Γιατί ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε άνοιξε πάλι τη συζήτηση για ένα νέο ελληνικό πακέτο ένα μήνα πριν από την εκλογική αναμέτρηση στη Γερμανία; Ήταν το «πρώτο λάθος» της προεκλογικής εκστρατείας του κόμματος της Μέρκελ, όπως γκρινιάζουν επιφανή στελέχη των Χριστιανοδημοκρατών και ο επικεφαλής των αδελφών Χριστιανοκοινωνιστών της Βαυαρίας; Ήταν μια «κρίση ειλικρίνειας», όπως λέει με ειρωνεία η αντιπολίτευση;
Από τη στιγμή που ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών μίλησε για την αναγκαιότητα επιπλέον οικονομικής βοήθειας προς την Ελλάδα, κάθε πολιτικός που σέβεται τον εαυτό του στη Γερμανία σπεύδει να κάνει και μια δήλωση επ' αυτού και κάθε αναλυτής να ερμηνεύσει τι κρύβεται πρώτα πίσω από τη δήλωση Σόιμπλε και στη συνέχεια πίσω από τις δηλώσεις των άλλων.
Ο ίδιος ο Σόιμπλε, πάντως, λέει ότι ήταν οι απορίες της γυναίκας του που τον ώθησαν να μιλήσει για την Ελλάδα. «Όταν με ρώτησε εάν θα υπάρξουν δυσάρεστες εκπλήξεις με την Ελλάδα μετά τις εκλογές, κατάλαβα ότι, αφού και η γυναίκα μου δεν έχει πειστεί, πρέπει να ξεκαθαρίσω τα πράγματα», φέρεται να είπε σε μια μάζωξη πολιτικών του φίλων κοντά στη Βόννη.
Τι ξεκαθάρισε, όμως, ο Σόιμπλε; Πρώτον, ότι η Αθήνα θα χρειαστεί κι άλλα λεφτά. Δεύτερον, ότι, όσο περνάει από το χέρι του, αυτά τα λεφτά θα βρεθούν. Και, τρίτον, ότι αυτό το επιπλέον δάνειο είναι η δική του... εναλλακτική στο κούρεμα του ελληνικού χρέους, το οποίο επιμένει να αποκλείει κατηγορηματικά.
Οι αποχρώσεις μιας άρνησης
Ωστόσο, αυτή ακριβώς η κατηγορηματική άρνηση του κουρέματος αμφισβητείται εντόνως στη Γερμανία από την αντιπολίτευση, από πολλούς οικονομολόγους, από τον Τύπο, ακόμη κι από κάποιους Χριστιανοδημοκράτες, και προκαλεί προεκλογικές αναταράξεις. Το αποτέλεσμα είναι μια πλειάδα κυβερνητικών στελεχών να αναγκάζονται να κάνουν δηλώσεις ότι «δεν θα υπάρξει κούρεμα» -ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας των Χριστιανοδημοκρατών, Φόλκερ Κάουντερ, ο πρόεδρος των Χριστιανοκοινωνιστών Χορστ Ζέχοφερ, σχεδόν όλη η ηγεσία των Φιλελευθέρων, αλλά και ο πρόεδρος της Bundesbank Γενς Βάιντμαν, που το θεωρεί «αντιπαραγωγικό»- και να συντηρεί στην επικαιρότητα ένα θέμα που εκτιμάται ότι θα μπορούσε να κοστίσει τη νίκη στον σημερινό κυβερνητικό συνασπισμό του Βερολίνου.
Η "προειδοποίηση" της Μέρκελ
Επί της ουσίας, όμως, το γερμανικό κυβερνητικό μέτωπο ενάντια στο κούρεμα δεν είναι τόσο αρραγές. Η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, για παράδειγμα, στη χθεσινή συνέντευξή της στο περιοδικό Focus δεν ήταν τόσο κατηγορηματική. Βεβαίως, έσπευσε να καλύψει πλήρως τον υπουργό της έναντι των γκρινιάρηδων του κυβερνητικού στρατοπέδου, ωστόσο η δική της διατύπωση ήταν να «προειδοποιήσει» για τους κινδύνους που θα επέφερε ένα κούρεμα του ελληνικού χρέους, σε αντίθεση με το «αποκλείεται» του Σόιμπλε. Όπως δεν ήταν κατηγορηματικός και ο Γερμανός επίτροπος Ενέργειας -και στέλεχος του κόμματος της Μέρκελ- Γκίντερ Έτινγκερ στη δική του συνέντευξη στην εφημερίδα Welt: «Για την ώρα ένα κούρεμα του χρέους δεν είναι στο τραπέζι, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί για πάντα» είπε.
Η Μέρκελ, μάλιστα, δεν ήταν κατηγορηματική ούτε στο θέμα ενός τρίτου ελληνικού πακέτου. Δεν το θεωρεί «δεδομένο» από τώρα, όπως ο Σόιμπλε. «Με το θέμα του ελληνικού χρέους και της πορείας των μεταρρυθμίσεων θα ασχοληθούμε, ακριβώς όπως έχουμε δεσμευτεί, το 2014» δήλωσε και πρόσθεσε ότι μέχρι τότε η Ελλάδα «έχει πολλά να κάνει» κι ότι η ελληνική κυβέρνηση «πρέπει να συνεχίσει να εφαρμόζει με συνέπεια τις μεταρρυθμίσεις της».
