότητά" του ότι ο πρόεδρος της ΔΗΜ.ΑΡ. αναφέρεται στις πολιτικές που εκφράζονται από το ΠΑΣΟΚ και παρέπεμψε σε παλαιότερες δηλώσεις του Φ. Κουβέλη ότι ο χώρος της Κεντροαριστεράς περιλαμβάνει και "τον χώρο της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας". Σε νέα συνέντευξή του όμως ο Φ. Κουβέλης διευκρίνισε ότι απευθύνεται μόνο στους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ και όχι στο κόμμα.
Την ίδια στιγμή, αν και θεωρεί βέβαιες τις πρόωρες εκλογές, δηλώνει αντίθετος και υποστηρίζει ότι, σε περίπτωση που ο Αντ. Σαμαράς επιλέξει τις εκλογές προ του αδιεξόδου της πολιτικής του, θα πρέπει να υπάρξει νέα κυβέρνηση, χωρίς εκείνον στο "τιμόνι" και χωρίς προσφυγή στις κάλπες.
