Μόνο σαν απόδειξη πολιτικής αμηχανίας και έλλειψης θετικού αφηγήματος, εμπλουτισμένη με περίσσεια κυνισμού, μπορεί να εκληφθεί η εσπευσμένη και δίχως ουσιαστικές προϋποθέσεις έναρξη της διαδικασίας αναθεώρησης του συντάγματος από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Ούτε η απαραίτητη πολιτική και κοινωνική συναίνεση, αλλά ούτε και η στοιχειώδης αξιοπιστία ως προαπαιτούμενο για μία καλόπιστη αναζήτηση των αναγκαίων συνθέσεων της συνταγματικής μεταρρύθμισης υπάρχουν. Αντίθετα, αυτό που κυριαρχεί είναι η απολύτως δικαιολογημένη δυσπιστία όλων ανεξαιρέτως των πολιτικών δυνάμεων και των σημαντικότερων εκπροσώπων της επιστημονικής κοινότητας (πλην των αυλικών διανοουμένων της οικογένειας) για τις προθέσεις του πρωθυπουργού. Κανείς δεν έχει αμφιβολία ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν θα είχε κανέναν ενδοιασμό να εργαλειοποιήσει την κορυφαία θεσμική διαδικασία προκειμένου να εξυπηρετήσει πολιτικούς και μικροπολιτικούς σκοπούς.
Δεξιά στροφή και πατριωτισμός εσωτερικής κατανάλωσης
Ανοίγοντας τη διαδικασία μερικούς μήνες νωρίτερα από την αρχική πρόβλεψη ο Κυριάκος Μητσοτάκης καθαρίζει τις εκκρεμότητες προκειμένου να έχει ανοιχτό ορίζοντα για τις εκλογές. Χωρίς κατ’ ανάγκη να σημαίνει ότι έχει πάρει την οριστική απόφαση. Το να περιμένει μέχρι τη ΔΕΘ για να εξαγγείλει ένα ακόμη πακέτο παροχών από το πλεόνασμα της υπέρογκης έμμεσης φορολογίας είναι βάσιμο. Εάν αντέξει. Εν τω μεταξύ θα προσπαθήσει να διαλύσει με τον επικοινωνιακό μηχανισμό των μέσων ενημέρωσης και των δημοσκοπικών εταιρειών, ακόμη περισσότερο το πολιτικό σύστημα για να προβάλλει ως η μόνη δύναμη σταθερότητας μέσα στο χάος που συστηματικά δημιουργεί.
Με τις προτάσεις του για την αναθεώρηση -άρθρο 16 για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων που ήδη έχει καταπατήσει, άρθρο 24 για τη μείωση της περιβαλλοντικής προστασίας προς όφελος της κακώς νοούμενης επιχειρηματικότητας, συνταγματική απαγόρευση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, δηλαδή καθιέρωση αιώνιας λιτότητας, κατάργηση της μονιμότητας στο Δημόσιο-, είναι σαφές ότι επιχειρεί να περιβάλλει με συνταγματική ισχύ τον συνδυασμό νεοφιλελεύθερης ιδεοληψίας και πελατειασμού που τον διακρίνει.
Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει στην ακροδεξιά στροφή για να προσεγγίσει ξανά το ανάλογο κοινό -το οποίο διεκδικούν ο Αντώνης Σαμαράς και εσχάτως η Μαρία Καρυστιανού- ακολουθώντας σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό και πουλώντας πατριωτισμό με τα Ραφάλ και τις Φρεγάτες. Στο μεν μεταναστευτικό αφήνει τους Πλεύρη και Γεωργιάδη να αλωνίζουν. Με τις ακρότητες των ακροδεξιών όμως (που κινούνται στη λογική ότι «δεν υπάρχει φύλαξη των συνόρων δίχως νεκρούς») προσβάλλει τους δήθεν κεντρώους που θέλουν έστω κάποια προσχήματα του είδους «κάνουμε push backs αλλά δεν σκοτώνουμε». Με τους μετανάστες είναι εύκολοι οι λεονταρισμοί με τα εθνικά όμως εμφανίζεται ανακόλουθος. Ενώ προβάλλει τους εξοπλισμούς και την άμυνα με τα χρήματα του ελληνικού λαού ως τεκμήριο πατριωτισμού, την ίδια ώρα αντιπαρέρχεται την κλιμάκωση των προκλήσεων της Τουρκίας και πηγαίνει σε μία υπονομευμένη -από τη NAVTEX διαρκείας και τη «Γαλάζια Πατρίδα»- συνάντηση στην Άγκυρα. Παίζει έτσι το παιχνίδι του Ερντογάν δείχνοντας ανοχή στις διεκδικήσεις και διολισθαίνοντας στη φινλανδοποίηση της χώρας. Ο πατριωτισμός περιορίζεται στο ρητορικό επίπεδο για εσωτερική μόνο κατανάλωση.