Οι ερμηνείες του Spiegel
Ο ορυμαγδός των δηλώσεων για την Ελλάδα έδωσε την αφορμή στο περιοδικό Spiegel να αναρωτηθεί πόσες ακόμη «πικρές» παραδοχές θα πρέπει να κάνει η γερμανική κυβέρνηση για την ευρωκρίση. Και αν αυτές οι παραδοχές θα κάνουν «συναρπαστική» την πορεία προς τις γερμανικές κάλπες ανατρέποντας ενδεχομένως τον... περίπατο της καγκελαρίου Μέρκελ προς τη νίκη. Το Spiegel εκτιμά, μάλιστα, ότι ο Σόιμπλε, με την παραδοχή του ότι θα χρειαστεί και τρίτο ελληνικό πακέτο, ουσιαστικά παραδέχεται την αποτυχία των «ευρωσωτήρων» να αντιμετωπίσουν την κρίση: «Κατάφεραν μόνο να γιατρέψουν κάποια συμπτώματα, αλλά οι ασθενείς δεν έχουν ούτε κατά διάνοια θεραπευτεί», γράφει το περιοδικό και κατηγορεί τη γερμανική κυβέρνηση ότι εθελοτυφλεί και προσπαθεί -ανεπιτυχώς- να αποκλείσει «τα δραματικά στοιχεία των επιχειρήσεων διάσωσης» από τον προεκλογικό αγώνα.
Σύμφωνα με το Spiegel η παραδοχή των Μέρκελ και Σόιμπλε ότι η Ελλάδα χρειάζεται νέα βοήθεια είναι μόνο η αρχή: «Το χρέος της Ισπανίας και της Ιρλανδίας αυξάνεται παρά την ελαφρά ανάρρωση των οικονομιών τους. Το ιρλανδικό πακέτο των 67,5 δισεκατομμυρίων ευρώ φτάνει μέχρι το τέλος της χρονιάς και μετά το Δουβλίνο θα δοκιμάσει την τύχη του στις αγορές, αλλά δηλώνει ότι θα το πετύχει μόνο με την εγγυοδότηση των εταίρων του. Και το πορτογαλικό πακέτο των 78,5 δισ. ευρώ φτάνει μέχρι τον Ιούνιο του 2014. Μετά πώς θα μπορέσει η Πορτογαλία να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της;». Το περιοδικό θεωρεί ότι ενδέχεται να χρειαστούν και νέα πακέτα για την Πορτογαλία, την Ιρλανδία και την Κύπρο, ό,τι κι αν λέει τώρα η γερμανική κυβέρνηση.
Εύθραυστες υποσχέσεις
Ειδικά για την Ελλάδα το Spiegel θεωρεί ότι η Μέρκελ δίνει στους Γερμανούς και πάλι υποσχέσεις που δεν θα μπορέσει να τηρήσει, όπως έκανε επανειλημμένα από τον Μάρτιο του 2010, όταν είχε δηλώσει ότι «δεν υπάρχει στην ημερήσια διάταξη θέμα βοήθειας προς την Ελλάδα». Οι συντάκτες του περιοδικού θεωρούν δεδομένο, πρώτον, ότι η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να ορθοποδήσει χωρίς νέα βοήθεια και, δεύτερον, ότι δεν θα καταφέρει να βγει και πάλι στις αγορές στο τέλος της επόμενης χρονιάς. Και προσθέτουν ότι για τη νέα βοήθεια -είτε έχει τη μορφή κουρέματος είτε επιμήκυνσης της περιόδου αποπληρωμής των δανείων- το κόστος για τις πιστώτριες χώρες θα είναι υψηλό, ενώ παράλληλα πάλι δεν θα σωζόταν η Ελλάδα.
Πέραν των ανοιχτών προβλημάτων των επιχειρήσεων διάσωσης, πάντως, το Spiegel εκτιμά ότι το Βερολίνο θα χρειαστεί να κάμψει τις αντιρρήσεις του για το εύρος της τραπεζικής ένωσης, όχι μόνο διότι απειλούνται πολλές τράπεζες της περιφέρειας -και μπορεί να συμπαρασύρουν και τις χώρες στην καταστροφή-, αλλά διότι και οι ίδιες οι γερμανικές τράπεζες τη χρειάζονται.
Επιπλέον, η Γερμανία θα πρέπει να εκχωρήσει στις Βρυξέλλες περαιτέρω πολιτικές αρμοδιότητες, κάτι για το οποίο θα πρέπει να προετοιμαστούν οι πολίτες, αν όχι τώρα, το αργότερο από την όποια κυβέρνηση προκύψει μετά τις εκλογές. «Οι ανοιχτοί λογαριασμοί των ευρωδιασώσεων θα εμφανιστούν αφού κλείσουν οι κάλπες», είναι ο χρησμός του περιοδικού.
