Για την ΑΥΓΗ πριν σκοτεινιάσει
Του Νίκου Φίλη*
Η ιστορία της ΑΥΓΗΣ είναι αξεδιάλυτα συνυφασμένη με την Αριστερά. Μετά τη Μεταπολίτευση, με την ανανεωτική Αριστερά. Η έκδοση και η κυκλοφορία της υπήρξαν πολιτική και όχι εμπορική πράξη. Επιβίωσε μέσα σε δύσκολες συνθήκες πολιτικού ανταγωνισμού, με ένα μικρό κόμμα ως βασικό μέτοχο, στην αρχή το ΚΚΕ Εσωτερικού και στη συνέχεια τον Συνασπισμό και τον ΣΥΡΙΖΑ. Και πάντοτε με την καθοριστική συμβολή των αναγνωστών, που συγκροτούσαν μια κοινότητα που αναγνώριζε στην ΑΥΓΗ όχι μόνο την ενημέρωση και την πολιτική έκφρασή της αλλά και ένα είδος πολιτικής ένταξης. Και, βέβαια, με την αφειδώλευτη προσφορά των εργαζομένων, που μέσα στην επαγγελματική-δημοκρατική διαμόρφωσή τους ανταπέδιδαν στην εφημερίδα τα οφειλόμενα και αναλάμβαναν την ευθύνη της συμμετοχής για την έκδοσή της. Η εφημερίδα υπήρξε κάτι περισσότερο από εφημερίδα. Υπήρξε ένας θεσμός πολιτισμού, όπως αποτυπωνόταν στα μεγάλα φεστιβάλ της ΑΥΓΗΣ και του Θούριου, που στον καιρό τους αποτέλεσαν σημαντικές εκφράσεις ιδεολογικής, πολιτικής και καλλιτεχνικής πρωτοπορίας.
Η επιβίωση της εφημερίδας, λοιπόν, στη διαδρομή της Μεταπολίτευσης υπήρξε μια πολιτική απόφαση τριών συνιστωσών: του κόμματος, των αναγνωστών και των εργαζομένων. Σήμερα έχουν διαφοροποιηθεί οι όροι αυτοί στο σύνολό τους. Πρώτα και κύρια, το κόμμα έχει περιέλθει σε τέτοια κρίση, πρωτίστως ποιοτική, καθώς μέσα από τη βαθμιαία αποαριστεροποίησή του μεταλλάσσεται σε κάτι επί του παρόντος απροσδιόριστο.
Η διάσωση της ΑΥΓΗΣ, ως ιστορική εφημερίδα της Αριστεράς, είναι υπόθεση εξαιρετικά δύσκολη. Παρ’ όλα αυτά, η μάχη πρέπει να δοθεί υπό την αναγκαία προϋπόθεση ότι η εφημερίδα θα επιδιώξει τη δημοσιογραφική της ανεξαρτησία και τη μεγαλύτερη δυνατή πολιτική αυτονομία της, πάντοτε μέσα στον χώρο αξιών της ανανεωτικής ριζοσπαστικής Αριστεράς. Η ΑΥΓΗ μπορεί να διασωθεί όχι ως ένα καχεκτικό υπόλειμμα μιας φθίνουσας κομματικής ιστορίας, αλλά ως ένας χώρος αναφοράς για την αναγκαία ανασύνθεση της Αριστεράς. Χώρος ανανέωσης και πολιτισμού, όπως διαχρονικά υπήρξε η ΑΥΓΗ, ανοιχτή στην κίνηση των ιδεών και του πολιτισμού, κοντά στους αγώνες των εργαζομένων και της νεολαίας, ευαίσθητος δέκτης των αγωνιών και των ελπίδων της κοινωνίας. Τα ίδια ισχύουν και για τον ρ/σ 105,5 Στο Κόκκινο με τις αναγκαίες συνέργειες. Αυτή τη στιγμή, βέβαια, προέχουν η αλληλεγγύη προς τους εργαζόμενους και η υπεράσπιση των εργασιακών τους δικαιωμάτων.
Μπορούν η ΑΥΓΗ και το Κόκκινο να ανακτήσουν το κύρος τους, το οποίο η παρατεταμένη κρίση του ΣΥΡΙΖΑ έχει απομειώσει; Μπορούν να απευθυνθούν στους νέους, στα κινήματα, στον σκεπτόμενο αριστερό πολίτη; Πρόκειται για ένα στοίχημα που προϋποθέτει ανατροπές και συνείδηση των μεγάλων δυσκολιών. Στη μεγάλη προσπάθεια που είχε γίνει τη δεκαετία του 1990, με επικεφαλής τότε τον Φίλιππο Ηλιού και τον Άγγελο Ελεφάντη, ο τίτλος του σχεδίου ήταν: «Λίγο πριν σκοτεινιάσει ο ορίζοντας για την ΑΥΓΗ». Και δεν σκοτείνιασε! Τώρα;
* Ο Νίκος Φίλης ήταν διευθυντής της ΑΥΓΗΣ από το 2008 έως το 2015
Είναι Η ΑΥΓΗ!
Του Γιάννη Φλώρου*
Γιατί δεν πρέπει να κλείσει η εφημερίδα Η ΑΥΓΗ; Μα για έναν λόγο, βασικό και κύριο: Είναι Η ΑΥΓΗ. Με ένα τεράστιο ιστορικό φορτίο και όσα αυτό σηματοδοτεί για το σήμερα και το αύριο της Αριστεράς. Γι’ αυτόν τον λόγο, στον οποίο υποτάσσονται όλοι οι άλλοι, και είναι πολλοί, η εφημερίδα δεν πρέπει να κλείσει. Γιατί είναι Η ΑΥΓΗ!
Η απόφαση όσων, τώρα, έχουν την ευθύνη για την πορεία της πρέπει να είναι μία, καθαρή και χωρίς αστερίσκους: Η ΑΥΓΗ δεν κλείνει.
Λέει στο ποίημά του «Η απόφαση» ο Μανόλης Αναγνωστάκης:
«Είστε υπέρ ή κατά;
Εστω απαντήστε μ’ ένα ναι ή μ’ ένα όχι…».
Αλλωστε, όπως αναφέρει ένας στίχος του στο ίδιο ποίημα: «Τα πάντα βασανίζουν στη ζωή…».
* Ο Γιάννης Φλώρος είναι δημοσιογράφος. Εργάστηκε και στην ΑΥΓΗ
Οσο λιγότερες «Αυγές» τόσο περισσότεροι «λύκοι»
Της Ελένης Τσερεζόλε*
Μπορεί να υπάρξει μιντιακό τοπίο χωρίς την ΑΥΓΗ και την ΑΥΓΗ της Κυριακής; Η απάντηση είναι καταφατική αν κρίνουμε από τους τελευταίους μήνες διακοπής έκδοσης του καθημερινού φύλλου και τις τελευταίες εβδομάδες, που το κυριακάτικο δεν κρεμιέται στα περίπτερα.
Είναι αυτό μια θετική εξέλιξη; Σίγουρα ναι για εκείνους που έχουν αλλεργία και βγάζουν φλύκταινες ακούγοντας ενοχλητικές φωνές που δεν ευθυγραμμίζονται με τα εύπεπτα, τα εύκολα, την τρομολαγνία, ακούγοντας φωνές που ασκούν κριτική, που θέτουν άβολα (για τους εξουσιαστές) ερωτήματα, δυσαρεστούν συστήματα διακυβέρνησης κ.λπ. Για εκείνους που αποθεώνουν τα νέα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως «εναλλακτικές» πηγές μιας «εξατομικευμένης» ενημέρωσης/πληροφόρησης.
