«Όταν οι πίνακες Excel αποκτούν ισχύ συντάγματος, η ψήφος των πολιτών μετατρέπεται σε διακοσμητικό στοιχείο. Η επιβολή της δημοσιονομικής πειθαρχίας ως ανώτατου νόμου του κράτους δεν είναι εκσυγχρονισμός, είναι η θεσμική κατάργηση της εναλλακτικής πολιτικής».
Η συζήτηση για την αναθεώρηση του συντάγματος και την ενίσχυση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου δεν είναι μια ουδέτερη θεσμική μεταρρύθμιση. Είναι μια βαθιά πολιτική πράξη που επιχειρεί να μετατρέψει την οικονομική πολιτική σε «ουδέτερο» τεχνικό ζήτημα, αποσπώντας την από τη λαϊκή βούληση. Πρόκειται για μια συνειδητή προσπάθεια αποπολιτικοποίησης της οικονομίας, δηλαδή απομάκρυνσης της κοινωνίας από το δικαίωμα να καθορίζει το μέλλον της.
Όταν ένα μη εκλεγμένο όργανο αποκτά τη δυνατότητα να απορρίπτει πολιτικές προτάσεις ως «μη κοστολογημένες», τότε η Δημοκρατία παύει να λειτουργεί. Η ψήφος μετατρέπεται σε διακοσμητικό στοιχείο. Η κυβέρνηση μπορεί να αλλάζει, αλλά η πολιτική μένει ίδια. Η κοινωνία μπορεί να φωνάζει, αλλά οι πίνακες Excel θα έχουν τον τελευταίο λόγο. Αυτό δεν είναι «εκσυγχρονισμός». Είναι θεσμική επιτήρηση της πολιτικής. Η απαίτηση να εγκρίνονται τα προγράμματα των κομμάτων πριν καν παρουσιαστούν στον λαό οδηγεί σε ένα καθεστώς όπου η κεϊνσιανή πολιτική θα θεωρείται ύποπτη, οι δημόσιες επενδύσεις θα αντιμετωπίζονται ως απειλή και οι κοινωνικές δαπάνες θα βαφτίζονται «ανεύθυνες».
Η οικονομία γίνεται μονόδρομος και ο μονόδρομος αυτός λέγεται δημοσιονομική πειθαρχία. Η διεθνής εμπειρία όμως δείχνει το αδιέξοδο σε αυτή την πρακτική. Χώρες που υιοθέτησαν παρόμοια μοντέλα, όπως η Γερμανία με το «φρένο χρέους», βλέπουν σήμερα υποβαθμισμένες υποδομές, καθυστερημένα έργα και αδυναμία επενδύσεων σε κρίσιμους τομείς. Όταν η οικονομική πολιτική κλειδώνεται συνταγματικά, η κοινωνία πληρώνει το τίμημα.
Η κοινωνική πολιτική δεν είναι «λαϊκισμός». Η ρητορική που παρουσιάζει κάθε διεκδίκηση για αξιοπρεπείς μισθούς, κοινωνικές παροχές ή δημόσιες υπηρεσίες ως «λαϊκισμό» δεν είναι αθώα. Είναι το ιδεολογικό υπόβαθρο μιας πολιτικής που θέλει να ποινικοποιήσει την κοινωνική ανάγκη και να την παρουσιάσει ως απειλή για τη «δημοσιονομική σταθερότητα».
Όταν η κοινωνική πολιτική βαφτίζεται «αντισυνταγματική», τότε η Δημοκρατία έχει ήδη χάσει. Αν το σύνταγμα επιβάλλει ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, τότε η εναλλαγή κομμάτων γίνεται μία τυπική διαδικασία, η πολιτική μετατρέπεται σε λογιστική και η κοινωνία στερείται το δικαίωμα να επιλέξει διαφορετικό δρόμο. Η Δημοκρατία δεν είναι λογιστήριο. Η Δημοκρατία είναι σύγκρουση ιδεών, όχι συμμόρφωση σε κανόνες. Η οικονομία δεν μπορεί να αποσυνδέεται από την κάλπη.
Η πιο επικίνδυνη διάσταση της αναθεώρησης είναι ότι επιχειρεί να απομονώσει την οικονομία από τη δημοκρατική διαδικασία. Να την καταστήσει «ουδέτερη», «αντικειμενική»,«τεχνική». Αλλά η οικονομία δεν είναι ουδέτερη. Είναι βαθιά πολιτική. Αφορά το ποιος πληρώνει, ποιος κερδίζει, ποιος ζει με αξιοπρέπεια και ποιος όχι.
Η αποπολιτικοποίηση της οικονομίας είναι στην πραγματικότητα η πιο πολιτική πράξη και είναι η επιλογή να αφαιρεθεί από τον λαό η δυνατότητα να καθορίζει το μέλλον του. Και αυτό δεν μπορούμε να το επιτρέψουμε.
* Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια
