«Σε κάθε στιγμή, όποια κι αν είναι η σκοτεινιά
Η δικαιοσύνη, η αλήθεια και η ελευθεριά θα αναπηδήσουν
Και θα κάνουν τη λαμπρή τους είσοδο στον ορίζοντα»
Βίκτορ Ουγκώ σε μήνυμά του στους επαναστατημένους Κρήτες το 1866
Το παραπάνω τσιτάτο ανήκει σε ένα μεγάλο ρομαντικό, ουτοπικό σοσιαλιστή, εστάλη δε αφού ακόμα μία εξέγερση στην Κρήτη είχε αποτύχει. Υπενθυμίζω ότι σε εκείνη την εξέγερση είχε λάβει ενεργά μέρος και ο Γάλλος επαναστάτης Γουστάβος Φλουράνς, αποκαλούμενος και Μπάιρον της Κρήτης, ο οποίος είχε φτάσει αρχικά στην Αθήνα για να πανηγυρίσει την έξωση του Όθωνα (1862).
Το κίνημα της Αριστεράς πάντοτε ήταν ένα κίνημα οραμάτων και ελπίδων, με ακράδαντη την πεποίθηση ότι, αργά ή γρήγορα, τα οράματα θα λάβουν σάρκα και οστά. Δεν συμμερίζομαι την απαισιόδοξη ανάγνωση των διεθνών εξελίξεων ούτε, πολύ περισσότερο, τη μοιρολατρία ορισμένων στελεχών που φτάνουν στο σημείο να ασπάζονται απόψεις για το τέλος της Αριστεράς, όπως γνωστός πανεπιστημιακός που μίλησε σε άρθρο του για «μισοτελειωμένη Αριστερά».
Λανθασμένη και η άποψη πολλών ότι η Ακροδεξιά καλπάζει στην Ευρώπη, στην οποία αποτυπώνεται τουλάχιστον έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς της δημοκρατίας, καθώς και περιορισμένη ικανότητα πολιτικής ανάλυσης. Ας δούμε όμως τα στοιχεία:
Ναι, η Μελόνι έγινε πρωθυπουργός στην Ιταλία με αντίβαρο μια ισχυρή αυτοδιοίκηση, δεν τόλμησε όμως να θέσει σε εφαρμογή αντιδημοκρατική-αντιευρωπαϊκή ατζέντα. Από την άλλη, οι Γάλλοι ομοϊδεάτες της αποκρούστηκαν από το Νέο Λαϊκό Μέτωπο, που μπορεί να το «άδειασε» ο Μακρόν λόγω και των εσωτερικών του αντιθέσεων, αλλά ο βασικός στόχος δημιουργίας του επιτεύχθηκε, τροφοδοτώντας ιδέες για επανάληψη του εγχειρήματος και στην Ελλάδα.
Συνεχίζω λέγοντας ότι στην Ολλανδία πρόσφατα το κόμμα του ακροδεξιού Βίλντερς έχασε την πρώτη θέση των προηγούμενων εκλογών, κατατασσόμενο δεύτερο και αποκλειόμενο από άλλες κοινοβουλευτικές δυνάμεις ως κυβερνητικός εταίρος.
Αγνοώντας τις ιδιομορφίες της βρετανικής Δημοκρατίας, ορισμένοι αβασάνιστα θεωρούν ότι ο επόμενος νικητής των εθνικών εκλογών θα είναι το ακροδεξιό-εθνικιστικό κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ, που πράγματι πάει καλά δημοσκοπικά, όπως πολύ καλά πάει και το κόμμα των Πρασίνων, με χαρισματικό νέο ηγέτη.
Ισχυρό μήνυμα ελπίδας, η νίκη για τον Δήμο Νέας Υόρκης του αριστερού μετανάστη, γεννημένου στην Ουγκάντα Ζόχραν Μαμντάνι, δημοκράτη σοσιαλιστή, κατά δήλωσή του, τον οποίον πολέμησε με πολλά ΜΜΕ στο πλευρό του ο θεωρούμενος πανίσχυρος Πρόεδρος Τραμπ.