Σίγουρα όμως όχι για εμάς, που θεωρούμε την ΑΥΓΗ και την ΑΥΓΗ της Κυριακής αναπόσπαστα κομμάτια του ειδησεογραφικού τοπίου (ενίοτε και του εαυτού μας). Sine qua non προϋποθέσεις για τη δημοκρατία, την ελευθερία της έκφρασης, της σκέψης. Για εμάς η απουσία των δύο εκδόσεων της ΑΥΓΗΣ είναι τεράστιο κενό. Έλλειμμα ενημέρωσης. Έλλειμμα δημοκρατίας. Και μάλιστα στη συγκεκριμένη, σημερινή συγκυρία της Alt-right, που δείχνει τα δόντια της εντός και εκτός Ελλάδας, και απειλούνται να σαρωθούν δικαιώματα που θεωρούσαμε αυτονόητα, όπως η ενημέρωση από μια αριστερή εφημερίδα.
Δύσκολοι καιροί λοιπόν για αριστερές εφημερίδες; Σίγουρα ναι. Το στοίχημα είναι να μην γίνουν οι δύσκολοι καιροί πρόσχημα για να πάψουν να υπάρχουν αριστερές εφημερίδες γνώμης, όπως η ΑΥΓΗ. Γιατί ακριβώς στους δύσκολους, αναθεωρητικούς καιρούς μας αυτές οι φωνές είναι τα τείχη κατά των fake news που, χάρη και στην Τεχνητή Νοημοσύνη, γίνονται πιο ύπουλα και επικίνδυνα. Όσο λιγότερες «Αυγές» τόσο περισσότεροι «λύκοι»…
Για να επανέλθει ξανά στα περίπτερα η ΑΥΓΗ λοιπόν.
Με τις συναδέλφισσες και τους συναδέλφους, που παραμένουν απλήρωτοι τόσους μήνες και παλεύουν διεκδικώντας όχι μόνο το αυτονόητο, αλλά το κρίσιμο. Αυτό που αφορά μια Πολιτεία που κινδυνεύει να σκοτεινιάσει επικίνδυνα χωρίς ξημέρωμα. Χωρίς ΑΥΓΗ...
* Η Ελένη Τσερεζόλε ήταν υπεύθυνη για το διεθνές ρεπορτάζ στην ΑΥΓΗ από το 1994 ως το 2012. Από το 2012 ως σήμερα αρθρογραφεί στην ΑΥΓΗ της Κυριακής
Δεν είναι απλώς μια εφημερίδα
Του Νικόλα Βουλέλη*
Η ΑΥΓΗ δεν είναι απλώς μια εφημερίδα. Στη μακρά πορεία της αποτύπωσε την ιστορία της Αριστεράς στη σύγχρονη Ελλάδα. Η συμβολή της στην ανάδειξη νέων ρευμάτων σκέψης, η σταθερή προσήλωσή της στις ιδέες της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της ανεξαρτησίας -σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες- είναι ανεκτίμητη. Η ΑΥΓΗ συνδέθηκε επίσης αναπόσπαστα με τις αναζητήσεις της ευρωπαϊκής Αριστεράς.
Μετά τη Μεταπολίτευση, στο μεγαλύτερο τμήμα της διαδρομής της, εξέφρασε τις ιδέες και τους προβληματισμούς για την ανανέωση του κομμουνιστικού και του αριστερού κινήματος.
Η ΑΥΓΗ φιλοξένησε χιλιάδες ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών, ενώ αποτέλεσε μια μεγάλη σχολή δημοσιογραφίας από την οποία συνεχώς αντλούσαν δυναμικό όλα τα μέσα ενημέρωσης.
Η ΑΥΓΗ κατάφερε σχεδόν σε όλες τις φάσεις της ιστορίας της να ισορροπεί ανάμεσα στις εκάστοτε κομματικές παρεμβάσεις και στην ανάγκη της ελεύθερης έκφρασης των συντακτών της. Η εφημερίδα δεν ευτύχησε πάντα με τις κομματικές επιλογές για τα διευθυντικά στελέχη της, αλλά αυτές δεν ακύρωσαν τη συνολική προσφορά της στην πολιτική ζωή του τόπου.
Θυμάμαι πάντα την απίστευτη κοσμοσυρροή στα Φεστιβάλ ΑΥΓΗΣ-Θούριου, μετά τη Μεταπολίτευση, και την απήχησή τους, πολύ ευρύτερη από το αναγνωστικό κοινό της εφημερίδας.
