Υπό κανονικές συνθήκες, η κατάσταση δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ευχάριστη για τη Νέα Δημοκρατία ενόψει των δημοτικών εκλογών του Οκτωβρίου. Ο περιφερειάρχης Αττικής αποχωρεί μέσα σε πολύ άσχημο κλίμα, απαξιωμένος σε πολλά επίπεδα και με σοβαρά ερωτήματα για το έργο που αφήνει πίσω. Ο αντικαταστάτης του είναι γνωστός κυρίως για τις εξαιρετικές του επιδόσεις στο πεδίο της καλλιέργειας εντυπώσεων - επιδόσεις που δοκιμάζουν τόσο τη νοημοσύνη των πολιτών όσο και το κοινά αποδεκτό μέτρο περί σοβαρότητας των δημόσιων προσώπων. Αποκορύφωμα είναι βεβαίως πρόσφατη φωτογραφία, όπου επιδεικνύει την επιτελικότητά του πλαισιωμένος από απόρρητους χάρτες με εγκαταστάσεις καυσίμων του στρατού, η οποία έγινε θέμα και στα τουρκικά ΜΜΕ.
Ο δήμαρχος Αθηναίων, πάλι, τελειώνει τη θητεία του έχοντας φορτωθεί την τεράστια αποτυχία της Πανεπιστημίου. Μια παρέμβαση πληρωμένη με εκατομμύρια δημόσιου χρήματος, απέραντα πρόχειρη, κακόγουστη, αχρείαστη και δυσλειτουργική, που κατέληξε σε φτιαξίματα και ξηλώματα δυόμισι και πλέον χρόνων και σε αφάνταστη ταλαιπωρία των πολιτών. Καθόλου καλός απολογισμός για να διεκδικήσει κάποιος ανανέωση της εντολής του.
Προβλήματα παντού, απαντήσεις πουθενά
Ταυτόχρονα, ένας σωρός κοινωνικά προβλήματα δείχνουν να διογκώνονται απειλώντας με φθορά την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Είναι ο δραματικός απολογισμός των πυρκαγιών και η κατά γενική παραδοχή αποτυχημένη διαχείρισή τους από τον κρατικό μηχανισμό. Είναι το κύμα ακρίβειας, που μετά τις εκλογές φαίνεται ασυγκράτητο: στα τρόφιμα, στους λογαριασμούς του ρεύματος που έρχονται και στα καύσιμα, τα οποία βρίσκονται σε πορεία συνεχούς ανατίμησης, που είναι μεγαλύτερη στους τουριστικούς προορισμούς και στα νησιά. Φέτος υπήρξε γενικευμένη αγανάκτηση και για τα εισιτήρια της ακτοπλοΐας, όπου η πολύκροτη κυβερνητική παρέμβαση ελάχιστα πράγματα κατάφερε, αλλά και μια αγανάκτηση που συσσωρευόταν για καιρό και επιτέλους ξέσπασε, και αφορούσε την ανεξέλεγκτη υπερεκμετάλλευση των ακτών. Χιλιάδες οικογένειες είναι αντιμέτωπες με το υπέρογκο κόστος στα φοιτητικά ενοίκια. Και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, τα πράγματα πάνε όλο και χειρότερα: ακούγονται φρικτά παράπονα για την κατάσταση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς στην Αθήνα. Και οι τεράστιες ουρές στο Κτηματολόγιο παραπέμπουν σε τριτοκοσμικές καταστάσεις. Το τελευταίο γεγονός είναι η πρωτοβουλία Γεωργιάδη να νομοθετήσει τη δυνατότητα να δουλεύει κάποιος 16ωρο -σε δύο διαφορετικούς εργοδότες, αλλά μην ανησυχείτε, αυτό κανονίζεται νομικά-, που συνιστά δημόσια ομολογία ότι στην Ελλάδα Μητσοτάκη ο μισθός της 8ωρης εργασίας δεν φτάνει για να ζήσει κάποιος με αξιοπρέπεια.