Το πρόβλημα των συνεργασιών
Με την έναρξη της αναθεώρησης πιέζει το ΠΑΣΟΚ και τον Νίκο Ανδρουλάκη που είναι διχασμένο ανάμεσα στην αντιπολίτευση στην κυβέρνηση και στην δήθεν σοβαρότητα και υπευθυνότητα της συστημικής λύσης διαδοχής. Ο δε Κυριάκος Μητσοτάκης επαναλαμβάνει ότι το ΠΑΣΟΚ γίνεται «ουρά» της Ζωής Κωνσταντοπούλου.
Η ευρύτερη πλειοψηφία που απαιτεί το σύνταγμα επιτείνει το ούτως ή άλλως υπαρκτό ερώτημα ποια κόμματα θα συνεργαστούν την επομένη των εκλογών για σχηματισμό κυβέρνησης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τα συνδέει: εν ολίγοις, δώστε Βουλή και κυβέρνηση που μεταξύ άλλων να εξασφαλίσει και την δήθεν επιβεβλημένη αναθεώρηση.
Μια Ν.Δ. υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν έχει κανέναν πιθανό εταίρο. Εκτός εάν ο Νίκος Ανδρουλάκης «για το καλό της χώρας» ξεχάσει τις υποκλοπές και γίνει αντιπρόεδρος του υπεύθυνου για την παρακολούθησή του. Στον χώρο της Κεντροαριστεράς η μόνη πρόταση στο τραπέζι είναι του ΣΥΡΙΖΑ για εκλογική συνεργασία όλων των προοδευτικών δυνάμεων ακριβώς για σχηματισμό κυβέρνησης. Το «όλων», βέβαια, έχει προβλήματα αφού συμπεριλαμβάνει δυνάμεις που δεν συζητούν μεταξύ τους, όπως, για παράδειγμα, το ΠΑΣΟΚ με τον Αλέξη Τσίπρα.
Στα δεξιά του πολιτικού φάσματος υπάρχει προοπτική κυβερνητικών συνεργασιών εάν αποχωρήσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ή διαφορετικά των νέων κομμάτων, π.χ., της Μαρίας Καρυστιανού με ένα κόμμα Σαμαρά που όμως δεν θα έχουν τα ποσοστά για να σχηματίσουν κυβέρνηση.
Λάδι στους «καραμανλικούς», ξίδι στους «σαμαρικούς»
Θετικές εξελίξεις που να τροφοδοτήσουν ένα αντίστοιχο αφήγημα της κυβέρνησης δεν αναμένονται σε κανένα πεδίο. Ακόμη και ο περιβόητος κάθετος διάδρομος, που του έδωσε σύντομη ανάσα, καταρρέει κάτω από το βάρος του κόστους και γιατί υπάρχουν πολύ πιο ανταγωνιστικές λύσεις από άλλες χώρες. Η μόνη κίνηση που απομένει στον Κυριάκο Μητσοτάκη, πέρα από τη συζήτηση για την αναθεώρηση του συντάγματος, είναι ακόμη ένας ανασχηματισμός που τοποθετείται πλέον για τον Μάρτιο. Όπως έκανε και με την ανάθεση ρόλων στους Χαρακόπουλο, Ρουσόπουλο, Στυλιανίδη θα επιχειρήσει να μειώσει το ρήγμα στην δεξιά πλευρά της ΝΔ και την πάλαι ποτέ καραμανλική πτέρυγα, αφού οι σαμαρικοί έχουν κόψει πλέον κάθε συζήτηση.
Παρά την αυτοπεποίθηση που επιχειρεί να προβάλλει, το Μαξίμου φοβάται ένα πιθανό κόμμα Σαμαρά -ειδικά εάν έχει την επίνευση του Κώστα Καραμανλή - που θα απευθυνθεί στο 1.300.000 ψηφοφόρους που εγκατέλειψαν τη Ν.Δ. ανάμεσα στις εκλογές και στις ευρωεκλογές. Τείνει να γίνει βεβαιότητα ότι με ένα κόμμα Καρυστιανού που αφαιρεί ένα μικρό έστω ποσοστό και ένα κόμμα Σαμαρά από τα δεξιά του που επίσης του αποσπά έναν αριθμό ψηφοφόρων και δίνει διέξοδο σε δεξιούς που νιώθουν την ανάγκη επαναπατρισμού όχι μόνο το 25% έχει χαθεί, αλλά είναι αμφίβολο ακόμη και το 20%.
