Το σχέδιο της κυβέρνησης να μετατρέψει την καλλιτεχνική εκπαίδευση σε εμπόρευμα και τους σπουδαστές σε «πελατεία» για τα ιδιωτικά κολέγια υλοποιείται, υπό τη μορφή του σχεδίου νόμου το οποίο εισάγεται σήμερα 26.3.26 στην Ολομέλεια της Βουλής. Και προβλέπει, μεταξύ άλλων, την ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (ΑΣΠΤ).
Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη και τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ φιλοτεχνούν μία εικόνα περί ενός «success story» ανωτατοποίησης της Καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Και θριαμβολογούν διότι ιδρύεται για πρώτη φορά στη χώρα μας Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών «ένα δημόσιο, αυτοδιοικούμενο ΑΕΙ με πλήρεις κύκλους σπουδών, έρευνα και παιδαγωγική κατάρτιση» που «θα συνεργάζεται με σημαντικούς πολιτιστικούς φορείς, όπως το Εθνικό Θέατρο και η Εθνική Λυρική Σκηνή».
Αλλά αυτή είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή είναι ότι, όπως κατέδειξε και στη συζήτηση στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής η προοδευτική αντιπολίτευση, η κυβέρνηση Μητσοτάκη πετάει στα σκουπίδια μια μεγάλη ευκαιρία για μεταρρύθμιση στο εν λόγω πεδίο καθώς:
- δεν θεσπίζει ένα ενιαίο σύστημα διαβάθμισης σπουδών,
- δεν διασφαλίζει την ακαδημαϊκή και επαγγελματική αναγνώριση των καλλιτεχνών και
- δεν δημιουργεί ουσιαστική γέφυρα μεταξύ ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης.
Αντιθέτως, το σχήμα που θεσπίζει η κα Ζαχαράκη στηρίζεται σε προϋπάρχουσες δομές, με Τμήματα χωρίς συνοχή, που δεν έχουν προσδιορισμένα γνωστικά πεδία και διασφαλισμένη διασύνδεση μεταξύ τους, ούτε σταθερό πλαίσιο στελέχωσης. Στην πραγματικότητα, το σχέδιο νόμου δεν δημιουργεί νέο πανεπιστήμιο παραστατικών τεχνών. Αλλά συνενώνει τις 5 προϋπάρχουσες και υποβαθμισμένες Κρατικές Ανώτερες Σχολές Μουσικής Θεάτρου και Χορού, με τις ίδιες, χωροταξικά διάσπαρτες, εγκαταστάσεις.
Το δεύτερο μεγάλο ψεύδος: Όταν είχε προαναγγελθεί η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία, η υπουργός Παιδείας ισχυρίστηκε ότι συγκέντρωνε την υποστήριξη ή, έστω, τη θετική ανταπόκριση σύσσωμης της καλλιτεχνικής κοινότητας της χώρας. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει: Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Θεάματος Ακροάματος (ΠΟΘΑ) καλεί σε κινητοποίηση (Πέμπτη, 26.3.26) διότι «το σχέδιο νόμου δεν ικανοποιεί τα αιτήματα για κατάταξη των ανωτέρω καλλιτεχνικών σχολών στην τριτοβάθμια, παρακάμπτει την απόφαση του ΣτΕ, ενώ παραλείπει πλήρως τις κινηματογραφικές σπουδές».
Μάλιστα, όπως καταγγέλλουν και άλλοι φορείς του καλλιτεχνικού κόσμου, το νομοσχέδιο που κατατέθηκε δεν έχει καμία σχέση με το προσχέδιο στο οποίο κατέληξε η αρχική διαβούλευση.
Επίσης, σύμφωνα με υπόμνημα που απέστειλαν οι φορείς από τον χώρο του Χορού (οι οποίοι δεν κλήθηκαν στις συνεδριάσεις της αρμόδιας Επιτροπής της Βουλής) γίνεται κατανοητό ότι μετά τη μεταφορά του επαγγελματικού τμήματος στην Ανώτατη Σχολή, η υφιστάμενη δομή απομένει ως εκπαιδευτική μονάδα χωρίς διασύνδεση με δημόσιο φορέα παραγωγής.