Η ΑΥΓΗ εκδόθηκε όταν το μετεμφυλιακό κράτος έστελνε ακόμη ανθρώπους στο εκτελεστικό απόσπασμα και γέμιζε φυλακές και εξορίες με αγωνιστές της Αριστεράς. Κι όμως, η εφημερίδα άντεξε διώξεις, συλλήψεις και καταστολή. Δεν έκλεισε.
Είναι αδιανόητο έπειτα από αυτή τη μακρόχρονη πορεία να πάψει να κυκλοφορεί σε μια περίοδο που η Αριστερά περνά βαθιά κρίση. Το κόμμα και τα πρόσωπα που διαχειρίζονται την τύχη της ΑΥΓΗΣ έχουν την ιστορική ευθύνη να διασφαλίσουν τη συνέχιση της έκδοσής της και τα δικαιώματα των εργαζομένων σε αυτή. Όσοι σέβονται και τιμούν την ιστορία της Αριστεράς, όσοι ορκίζονται ακόμη στην ανάγκη ύπαρξης μιας σύγχρονης Αριστεράς δεν μπορούν να συμπράξουν στον αργό θάνατο της ΑΥΓΗΣ.
* Ο Νικόλας Βουλέλης εργάστηκε στην ΑΥΓΗ από το 1976 ως το 1987
Μια φωνή που δεν πρέπει να σωπάσει
Του Δημήτρη Παπανικολάου*
Χειμώνας 1980, Αγίου Κωνσταντίνου 12, τρίτος όροφος. Ανοίγω τη σιδερένια πόρτα και αριστερά σε ένα γραφειάκι με υποδέχεται ο Γρηγόρης, ένας ψηλόλιγνος Κρητικός, φύλακας-κέρβερος του ορόφου. Με πηγαίνει στον Βασιλάκη τον Κωνσταντινίδη και από εκείνη τη στιγμή ξεκινά το μακρύ και συναρπαστικό ταξίδι μου στη δημοσιογραφία. Ένα ταξίδι με πολλές φουρτούνες αλλά και με άλλες τόσες μπουνάτσες.
Η ΑΥΓΗ ήταν μια σχολή δημοσιογραφίας από μόνη της, με τα ιερά τέρατα, σοφούς τους έβλεπαν τα νεανικά μας μάτια, να καθοδηγούν με πολλή προσοχή τους φερέλπιδες συντάκτες. Όλοι οι παλιοί δημοσιογράφοι κρατούσαν τις ισορροπίες μέσα στο ΚΚΕ Εσωτερικού και εγώ δεν είχα αισθανθεί ποτέ γκρίνια από τους αναγνώστες για τα εσωκομματικά. Από τότε πέρασαν πολλά χρόνια και η ΑΥΓΗ άλλαξε πολλές κομματικές ιδιοκτησίες, όχι πάντα με επιτυχία. Αποτελούσε όμως και αποτελεί τη φωνή και την έκφραση των ανθρώπων που τα κατεστημένα ΜΜΕ δεν τους δίνουν σημασία και τους αγνοούν.
Πώς αυτή τη φωνή θέλουν κάποιοι να την κάνουν να σωπάσει; Ήδη στις αρχές του καλοκαιριού είχαμε το βίαιο κλείσιμο του καθημερινού φύλλου. Μια Τρίτη μεσημέρι που όλοι δουλεύαμε για το φύλλο Τετάρτης ανακοινώθηκε το λουκέτο. Από εκείνη την ημέρα η ενημέρωση στην έντυπη δημοσιογραφία, τολμώ να πω, έγινε μονοδιάστατη, με την μπάλα να παίζεται μόνο στο γήπεδο των κυβερνητικών και πετσοταϊσμένων ΜΜΕ. Ήταν μια προσπάθεια αποσυριζοποίησης της πολιτικής μας ζωής εις βάρος όχι μόνο όσων ακολουθούν τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και κάθε δημοκράτη πολίτη.