Με ηττοπαθή ψυχολογία αντιμετωπίζεται από μερίδα του προοδευτικού κόσμου το ενδεχόμενο τρίτης θητείας του Κυριάκου Μητσοτάκη, που πράγματι διατηρεί την πρωτιά στις δημοσκοπήσεις, αλλά με ισχυρή πτωτική τάση. Ταυτόχρονα, αθροίζουν τα δημοσκοπικά ποσοστά των δυνάμεων του προοδευτικού χώρου, υποστηρίζοντας ότι «δεν βγαίνουν τα κουκιά». Παραγνωρίζουν όμως τη διαλεκτική σχέση ποιότητας-ποσότητας, με ποιοτικό άλμα στη συγκεκριμένη περίπτωση ενδεχόμενη συγκρότηση προοδευτικής συνεργασίας με μαγιά τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Νέα Αριστερά, απαιτούμενη δε από τον λαϊκό κόσμο και τη συμμετοχή του ΠΑΣΟΚ και μικρότερων αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων, όπως η κίνηση Κόσμος του Πέτρου Κόκκαλη που ανήκει στην οικογένεια των Ευρωπαίων Πρασίνων.
Θυμίζω ότι όταν συγκροτήθηκε ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου, το 1989, οι Φλωράκης και Κύρκος δεν υπολόγισαν τα δημοσκοπικά ποσοστά, αλλά το σύνθημα που τότε κυριαρχούσε «Ήρθε η ώρα της Αριστεράς», με το ΠΑΣΟΚ κατηγορούμενο για σκάνδαλα και τη Ν.Δ. σταθερά σε νεοφιλελεύθερη και ατλαντική τροχιά.
Επειδή αντιδράσεις για το συμμαχικό εγχείρημα υπήρχαν τόσο εντός του ΚΚΕ όσο και της Ε.ΑΡ., ο ευφυέστατος Μίμης Ανδρουλάκης έλεγε στους συντρόφους ότι «η πολιτική των συμμαχιών της Αριστεράς δεν είναι αριθμητική, είναι άλγεβρα και ανώτερα μαθηματικά». Η άποψη αυτή δικαιώθηκε, καθώς στις εκλογές του Ιουνίου 1989 ο ενιαίος ΣΥΝ πέτυχε ποσοστό 12,3% εκλέγοντας 28 βουλευτές, με συνέπεια να καταστεί ρυθμιστής στον σχηματισμό κυβέρνησης. Αν και η διαχείριση της θέσης και του ρόλου αυτού υπήρξε ατυχής και μη ρεαλιστική για τον σχηματισμό προσωρινής κυβέρνησης με τη Ν.Δ., ο ΣΥΝ τα πήγε γενικά περίφημα, αποτελώντας και ασπίδα για το ΚΚΕ μπροστά στην παταγώδη κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» τον Νοέμβριο 1989.
Θα επικαλεστώ και ένα πρόσφατο παράδειγμα, την ανάδειξη του Χάρη Δούκα στη θέση του δημάρχου Αθηναίων το 2023, που ελάχιστοι πίστευαν ή πιθανολογούσαν μετά τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου των δημοτικών εκλογών με τον απερχόμενο Κώστα Μπακογιάννη στο 42%. Διορατική τότε η κίνηση του Κώστα Ζαχαριάδη, υποψήφιου δημάρχου του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος κάλεσε όλες τις προοδευτικές αυτοδιοικητικές δυνάμεις να συστρατευτούν τη δεύτερη Κυριακή για να ηττηθεί ο Μπακογιάννης.
Δεδομένου ότι ο Χάρης Δούκας είχε περάσει στον δεύτερο γύρο με 14%, ο δε Ζαχαριάδης είχε πετύχει κοντά στο 12%, φάνταζε ουτοπικός ο στόχος εκλογής του Δούκα. Έγινε όμως το «θαύμα», χάρη και στη σωστή εκλογική τακτική του σημερινού δημάρχου που με τις θέσεις του δεν είχε αποξενωθεί από καμία δύναμη του προοδευτικού χώρου, είχε δε ακουμπήσει σε κινήματα πολιτών σε όλες τις συνοικίες.
Με άλλα λόγια, υπήρξε ορθή κίνηση από τα «πάνω» και τα «κάτω», η οποία χρειάζεται και σήμερα.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