Η ανησυχία του καλλιτεχνικού κόσμου είναι εύλογη καθώς, πέρα από την απουσία ειλικρινούς διαβούλευσης, το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει πολλές εξουσιοδοτικές διατάξεις, δηλαδή μεταφέρει κρίσιμες ρυθμίσεις σε μελλοντικές υπουργικές αποφάσεις, κατά πάγια τακτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
Πώς η κυβέρνηση παρακάμπτει το ΣτΕ
Υπενθυμίζουμε ότι, υπό την πίεση των μεγάλων κινητοποιήσεων των καλλιτεχνών, αλλά και μετά τη σχετική απόφαση του ΣτΕ, η κα Ζαχαράκη υποχρεώθηκε να δημιουργήσει για πρώτη φορά μια κατηγορία καλλιτεχνικής εκπαίδευσης με επαγγελματικά δικαιώματα. Αλλά, την ίδια στιγμή, υποβαθμίζει τις σπουδές αυτές καθώς κατατάσσει τα πτυχία των Ανώτερων δραματικών σχολών στο επίπεδο 5 της μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, εξομοιώνοντάς τα ουσιαστικά με διετείς δομές κατάρτισης -παρά το γεγονός ότι πρόκειται για τριετείς σπουδές, τις οποίες το ίδιο το ΣτΕ αναγνωρίζει ως ανώτερη βαθμίδα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Έτσι, σπουδές υψηλού επιπέδου θα συνεχίσουν να αναγνωρίζονται στην Ελλάδα ως χαμηλότερου επιπέδου (ενώ στο εξωτερικό αντιμετωπίζονται ως ισότιμες των πανεπιστημιακών τίτλων), ενώ η νομική ανασφάλεια -λόγω της παραβίασης της απόφασης του ΣτΕ- ανοίγει τον δρόμο για νέες προσφυγές.
Εμπορευματοποίηση και δημιουργία «πελατών» για τους ιδιώτες
Στον πυρήνα του σχεδίου νόμου, βρίσκεται η «πόρτα» που εξόφθαλμα ανοίγει η κυβέρνηση Μητσοτάκη για ακόμα μεγαλύτερη διείσδυση του ιδιωτικού τομέα στο Δημόσιο.
Μετατρέποντας τις υφιστάμενες Ανώτερες Δημόσιες Καλλιτεχνικές Σχολές σε ανώτατα ιδρύματα, η κυβέρνηση σχεδιάζει η Ανώτερη Καλλιτεχνική Εκπαίδευση -συμπεριλαμβανομένης και της Μουσικής- να μην προσφέρεται πλέον δωρεάν από το Δημόσιο, και να περάσει αποκλειστικά στον ιδιωτικό τομέα.
Παράλληλα, οι εισακτέοι στη νέα Σχολή θα είναι όσοι/ες μπορούν οι συγκεκριμένες υποδομές να σηκώσουν. Την ίδια στιγμή, υποβαθμίζονται οι καλλιτεχνικές σχολές, οι ιδιωτικές δραματικές σχολές και όλες οι άλλες ανώτερες σχολές. Έτσι, ο «ακαδημαϊκός διάδρομος» που προβλέπει το σχέδιο νόμου, αντί να ενσωματώνει τους απόφοιτους των Ανώτερων δραματικών σχολών, στην πράξη αποκλείει τη μεγάλη πλειονότητα αυτών από τη δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση, ωθώντας τους, είτε στο επί πληρωμή Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, είτε στην ιδιωτική εκπαίδευση.
Αμελητέο ποσό «το χιλιάρικο» για τον Φωτήλα: Κυνισμός της κυβέρνησης απέναντι στους απόφοιτους των Ανώτερων Σχολών
Μάλιστα, ο υφυπουργός Πολιτισμού, αρμόδιος για «θέματα Σύγχρονου Πολιτισμού», Ιάσων Φωτήλας, κατά τη συζήτηση του σχεδίου νόμου στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων (23.3.26), ομολόγησε με αγοραίο ύφος την εμπορευματοποίηση των πτυχίων: Παρότρυνε κυνικά τους απόφοιτους Ανώτερων Σχολών που αγωνιούν για τους τίτλους τους, μετά την ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, να πληρώσουν «το χιλιάρικο» -αμελητέο ποσό κατά τον κ. Φωτήλα- στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
Ως προς αυτό, είναι ιδιαίτερα σφοδρή η κριτική της προοδευτικής αντιπολίτευσης.
Το σχετικό βίντεο από τη σελίδα της Κ. Νοτοπούλου:
Η Κατερίνα Νοτοπούλου, ειδική αγορήτρια του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, κατά τη συζήτηση στην αρμόδια Επιτροπή, τόνισε ότι το εν λόγω σχέδιο νόμου είναι σχεδιασμένο με τέτοιο τρόπο ώστε να οδηγηθεί ένας τεράστιος αριθμός πτυχιούχων στην ισοτίμηση των πτυχίων τους από ιδιωτικούς φορείς -οι οποίοι ανάλογα με τις σπουδές του κάθε υποψήφιου θα προσφέρουν διαφορετικά «πακέτα».
Επιπλέον, η εισαγωγή θα γίνεται μέσω ειδικών εξετάσεων, κατά παρέκκλιση του συστήματος των πανελλαδικών εξετάσεων, χωρίς καθορίζεται με σαφήνεια το θεσμικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει το αδιάβλητο της διαδικασίας.
«Προβλέπετε λίγους εισακτέους, ώστε όσοι δεν εισάγονται να στρέφονται στις ιδιωτικές σχολές και αποκλείετε στην πράξη την πλειονότητα των σπουδαστών από τη δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση. Τους σπρώχνετε στα ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα», επισήμανε η βουλεύτρια του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Αποκαλυπτικό για τις προθέσεις της κυβέρνησης είναι το γεγονός ότι η υπό σύσταση Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών, στον τομέα του θεάτρου διαμορφώνεται ως δομή εξαιρετικά περιορισμένης πρόσβασης. Όταν οι υφιστάμενες δημόσιες σχολές του Εθνικού Θεάτρου και του ΚΘΒΕ δέχονται 15 και 17 σπουδαστές αντίστοιχα, προκύπτει το ερώτημα τι θα συμβεί με όλους τους υπόλοιπους. Προφανώς, θα οδηγηθούν στην ιδιωτική εκπαίδευση, κάτι που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το πάγιο αίτημα του κλάδου για δημόσια και δωρεάν καλλιτεχνική εκπαίδευση για όλους και όλες.
Απόσυρση του νομοσχεδίου και ουσιαστική διαβούλευση ζητάει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
Το νομοσχέδιο δεν αντιμετωπίζει ούτε το κρίσιμο ζήτημα της εξασφάλισης παιδαγωγικής επάρκειας ώστε οι απόφοιτοι να μπορούν να διδάξουν στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Εξίσου μεγάλα προβλήματα θα φέρει για τη μουσική εκπαίδευση και τα ωδεία, καθώς η οριζόντια κατάταξη στο επίπεδο 5 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων δεν αντανακλά την πραγματική εκπαιδευτική διαδρομή των απόφοιτων, ούτε υπάρχει σαφής και ολοκληρωμένη ρύθμιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων.
Για το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης δεν διασφαλίζεται ρητά η δυνατότητα απονομής τίτλων, γεγονός που δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για υποβάθμισή του.
Σοβαρά ερωτήματα τίθενται για το διεθνές απολυτήριο, τους σκοπούς του και την επιβάρυνση των δημόσιων πόρων αλλά και για τις συνέπειες στη συνοχή του δημόσιου σχολείου.
«Οι καλλιτέχνες ζητούν σαφήνεια, αναγνώριση και δικαιοσύνη. Αντίθετα εσείς φέρνετε νομοσχέδιο που μεταθέτει την ευθύνη στον ίδιο τον απόφοιτο, διευρύνει τις ανισότητες και παγιώνει την αβεβαιότητα», το συμπέρασμα της Κατερίνας Νοτοπούλου, κατά την τελευταία συνεδρίαση της αρμόδιας Επιτροπής (23.3.26). Η ειδική αγορήτρια του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ κάλεσε την υπουργό Παιδείας να προβεί σε συνολική επανεξέτασή του, «με ουσιαστική διαβούλευση και σαφή ακαδημαϊκά και επαγγελματικά κριτήρια».