Θέλουν δεν θέλουν, η ΑΥΓΗ ήταν η κόντρα στο σύστημα Μητσοτάκη και της διαπλοκής. Αυτή τη φωνή θέλουμε να κλείσουμε; Ιδιαίτερα σήμερα που η Κεντροαριστερά και η Αριστερά περνούν μια κρίση αξιών αλλά και πολιτικής; Ο δρόμος που άνοιξε ο Κασσελάκης για τα μέσα του ΣΥΡΙΖΑ δεν αξίζει στην Αριστερά.
* Ο Δημήτρης Παπανικολάου πέρασε παλαιότερα και περνάει και σήμερα τα δημοσιογραφικά του χρόνια στην ΑΥΓΗ
Να αναζωπυρωθεί η σπίθα της ΑΥΓΗΣ
Της Ελίζας Παπαδάκη*
Δεν είναι η πρώτη φορά που η έλλειψη πόρων απειλεί την επιβίωση της ΑΥΓΗΣ. Τη δεκαετία του 1980 επανειλημμένα κινδυνέψαμε να κλείσουμε. Κάποια στιγμή μάλιστα είχε παρθεί και σχετική απόφαση στο Εκτελεστικό Γραφείο της Κ.Ε. του ΚΚΕ Εσωτερικού να ανασταλεί η έκδοση του ημερήσιου φύλλου τουλάχιστον. Τα καταφέραμε τότε, με όσους από εμάς άντεχαν να παραιτηθούν για αρκετούς μήνες από τους μισθούς τους και εντείνοντας την προσπάθεια να βγάζουμε μια όσο γίνεται καλύτερη εφημερίδα, που να αποδεικνύει καθημερινά τη χρησιμότητά της με χαρακτηριστικά -πληροφορίες, αναλύσεις, γνώμες- που δεν βρίσκονταν στον υπόλοιπο Τύπο. Εκδώσαμε τότε και «μετοχές», συγκεντρώνοντας με μεγάλη κινητοποίηση χρήματα από πολύ κόσμο, τα οποία μας «ξελάσπωσαν» προσωρινά. Και θέλω εδώ να σημειώσω, γιατί δεν νομίζω πως έχει ειπωθεί, ότι απέναντι σε εκείνους τους «μετόχους», που δεν ήταν όλοι κομματικά μέλη, κάποιοι δεν ήταν καν αριστεροί, απλώς πίστευαν στη χρησιμότητά μας, δεν σταθήκαμε συνεπείς, δεν δώσαμε τον απολογισμό που οφείλαμε για το πώς διαθέσαμε τις γενναιόδωρες προσφορές τους…
Ομως η κρίση που πλήττει σήμερα την ΑΥΓΗ είναι βαθύτερη από κάθε προηγούμενη. Με την οικονομική δυσπραγία φυλλοροεί σε συντακτικό δυναμικό - πάντα συνέβαινε αυτό, αλλά πλέον έχει πάρει πρωτοφανείς διαστάσεις. Τέτοιες απώλειες αντανακλώνται στην ποιότητα του φύλλου. Εξ αυτού του λόγου, αλλά και με την προϊούσα κρίση του πολιτικού φορέα και βασικού μετόχου, η ΑΥΓΗ έχει χάσει μεγάλο μέρος από το κύρος που διέθετε άλλοτε. Και όλα αυτά σε συνθήκες όπου ο έντυπος λόγος υποχωρεί προς όφελος νέων μέσων επικοινωνίας, υποχώρηση που δεν αναπληρώνει μια ιστοσελίδα όσο αξιόλογη κι αν είναι. Βασικό στοιχείο δύναμης κάθε εφημερίδας, μιας αριστερής εφημερίδας οπωσδήποτε, παραμένει το ρεπορτάζ. Δυστυχώς, αυτό φθίνει. Τα πράγματα συνεπώς είναι πολύ δύσκολα. Εύχομαι, ωστόσο, μέσα από την κρίση να βρεθεί με έμπνευση και συλλογική προσπάθεια η νέα σύλληψη που θα αναζωπυρώσει τη σπίθα της ΑΥΓΗΣ.
