Με ευρεία πλειοψηφία υπερψηφίστηκε την Τετάρτη σε κοινή συνεδρίαση των Επιτροπών Ισότητας (FEMM) και Πολιτικών Ελευθεριών (LIBE) η κοινή Έκθεση, η οποία καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση για τη θέσπιση εναρμονισμένου ορισμού του βιασμού που να βασίζεται ρητά στη συναίνεση, θεμελιωμένου στη σωματική αυτονομία, τη σεξουαλική ακεραιότητα και την ισότητα των φύλων.
Η Έκθεση τονίζει ότι η μελλοντική νομοθεσία της ΕΕ οφείλει να είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, η οποία καθορίζει το δεσμευτικό ευρωπαϊκό πρότυπο για τους ορισμούς του βιασμού που βασίζονται στη συναίνεση. Αντιμετωπίζει τον βιασμό ως μορφή έμφυλης βίας που συνδέεται με δομικές ανισότητες εξουσίας και με την κουλτούρα του βιασμού, ακόμη και όταν αυτή εκδηλώνεται μέσω στερεοτύπων, ενοχοποίησης των θυμάτων ή κανονικοποίησης της σεξουαλικής βίας.
Παράλληλα, οι δύο Επιτροπές ενέκριναν και την προσωρινή συμφωνία από το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων για την αναθεώρηση της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία των θυμάτων εγκληματικότητας, ενισχύοντας ουσιαστικά το ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας. Σκιώδεις εισηγητές της Ομάδας LEFT στη συγκεκριμένη Έκθεση ήταν οι Ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Έλενα Κουντουρά (FEMM) και Κώστας Αρβανίτης (LIBE).
Η αναθεωρημένη Οδηγία διευκολύνει τα θύματα να καταγγέλλουν ένα έγκλημα, να έχουν πρόσβαση σε υποστήριξη μέσω γραμμών βοήθειας, να λαμβάνουν συνδρομή από εξειδικευμένες υπηρεσίες και να ενημερώνονται με σαφήνεια για τα δικαιώματά τους, δίνοντας ενισχυμένη βαρύτητα στην έμφυλη βία.
Βασικές βελτιώσεις της αναθεωρημένης Οδηγίας:
- Ισχυρότερη πρόσβαση στη δικαιοσύνη, με σαφέστερα δικονομικά δικαιώματα
- Ενισχυμένα δικαιώματα των θυμάτων καθ’ όλη τη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας
- Βελτιωμένες εγγυήσεις προστασίας δεδομένων και εμπιστευτικότητας
- Ασφαλείς δίαυλοι καταγγελίας σε κλειστά ιδρύματα, όπως οίκοι φροντίδας, νοσοκομεία και εγκαταστάσεις κράτησης
- Κατοχυρωμένο δικαίωμα επανεξέτασης, που επιτρέπει στα θύματα να αμφισβητούν κρίσιμες αποφάσεις
- Γραμμές βοήθειας και ηλεκτρονικά συστήματα καταγγελίας σε επίπεδο ΕΕ
- Ενισχυμένες διατάξεις για τη νομική συνδρομή
- Ενισχυμένο δικαίωμα ακρόασης σε όλα τα στάδια της ποινικής διαδικασίας
Όσον αφορά τα θύματα που είναι υπήκοοι τρίτων χωρών, τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν ότι, ανεξαρτήτως καθεστώτος διαμονής, δεν αποθαρρύνονται από την καταγγελία ενός εγκλήματος και αντιμετωπίζονται χωρίς διακρίσεις. Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να τους χορηγούν αυτόνομη άδεια διαμονής, σύμφωνα με το εθνικό τους δίκαιο.
Επιπλέον, και σε ευθυγράμμιση με την Οδηγία για τη βία κατά των γυναικών, το διατακτικό μέρος του κειμένου προβλέπει τη διασφάλιση της πρόσβασης σε υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας (SRH) και της παροχής σχετικής ενημέρωσης στα θύματα σεξουαλικής βίας.
Στην αιτιολογική σκέψη , οι δύο ευρωβουλευτές της LEFT πέτυχαν να συμπεριληφθεί διατύπωση που διευκρινίζει ότι οι υπηρεσίες υγείας μπορεί να περιλαμβάνουν, «όπου είναι νομικά διαθέσιμες σε συγκεκριμένο κράτος μέλος και σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, επείγουσα αντισύλληψη, θεραπεία προφύλαξης μετά από έκθεση (post-exposure prophylaxis), εξετάσεις για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και πρόσβαση σε άμβλωση». Είναι η πρώτη φορά που ο όρος «άμβλωση» αναφέρεται ρητά σε Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
