Η επιστροφή στο προσκήνιο του πυρηνικού εφιάλτη συνοδεύεται από μια σχέση που περνά απαρατήρητη: τη σχέση πυρηνικών όπλων και κλιματικής κρίσης. Δύο σοβαρών υπαρξιακών απειλών για την ανθρωπότητα που συνδέονται αθόρυβα, όπως καταγγέλλουν τρεις επιστήμονες.
Οι ερευνητές στο Γαλλικό Κέντρο Διεθνών Επιστημών Μπενουά Πελοπιντάς, Τομά Φρεζ και Στερ βαν Μπούρεν σε άρθρο τους στο επιστημονικό περιοδικό Raison présente, φέτος τον Ιούνιο, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Καταγγέλλουν το αξίωμα της «αμοιβαίας ανεξαρτησίας», καλώντας την επιστημονική κοινότητα να ερευνήσει αυτή τη σχέση, καθώς η κλιματική κρίση επιδεινώνεται καθημερινά - για παράδειγμα, mega φωτιές έχουν κατά καιρούς απειλήσει πυρηνικές εγκαταστάσεις σε ΗΠΑ και Ρωσία.
Συγκεκριμένα, φέτος τον Φεβρουάριο οι δραστηριότητες του πυρηνικού εργοστασίου κατασκευής όπλων Παντέξ στο Τέξας διακόπηκαν εξαιτίας σοβαρών δασικών πυρκαγιών γύρω από τις εγκαταστάσεις. Στη δε Ρωσία ήδη από το καλοκαίρι του 2020 είχαν σκάψει ένα κανάλι πολλών χιλιομέτρων για να προστατέψουν το ερευνητικό κέντρο πυρηνικών εξοπλισμών στο Σάροφ από τις φωτιές. Το ίδιο απειλητικά είναι και άλλα ακραία κλιματικά και περιβαλλοντικά φαινόμενα, όπως, π.χ., η διάβρωση του εδάφους που πλήττει τη ναυτική βάση Φάστλεϊν κοντά στη Γλασκώβη, στη Σκωτία, τη μόνη βάση που η Βρετανία μπορεί να χρησιμοποιήσει για τα πυρηνικά της υποβρύχια. «Αν αχρηστευθεί, η Βρετανία θα γίνει το μόνο κράτος που θα είναι αναγκασμένο να έχει τη βάση του πυρηνικού ου οπλοστασίου στο... εξωτερικό» επισημαίνουν οι ερευνητές.
Οι ίδιοι εξέτασαν όλες τις μελέτες και τις έρευνες, από το 1990 ως το 2022, των ΗΠΑ, της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας, που κατέχουν το 93% των παγκόσμιων πυρηνικών οπλοστασίων. «Πιστεύαμε ότι το θέμα του περιβαλλοντικού κινδύνου είναι τόσο σημαντικό που κάποιος θα το είχε επισημάνει και ότι θα αρκούσε μια καλή έρευνα για να βρούμε μια ικανοποιητική απάντηση» τονίζει ο Μπενουά Πελοπιντάς στην ιστοσελίδα Reporterre. Βρέθηκαν, όμως, μπροστά σε μια δυσάρεστη έκπληξη: κανένα σχετικό επιστημονικό άρθρο μέσα στα 32 αυτά χρόνια!
Μόνο μια αναφορά στα πυρηνικά όπλα στην Έκθεση «Άμυνα και Κλιματική Αλλαγή» στη Βουλή των Κοινοτήτων της Βρετανίας! «Τα στρατηγικά ντοκουμέντα που μελετήθηκαν σπανίως αναφέρονται στις περιβαλλοντικές αλλαγές. Όταν το πράττουν, αυτό γίνεται με περιφερειακό τρόπο και χωρίς να γίνεται η σύνδεση με τα πυρηνικά όπλα» σημειώνουν στα συμπεράσματα του άρθρου τους οι τρεις ερευνητές. Δεν είναι, πάντως, τυχαίο ότι ο στρατιωτικός τομέας είναι πιο προσεκτικός απέναντι στην κλιματική απειλή. «Από το 2020 διαπιστώνουμε την τάση σύνδεσης μεταξύ κλίματος και άμυνας γενικά» υπογραμμίζει ο Στερ βαν Μπούρεν. «Κυρίως οι ΗΠΑ έχουν δημοσιεύσει πολλά, αρκετά λεπτομερή ντοκουμέντα για το θέμα». Στη Γαλλία η πρώην υπουργός Στρατού Φλοράνς Παρλί ενέκρινε το 2022 το υπουργικό σχέδιο «Κλίμα και Άμυνα» για την «προετοιμασία των Ενόπλων Δυνάμεων απέναντι στην κλιματική πρόκληση», όμως η λέξη «πυρηνικά» αναφέρεται μόνο μία φορά...
Οι ερευνητές προσθέτουν, επίσης, ότι επείγει η ανάγκη της μελέτης της σχέσης πυρηνικών οπλοστασίων και κλιματικής κρίσης, καθώς αυτή είναι διπλά επικίνδυνη. «Η παραγωγή, η αποθήκευση και η διάλυση των συστημάτων πυρηνικών όπλων, καθώς και η εγκατάσταση των απαραίτητων υποδομών συνιστούν δραστηριότητες που παράγουν αέρια του θερμοκηπίου και εξαιρετικά τοξικά απόβλητα» εξηγούν οι ερευνητές. Τι πιθανότητες, όμως, έχουν να εισακουστούν, όταν από το 2010 συνεχίζεται με ένταση η κούρσα των πυρηνικών εξοπλισμών;
Η Ρένα Δούρου είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπεύθυνη για θέματα Διεθνών Σχέσεων-Εξωτερικής Πολιτικής και Ευρωπαϊκής Ενέργειας, Περιβάλλοντος, βουλεύτρια Β2 Δυτικής Αθήνας