* Η Ελίζα Παπαδάκη ήταν οικονομική συντάκτρια, αρθρογράφος στην ΑΥΓΗ την περίοδο 1982-2011
Δεν με αναγνωρίζετε γιατί έλειπα καιρό**
Του Ανδρέα Πετρόπουλου*
Πήγαμε ένα απόγευμα Φλεβάρη του ’94 στην ΑΥΓΗ μαζί με τον Γιώργο Ανανδρανιστάκη ψαρωμένοι, αλλά και με ένα δέος. Το καταλάβαμε ανεβαίνοντας τα σκαλιά. Ό,τι είχαμε σχεδιάσει να πούμε στον Δημήτρη Αλεξόπουλο είχε πάει στράφι. Μας συνοδεύει στο γραφείο του ο Βασίλης Σκουρής, διευθυντής σύνταξης τότε.
Με λίγο θράσος παρουσιάζω την πρόταση: Συνεντεύξεις για το κυριακάτικο φύλλο από ανθρώπους της Αριστεράς, εννοείται αφιλοκερδώς. Ο τότε ΣΥΝ εκτός Βουλής και η ιδέα είχε τίτλο τον ίδιο με σήμερα: «Αριστερά, η επόμενη μέρα».
Μας ακούει ο Δημήτρης, συμφωνεί και αρχίζουμε. Πρώτος ο Άγγελος Ελεφάντης. Ακολούθησαν Φίλιππος Ηλιού, Κώστας Γαβρόγλου, Κώστας Φιλίνης και άλλοι πολλοί - 14 συνολικά.
Η πρόταση για να γίνω συντάκτης του υπουργείου Εργασίας ήρθε ξαφνικά όταν αποχώρησε ο Χρήστος Μέγας για την Ελευθεροτυπία. Έμαθα ρεπορτάζ στου κασίδη το κεφάλι. Ευτυχώς είχα τον Γιώργο πάντα δίπλα μου.
Συμπλήρωσα 30 χρόνια τον Αύγουστο του 2024, απλήρωτος για άλλη μια φορά. Από το 2000 και μετά αφήσαμε όλοι 10 με 13 μισθούς για να μην κλείσει η ΑΥΓΗ. Και είχα μια επιπρόσθετη ευθύνη ως συνδικαλιστικός εκπρόσωπος στην ΕΣΗΕΑ εκείνη τη δύσκολη περίοδο.
Αλλά τότε υπήρχε κόμμα, υπήρχαν διεύθυνση και διοίκηση στην ΑΥΓΗ. Το ξεπεράσαμε και φτάσαμε στο 2008, με την ΑΥΓΗ να έχει και σημαντική αύξηση κυκλοφορίας. Τα δύσκολα ξεκίνησαν από το 2015, όταν αποχώρησε από τη διεύθυνση ο Νίκος Φίλης.
Τα τελευταία χρόνια έγινε μια σοβαρή προσπάθεια εξορθολογισμού της εφημερίδας με τον Λευτέρη Αρβανίτη, ώσπου ήρθε η λαίλαπα Κασσελάκη και έκλεισε την καθημερινή ΑΥΓΗ γιατί του άσκησε κριτική ο Θανάσης Καρτερός.
Λέω, κλείνοντας, ότι η ΑΥΓΗ δεν θα κλείσει. Το χρωστάμε στην ιστορία της ΑΥΓΗΣ, στον κόσμο της Αριστεράς, όλων των αποχρώσεων, που πάντα η εφημερίδα μας αγκάλιαζε, στους αναγνώστες μας. Το οφείλουμε στην ελευθεροτυπία, που την έχουμε και μας έχει ανάγκη. Και, τέλος, στους φίλους, συναδέλφους και συντρόφους που έφυγαν από κοντά μας.
** Στον Κώστα Κάρη, στον αδελφό μου Γιώργο Ανανδρανιστάκη και στους Βασίλη Κωνσταντινίδη, Νίκο Ζαλαώρα, Θωμά Μιχαλάκο, Μαρία Κουκουμπέτη, Στέλλα Γκολέμη.
* Ο Ανδρέας Πετρόπουλος είναι δημοσιογράφος της ΑΥΓΗΣ
Δημοσιεύτηκε στο απεργιακό φύλλο της ΑΥΓΗΣ στις 24/11