Υπάρχουν λοιπόν περισσότεροι από ένας σοβαροί λόγοι για να εκφράσουν οι πολίτες τη δυσαρέσκειά τους προς την κυβέρνηση με όποιον τρόπο μπορέσουν. Και η ευκαιρία που τους δίνεται είναι στις προσεχείς δημοτικές εκλογές. Ωστόσο, στα κυβερνητικά επιτελεία δεν φαίνεται να επικρατεί ιδιαίτερη ανησυχία σε σχέση με την αναμέτρηση αυτή. Γιατί θεωρούν ότι η προοδευτική αντιπολίτευση, απασχολημένη με εσωτερικά ζητήματα ανασυγκρότησης και εγκλωβισμένη σε μεταξύ της μικροπολιτικές αντιπαραθέσεις, είναι δύσκολο να καλύψει την απόσταση που δημιουργήθηκε στις εκλογές του περασμένου Ιουνίου.
Το πρόβλημα της πολιτικής απήχησης
Αυτό είναι εν μέρει σωστό. Κανένα κόμμα δεν μπορεί να χτίσει την εκλογική του στρατηγική αποκλειστικά πάνω στη φθορά του αντιπάλου. Η απήχηση των κομμάτων αντιστοιχεί σε τρεις ομόκεντρους κύκλους, που συνδέονται στενά μεταξύ τους. Ο πρώτος κύκλος, ο πυρήνας, είναι αυτοί που πιστεύουν αδιάλλακτα σε ένα κόμμα και το στηρίζουν ό,τι και να γίνει, για να είναι συνεπείς με την πολιτική τους ταυτότητα. Ο δεύτερος, ενδιάμεσος κύκλος είναι αυτός που δημιουργείται από την αποδοχή που έχουν τα πρόσωπα, οι ιδεολογικές αρχές και οι πολιτικές θέσεις σε ευρύτερο κόσμο - και είναι προφανές ότι ο δεύτερος αυτός κύκλος σχετίζεται άμεσα με τη συνεκτικότητα του πρώτου. Τέλος, ο τρίτος κύκλος, ο εξωτερικός, είναι οι άνθρωποι που ανταποκρίνονται στο κάλεσμα ενός πολιτικού χώρου ως αντίδραση στην πολιτική του αντιπάλου. Και εδώ είναι ευνόητο ότι χωρίς την ύπαρξη των δύο προηγούμενων, εσωτερικών κύκλων, είναι δύσκολο να δημιουργηθεί εξωτερικός κύκλος μεγάλης εμβέλειας.
Αυτό φυσικά είναι θεωρητικό σχήμα. Η πολιτική δεν είναι εργοτάξιο, να γίνονται τα πράγματα με τη σειρά, πρώτα τα μπετά, μετά τα χτισίματα και μετά τα σοβατίσματα. Δεν δημιουργούνται σκληρός πυρήνας αφοσιωμένων οπαδών ή πρόσωπα και προγράμματα ευρείας αποδοχής με απλές κομματικές αποφάσεις. Και, φυσικά, ο χρόνος δεν περιμένει κανέναν. Η πολιτική είναι παιχνίδι ισχύος: αν κάποιος δεν προβάλει δικαιώματα σε μια περιοχή, θα βρεθεί ένας άλλος να τη διεκδικήσει.
Από την άλλη, τα πράγματα έξω είναι εξαιρετικά ρευστά και ο κόσμος πρόθυμος ν’ ακούσει. Αρκεί να υπάρξει η πολιτική που θα διεκδικήσει την καρδιά του, την εκτίμησή του και την ορθή του κρίση. Χρειάζεται βέβαια να επιστρατευτούν όλα τα αποθέματα θάρρους, ειλικρίνειας και σοβαρότητας για να πετύχει κάτι τέτοιο. Αλλά και σε κάθε είδους επανεκκίνηση, σ’ αυτή τη ζωή, ακριβώς αυτό δεν χρειάζεται;
